Brexit

Brits hooggerechtshof: schorsing parlement was onwettig

Anti-brexit activiste Gina Miller na de uitspraak van het Hooggerechtshof. Miller was één van de activisten die de beslissing van Johnson om het parlement op te schorten aanvochten. Beeld REUTERS

Boris Johnson heeft in strijd met de Britse wet gehandeld door het parlement naar huis te sturen. Zo heeft het Britse Hooggerechtshof in Londen zojuist besloten. De zogeheten ‘prorogation’ is ‘null, void and of no effect’ verklaard.

De uitspraak heeft tot gevolg dat het Lagerhuis en het Hogerhuis feitelijk niet ontbonden meer zijn. De voorzitter van het Britse parlement, John Bercow, heeft de leden van het Lagerhuis meteen bijeengeroepen na de unanieme uitspraak van de elf rechters. Het Britse Lagerhuis komt volgens voorzitter John Bercow morgenmiddag om 12.30 Nederlandse tijd voor het eerst sinds 9 september weer bijeen. 

De schorsing was volgens alle elf opperrechters een op geen enkele manier onderbouwde manoeuvre van Boris Johnson om het werk van de volksvertegenwoordiging in de aanloop naar de brexit te dwarsbomen. Daarom dient het parlement gewoon aan het werk te zijn.

Brenda Hale, voorzitter van het Hooggerechtshof, noemt de schorsing in de uitspraak ‘onwettig, want het had tot gevolg dat het parlement werd tegengewerkt in het uitoefenen van zijn constitutionele taken, zonder dat hier een redelijke rechtvaardiging voor aanwezig was’.

“Het parlement is niet ontbonden. Dit is de unanieme beslissing van alle elf de rechters. Het is aan het parlement, en aan de voorzitters ervan in het bijzonder, om te beslissen wat nu te doen.”

John Bercow, op de stoep voor Westminster, kondigt aan dat het parlement morgen weer samen zal komen. Beeld Getty Images

Hevig protest tegen ‘prorogation’

Johnson had het parlement per begin september naar huis gestuurd, na afloop van het zomerreces, in afwachting van de Queen's speech. Dat mag een premier doen: een zogeheten prorogation wordt al zeker honderd jaar gebruikt in aanloop naar de Queen’s speech, de Britse troonrede. Alleen duurt een dergelijke opschorting van het parlement gemiddeld een week. 

Nu was dat vijf weken, waarna het parlement pas op 14 oktober weer bijeen zou mogen komen; slechts twee weken voor de voorgenomen brexit-datum.

Niet alleen door parlementsleden werd er hevig geprotesteerd tegen het besluit van Johnson, ook verschillende activisten kondigden aan naar de rechter te stappen. Een Schots gerechtshof weigerde eerder een stokje te steken voor de wekenlange schorsing van het Britse parlement: een rechter zou zich moeten onthouden van politieke besluiten. In hoger beroep oordeelde de Schotse rechter vervolgens echter dat de beslissing wél onwettig was, waarna het Hof in Londen aan de beurt was. 

Dat hooggerechtshof, het hoogste rechtsorgaan van Groot-Brittannië, oordeelt nu dus dat Boris Johnson het parlement inderdaad niet naar huis had mogen sturen. Het noemt het ‘onwettig’ en ‘staat op zeer gespannen voet met de fundamenten van de democratie’.  Het hof zegt dat de ‘prorogation’ wel degelijk het parlement heeft gehinderd in het uitvoeren van haar wetgevende taken. 

‘Johnson moet zich gaan beraden’

Oppositie-leider Jeremy Corbyn, sprekend op het partijcongres van Labour, eiste direct dat Boris Johnson zich moet gaan beraden op zijn positie als premier. Ook de Scottish National Party noemt zijn positie ‘onhoudbaar’. De Britse premier zelf heeft nog niet gereageerd. 

Gina Miller, één van de activisten die de zaak hadden aangespannen, noemde op de drempel voor het Hooggerechtshof de uitspraak ‘een overwinning voor parlementaire soevereiniteit, de scheiding der machten en de onafhankelijkheid van de onze Britse rechtbanken’.  Volgens Miller was de poging van Johnson er één om ‘het parlement het zwijgen op te leggen - en daarmee onze democratisch verkozen volksvertegenwoordigers - in één van de meest uitdagende periodes in onze moderne geschiedenis'. 

‘Premier niet van plan het veld te ruimen’

De Britse premier Boris Johnson is het volstrekt niet eens met een uitspraak van het hooggerechtshof over de schorsing die hij het parlement had opgelegd, maar respecteert de uitspraak. Volgens bronnen in zijn omgeving is hij echter niet van plan het veld te ruimen. Johnson herhaalde woensdag op bezoek in New York dat zijn land op 31 oktober uit de Europese Unie stapt.

De premier legt zich neer bij de terugkeer van het parlement. “We gaan door en natuurlijk met het teruggekeerde parlement.” Johnson had eerder al aangegeven dat hij niet wakker lag van de rechtszaken die werden gevoerd omdat hij het parlement had geschorst. 

Lees ook: 

En toen zette Boris Johnson het parlement buitenspel. Wat betekent dat?

Groot-Brittannië is in de ban van één woord: ‘prorogation’, het opschorten van debatten en de behandeling van moties en wetten in het parlement. Premier Boris Johnson hoopt op deze wijze een no-dealbrexit voor elkaar te krijgen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden