Brexit

Brexitstrubbelingen rond Noord-Ierse grens weer op het bordje van de leiders

Bij Larne in Noord-Ierland hebben inwoners hun ongenoegen kenbaar gemaakt op een bord langs de snelweg. Beeld Getty Images
Bij Larne in Noord-Ierland hebben inwoners hun ongenoegen kenbaar gemaakt op een bord langs de snelweg.Beeld Getty Images

De Noord-Ierse kwestie blijft onopgelost. De premiers van het Verenigd Koninkrijk en Ierland steken de koppen bij elkaar.

Praktische brexitproblemen waren er de laatste maanden vooral op lokaal niveau, maar nu zijn de harde waarheden van het Britse vertrek uit de Europese Unie weer naar de hoogste politieke podia gedreven. Vrijdag ontving de Britse premier Boris Johnson zijn Ierse ambtgenoot Micheál Martin op zijn buitenverblijf Chequers om over de aanhoudende strubbelingen rond Noord-Ierland te praten.

Echte doorbraken zijn daar niet bereikt. De twee premiers pleiten allebei voor behoud van ‘soepele handel tussen Groot-Brittannië, Noord-Ierland en de Ierse republiek’, aldus Johnsons woordvoerder.

Dat klinkt als een open deur, maar sinds de economische brexit op 1 januari een feit werd, is die soepele handel allesbehalve vanzelfsprekend. Toen daalde een handelsgrens neer in de Ierse Zee, tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland, die samen het Verenigd Koninkrijk vormen. Daarmee moet een gevreesde grens op het Ierse eiland zelf, tussen het VK en de EU, worden voorkomen.

Noord-Ierse protestanten boos

De douanecontroles hebben kwaad bloed gezet bij het (overwegend protestantse) deel van de Noord-Ierse bevolking dat hecht aan de Britse eenheid. Rond de paasdagen kwam het tot geweldsuitbarstingen in Belfast.

Na een paar weken kalmte is de kwestie weer opgelaaid, na een bezoek aan Noord-Ierland van de Britse minister die hoofdverantwoordelijk is voor de betrekkingen met de EU, oud-brexitonderhandelaar David Frost. Na een rondgang deze week langs diverse bedrijven noemde hij de brexitafspraken in het Noord-Ierland-protocol uit oktober 2019 ‘op de lange duur onhoudbaar’. Hij riep de EU op tot ‘gezond verstand’ en ‘pragmatisme’ bij het aanpassen ervan.

De Ierse premier Micheál Martin, hier op archiefbeeld van december vorig jaar, was vrijdagmiddag op bezoek bij zijn Britse ambtgenoot Boris Johnson.  Beeld Reuters
De Ierse premier Micheál Martin, hier op archiefbeeld van december vorig jaar, was vrijdagmiddag op bezoek bij zijn Britse ambtgenoot Boris Johnson.Beeld Reuters

De afspraken met de EU vereisen onder meer douanecontroles op dierlijke en plantaardige producten in Noord-Ierse havens vanwege de kans dat die in Ierland terechtkomen, en daarmee op de interne EU-markt. Die douanecontroles zijn door Londen op de lange baan geschoven, tot oktober, zonder Brussel daarin te kennen. Daarop heeft de Europese Commissie de eerste juridische stappen gezet.

Concessies afdwingen van Brussel

Johnson hoopt de Ierse premier aan zijn kant te krijgen bij het afdwingen van concessies van Brussel. Martin bevindt zich in een weinig benijdenswaardige positie. Aan de ene kant is ook Ierland, net als het VK, gebaat bij zo min mogelijk praktische brexitproblemen op het hele Ierse eiland. Aan de andere kant wil hij niet als schoothondje van Johnson fungeren in Brussel. Alle problemen zijn immers te herleiden tot Johnsons eigen brexit, die Ierland nooit heeft gewild.

Johnson was in 2019 bovendien degene die de uiteindelijke afspraken over Noord-Ierland met de EU heeft uitonderhandeld, inclusief de douanegrens in de Ierse Zee. Die wilde zijn voorganger Theresa May niet. De vrees is nu dat dit slepende conflict ook leidt tot een extra geladen sfeer rond de zogeheten Oranjemarsen in Noord-Ierland, die elk jaar in juli worden gehouden. Ook de EU-regeringsleiders zijn nog lang niet van de brexit af. Ze bespreken de laatste ontwikkelingen over ruim een week op hun top in Brussel.

Lees ook:
Het houdt niet op, niet vanzelf: de brexit-lelijkheid

Brussel en Londen lijken elkaar te willen overtroeven in onverkwikkelijkheden. Twee verschillende grenzen spelen daarin een hoofdrol.

Brexit heeft de al wankele verhoudingen in Noord-Ierland grondig verstoord.

In Larne lopen de spanningen op nu de grens voor de deur van de havenstad is komen te liggen. Een reportage.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden