Brexit

Brexit-tegenvoorstel aanstaande, komt er een Ierse bufferzone?

Beeld AP

Premier Johnson ontkent dat zijn regering aan Brussel zal voorstellen douaneposten op een paar kilometer van de Ierse grens te creëren. Maar hoe ziet het Londense plan er dan wel uit?

Om met Boris Johnson te spreken: “This is the moment when the rubber hits the road”, vrij vertaald: nu moet blijken of zijn alternatieve brexit-oplossing voor de Ierse grenskwestie ook echt gaat werken. De spanning stijgt, nu de Britse premier heeft bevestigd dat zijn regering woensdag of donderdag het langverwachte plan naar Brussel zal sturen dat de basis zou moeten vormen voor een ordelijk Brits vertrek uit de EU op de laatste dag van deze maand. Als de EU dit voorstel afkeurt, komt de aan beide kanten gevreesde no-deal-brexit dichterbij.

Het plan van Londen zou in de plaats moeten komen van de veelbesproken ‘backstop’ voor het Ierse eiland. Die verzekeringsclausule in het bestaande brexit-akkoord moet voorkomen dat er weer slagbomen verrijzen tussen EU-lid Ierland en het aangrenzende Britse gebiedsdeel Noord-Ierland. Johnson en zijn brexit-aanhangers verafschuwen deze afspraak omdat die zijn land voor onbepaalde tijd zou dreigen vast te ketenen aan EU-regels. Om die open grens te garanderen, is het immers onvermijdelijk dat Noord-Ierland (en daarmee het hele Verenigd Koninkrijk) moet blijven gehoorzamen aan die (handels)regels waarvan een krappe 52 procent van de Britten in 2016 nou juist zei af te willen.

De EU heeft steeds tegen Londen gezegd dat die backstop alleen kan verdwijnen bij een realistisch tegenvoorstel dat die grens eveneens open houdt en de interne EU-markt respecteert (‘en Ierlands plaats daarin’, zoals de Europese Commissie niet moe wordt te herhalen).

‘Douaneafhandelingscentra’

De Ierse publieke omroep RTE liet maandagavond weten te beschikken over een uitgelekte versie van het Britse tegenvoorstel. Daarin zijn er weliswaar geen douanecontroles aan de grens zelf, maar wel in zogeheten ‘douaneafhandelingscentra’ op zowel Noord-Iers als Iers grondgebied, acht à zestien kilometer van de echte grens verwijderd. Daarmee ontstaat een soort bufferzone.

Vrachtverkeer zou met GPS-systemen kunnen worden gevolgd, en veel papierwerk kan bij bedrijven zelf worden afgehandeld, zo is het idee. Bepaalde bona fide handelsbedrijven zouden na bewezen geschiktheid niet meer gecontroleerd hoeven worden.

De Europese Commissie ontkende dinsdag dat het backstop-vervangende voorstellen van Londen heeft ontvangen, en Johnson zelf sprak in de marge van het partijcongres van zijn Conservatieven in Manchester fel tegen dat hij controleposten op afstand zal voorstellen. “Absoluut niet, en er zijn tal van redenen waarom dat geen goed idee zou zijn.”

Kansloze plannen

Toch werden de via RTE gelekte plannen meteen weggehoond door Dublin. Een ‘non-starter’, oftewel: kansloos, oordeelde de Ierse minister Simon Coveney van buitenlandse zaken. In het huidige brexit-akkoord staat immers dat er überhaupt geen nieuwe handelshindernissen mogen komen op het Ierse eiland, waar dan ook. “Hinderlijk, zelfs ronduit bedreigend”, zei voorzitter Mary Lou McDonald van de Ierse partij Sinn Féin over het gelekte voorstel.

Hoewel Johnson de berichten dus tegensprak, erkende hij wel dat douanecontroles onvermijdelijk zullen zijn. “Dat is gewoon de realiteit”, aldus de premier. “Uiteindelijk moet een soeverein, verenigd land een op zichzelf staand douanegebied hebben.”

Met alle toegenomen spanning en geheimzinnigheid vliegen de speculaties in zowel Brussel als Londen weer in het rond. Zo zeggen sommigen dat het voorstel over de bufferzone expres door Londen is gelekt om Brussel en Dublin in de gordijnen te jagen. Het echte voorstel zou in dat scenario minder afschuwelijk moeten zijn. Als de EU dat dan alsnog afwijst, kan Londen alle schuld voor een chaotische no-deal-brexit in de schoenen van Brussel schuiven, zo wordt hier en daar gespeculeerd.

Lees ook:
De succesvolste partij in de historie van de democratie sterft een langzame dood

De Conservatieve Partij, ooit de machtigste van Engeland, probeert op het congres de scherven bijeen te rapen. Maar de kans is groot dat de partij de komende dagen verder uit elkaar zal spatten.

Dissident Stephen Hammond: Onder Johnson worden we een nationalistische sekte

Begin deze maand werd Stephen Hammond met twintig collega’s uit de Conservatieve fractie gezet. ‘Dat ik nu ineens officieel een onafhankelijk parlementariër ben, vind ik extreem pijnlijk.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden