ReportageAardbeienboeren Ipswich

Britse boeren vrezen hun seizoenswerkers te verliezen door brexit: ‘Het einde van mijn boerderij’

Boer Andrew Sturgeon op zijn boerderij. Achter hem Bogdan Losub (met paarse muts): ‘Financieel was het altijd goed hier en Andrew is een prettige baas. , zijn werknemer die ook in het verhaal voorkomt.’Beeld Tim de Wit

De Britse regering wil strengere eisen stellen aan EU-burgers die zich naar het Verenigd Koninkrijk komen. Boeren vrezen nu hun seizoensarbeiders kwijt te raken.

Het regent flink als Andrew Sturgeon in de grote doorzichtige tenten zijn aardbeienplantjes inspecteert. Veel meer dan een kleine groene knop komt er begin maart nog niet uit de plantjes. “Maar kom hier in mei en je ziet overal aardbeien.”

Sturgeon verbouwt al tientallen jaren roodvruchten: aardbeien, frambozen en bosbessen. Met vijf hectares is z’n boerderij relatief klein. “Al hebben we toch, als je alles achter elkaar zet, zo een paar kilometer aan aardbeienplanten.”

Het is groen, hier in de omgeving van Ipswich. Met eindeloos veel boerderijen, daar afgewisseld met kleine dorpjes, waar de inwoners elkaar nog een hand opsteken als ze in de auto passeren.

Sector leunt op migranten 

In deze omgeving teren veel boeren op Oost-Europese seizoenarbeiders. De landbouwcyclus maakt het vaak onmogelijk om krachten twaalf maanden per jaar fulltime aan het werk te houden, waardoor de sector leunt op migranten die in de drukke maanden de oogst plukken. Bij Sturgeon werken er in de zomer tussen de vijftien en twintig. “Allemaal Roemenen en ook nog eens allemaal uit hetzelfde dorp. Ik heb een kleine vijftien jaar geleden een goede relatie opgebouwd met twee Roemeense broers en via hen krijg ik altijd nieuwe krachten aangeboden. En dat bevalt ontzettend goed.”

Maar aan die vanzelfsprekendheid komt na dit jaar een eind. Onder de nieuwe plannen van de regering moeten nieuwe migranten voortaan aan een minimumaantal punten voldoen om in aanmerking te komen voor een verblijfsvergunning. Is iemand de Engelse taal voldoende machtig? Verdient iemand meer dan 30.000 euro per jaar? Is een migrant, kortom, van toegevoegde waarde op de arbeidsmarkt? Dat zal cruciaal zijn om het land binnen te komen. En nu al is duidelijk dat veel seizoenwerkers nooit aan die eisen zullen voldoen.

‘Roemenen blijven hier niet, in tegenstelling tot wat veel brexit-stemmers dachten’

“Ik heb een probleem, ja”, zegt Sturgeon. “Want veel van deze Roemenen blijven hier niet, in tegenstelling tot wat veel brexit-stemmers altijd dachten. Dit zijn geen mensen die op uitkeringen teren of ons sociale stelsel uithollen. Ze wonen in stacaravans op mijn erf en gaan na het oogstseizoen weer naar huis. Dit jaar lukt het nog wel, maar ik zou niet weten of ik volgend jaar m’n oogst wel geplukt krijg.”

Een puntensysteem voor immigranten

De Britse minister van binnenlandse zaken Priti Patel lanceerde eind vorige maand de nieuwe immigratieplannen van de regering. Daarin maakte ze bekend dat de Britten een puntensysteem willen invoeren naar Australisch model. Elke EU-burger die zich in de toekomst in het Verenigd Koninkrijk wil vestigen moet voldoen aan verschillende eisen. Een inkomen van 25.600 pond per jaar is de ondergrens. Omgerekend een kleine 30.000 euro. Daarnaast is goede beheersing van het Engels noodzakelijk.

Verschillende sectoren, waaronder de horeca en de landbouw, hebben hun zorgen geuit bij de regering over dreigende tekorten aan personeel. De minister heeft gezegd hun zorgen serieus te nemen en na te denken over uitzonderingen, maar heeft duidelijk gemaakt dat het haar vurige wens is om weer volledig de controle terug te krijgen over wie zich wel en niet in Groot-Brittannië mogen vestigen.

De Britse landbouw maakt gebruik van ruim 70.000 seizoenskrachten per jaar, het overgrote deel uit Oost-Europese EU-landen. De regering stelt nu voor om er maximaal 10.000 per jaar toe te laten. De rest van de arbeidsvraag wil minister Priti Patel van binnenlandse zaken invullen met ‘economisch inactieven’: zij die wel kunnen werken, maar dat nu niet doen. Al geloven experts amper dat daarmee het probleem kan worden opgevangen.

“Hier in deze regio is de werkloosheid ontzettend laag en er is nu al nauwelijks personeel te vinden. Daarnaast wonen hier veel gepensioneerden”, zegt Sturgeon. “Als er nog maar 10.000 seizoenarbeiders mogen komen, zullen die eerst naar de grote boerderijen gaan. Dan sta ik als kleine boer achteraan in de rij.”

Uurloon kan oplopen tot 14, 15 euro per uur

Hij ontkent dat het lage loon een reden is dat Britten niet te porren zijn om op het land te werken. “Nee, dat is het niet. Je verdient als basis altijd het minimumloon en als je een goede plukker bent, kan je uurloon oplopen tot 14, 15 euro per uur. Dat is niet zo slecht. Het lijkt mij aantrekkelijker om in de open lucht te werken dan de hele dag voor een computerscherm te zitten.”

“Sommigen zeggen dat Britten lui zijn”, reageert Bogdan Losub, een van de Roemenen die ook in de wintermaanden op deze boerderij werkt. “Dat denk ik niet, hoor. Maar misschien spreekt het werk ze niet aan.”

Een makkelijkere optie als Duitsland of Nederland

Bogdan is bezig lege bakken te vullen met nieuwe aardbeienplantjes. “Financieel was het altijd goed hier en Andrew is een prettige baas. Maar wij zijn aan het nadenken. Als je ineens aan allemaal regels moet voldoen om binnen te komen, wordt het moeilijk. Dan kies je voor een makkelijkere optie als Duitsland of Nederland.”

Sturgeon loopt door de drassige grond langs de net uit de kiem gesprongen aardbeienplanten. “Het is simpel. Als ik geen arbeidskrachten kan vinden, worden de aardbeien niet geplukt. Dan is het op termijn einde verhaal voor mijn boerderij.”

Lees ook:

Als de nieuwe Britse immigratieregels ingaan, is het ‘bye bye’ voor de Poolse loodgieter

De Britse regering stelt vanaf volgend jaar strenge immigratie-eisen. Werkgevers in de landbouw, horeca en zorg voorzien grote problemen.

Johnson: ‘Brexit is een nieuw begin’

In de video, die één uur voor de brexit een feit was werd gepubliceerd, somde premier Johnson een aantal voordelen van de brexit op. Hij noemde controle over immigratie en vrijheid in het sluiten van handelsdeals.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden