Verenigd Koninkrijk

Britse Conservatieven stemmen voor nieuwe leider en premier, Johnson uit de race

Rishi Sunak zaterdag in Londen. Gisteren maakte Johnsons voormalige financiënminister op Twitter bekend zich kandidaat te stellen voor het premierschap. Beeld AP
Rishi Sunak zaterdag in Londen. Gisteren maakte Johnsons voormalige financiënminister op Twitter bekend zich kandidaat te stellen voor het premierschap.Beeld AP

De Conservatieve Partij kiest deze week een nieuwe leider en daarmee de nieuwe Britse premier. Oud-premier Boris Johnson, die in juli vertrok na een reeks schandalen, trok zich zondagavond terug uit de race.

Anne ter Rele

Hij moest er zijn zonovergoten vakantie op de Dominicaanse Republiek voor afbreken, maar Boris Johnson keerde dit weekend snel terug naar Engeland. Dat deed hij met een ogenschijnlijk duidelijk doel: meedingen naar het leiderschap van de Britse Conservatieve Partij, om daarmee voor de tweede keer premier van het Verenigd Koninkrijk te worden.

Maar Johnson doet niet meer mee aan de race om het premierschap, maakte hij zondagavond bekend. Daarvoor had hij simpelweg te weinig steun van de Conservatieve parlementsleden, meldde hij aan de BBC. “Dit zou simpelweg niet het juiste zijn om te doen", lichtte hij toe. “Je kunt niet effectief regeren als zonder voldoende steun van het parlement.”

Nu Johnson uit de race is, zijn er nog zeker twee andere serieuze kandidaten voor het opvolgen van Liz Truss, de kortst zittende Britse premier die deze week na 45 tumultueuze dagen haar ambt neerlegde.

Ook Rishi Sunak, die eerder van Truss verloor, stelt zich kandidaat

De eerste kandidaat: Penny Mordaunt, de huidige fractieleider van de Conservatieve Partij in het Lagerhuis, die als eerste uitsprak mee te willen doen als kandidaat voor de Conservatieve Partij. Ze probeerde ook al partijleider van de regerende Conservatieven te worden na het aftreden van Boris Johnson in juli, maar werd toen derde, achter Truss en Rishi Sunak. Maar experts twijfelen of ze genoeg steun heeft voor een officiële nominatie. Volgens de Britse krant The Guardian zou Johnson Mordaunt zondag tevergeefs hebben gevraagd uit de race te stappen.

De tweede kandidaat is Rishi Sunak, Johnsons voormalige financiënminister, die eerder dit jaar de race naar het leiderschap verloor van Liz Truss. Zondag maakt hij op Twitter bekend zich kandidaat te stellen voor het premierschap. “Het Verenigd Koninkrijk is een geweldig land, maar we komen een diepe economische crisis tegemoet. Ik wil onze economie versterken, onze partij verenigen en ons land verder helpen”, tweette hij. In de peilingen lijkt Sunak inmiddels te koersen naar het premierschap.

Sunak krijgt steun van de voormalige minister van binnenlandse zaken, Suella Braverman, die vorige week enkele dagen voor Truss’ vertrek werd ontslagen. ‘Sunak is de enige geschikte kandidaat voor het premierschap op dit moment’, schreef ze dit weekend in de Britse krant The Telegraph. ‘We hebben eenheid, stabiliteit en efficiëntie nodig.’

De procedure

Mordaunt en Sunak staat een tweedelige verkiezingsprocedure te wachten. Vóór maandag 14 uur Britse tijd moeten de 357 Conservatieve parlementariërs hun favoriete kandidaat nomineren. Voor een officiële nominatie moet een kandidaat ten minste honderd stemmen van parlementariërs ontvangen.

Vervolgens mogen de ruim 170.000 betalende leden van de Conservatieve Partij stemmen. Zij kiezen uiteindelijk wie de nieuwe leider van de partij wordt. Uiterlijk 28 oktober moeten de verkiezingen zijn afgerond.

Opmerkelijkste kandidaat: Boris Johnson

Oud-premier Boris Johnson trad afgelopen juli af nadat hij in meerdere schandalen verwikkeld was geraakt. Zo bleek uit een in mei gepubliceerd rapport dat Johnson tijdens de lockdownperiode meerdere feestjes organiseerde in zijn ambtswoning op Downing Street 10. De politie beboette toen 126 feestgangers, inclusief Johnson zelf, zijn vrouw én zijn huidige concurrent Sunak.

Vanwege die schandalen was het nog spannend of Johnson de ondergrens haalt: op zondagavond hadden slechts 57 parlementsleden hun steun aan Johnson uitgesproken, tegenover 150 stemmen voor Sunak. Toch is Johnsons team optimistisch: het claimde zondag, overigens zonder dat met bewijs te ondersteunen, dat de oud-premier de honderd benodigde nominaties al binnen had.

De keuze van Johnson is opmerkelijk, want volgens de peilingen maakte hij wel degelijk een kans op het premierschap. Met zijn duidelijke taal en opvallende gedrag ligt Johnson een stuk beter bij de 170.000 leden van de Conservatieve Partij dan bij zijn parlementsgenoten. Volgens het Britse onderzoeksbureau YouGov was Johnson op 18 oktober bij de partijleden nog eerste keus, met Sunak daar net achter.

Nieuwe verkiezingen

De linkse Labour-partij ziet het geheel met lede ogen aan. Die eist nieuwe, landelijke parlementsverkiezingen, maar de kans dat die zullen plaatsvinden, is minimaal. Het is voor de Conservatieve Partij, die slecht staat in de peilingen, weinig aantrekkelijk om de huidige meerderheid met tussentijdse verkiezingen op het spel te zetten.

Lees ook:

Vertrek Liz Truss maakt de chaos compleet

De Britse premier Liz Truss kondigde donderdag haar aftreden aan. Na niet meer dan 45 dagen. Niemand lijkt erg verrast.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden