Groot-Brittannië

Brexit-premier David Cameron onderschatte ‘opportunistische’ Boris Johnson

David Cameron en Boris Johnson in 2015. Beeld AFP

De vroegere Britse premier Cameron, die het brexit-referendum uitschreef, laat van zich horen in zijn memoires.

Drie jaar lang ontweek hij alle camera’s. Schoot hij weg als er onverwachts journalisten in zijn buurt kwamen. Maar deze week is hij ineens weer overal: oud-premier David Cameron. Vanaf donderdag liggen zijn achthonderd pagina’s tellende memoires in de winkel: ‘For the Record’. Een boek met veel spijt over verschillende politieke keuzes die hij maakte. Maar niet over de beslissing die zijn politieke lot en dat van het Verenigd Koninkrijk bezegelde.

Camerons naam zal tot het einde der dagen aan het referendum van 2016 verbonden blijven. “Het was met de kennis van toen het juiste om te doen”, schrijft hij, doelend op de druk die in de jaren voorafgaand aan het referendum maar bleef groeien. De steeds radicaler wordende rechtervleugel van de Conservatieve Partij eiste dat de Britten een stem zouden krijgen over het EU-lidmaatschap. Ter rechterzijde van de Conservatieven bleef Ukip van Nigel Farage maar groeien. Hij moest wel, redeneert Cameron.

Maar tegelijk waren er genoeg ministers tegen zijn beslissing om een referendum uit te schrijven. Zijn rechterhand, minister van financiën George Osborne, bleef hameren op de gevaren. Ook Michael Gove, minister van onderwijs en huisvriend van de Camerons, was tegen, schrijft hij in het boek. Hij deed het toch.

‘Ik moest wel weg’

“Veel mensen vroegen me voor dit interview of ik u wilde vragen om excuses aan te bieden voor de puinhoop die u heeft achtergelaten”, vroeg ITV-journalist Tom Bradby de oud-premier in een interview waar drie miljoen mensen naar keken. “Het spijt mij enorm dat het zo heeft uitgepakt”, zei hij. Maar hij verdedigde zijn keuze om direct na het referendum op te stappen in plaats van de uitslag van het referendum uit te voeren. “Ik was mijn geloofwaardigheid kwijt als premier. Ik kon niet anders. Ik moest wel weg.”

Een van zijn grootste miscalculaties was Boris Johnson; op dat moment de meest populaire politicus van het land en tegelijk ook de meest opportunistische, zo bleek. “Hij had nooit kenbaar gemaakt dat hij uit de EU wilde. Nooit. Ik weet nog dat ik hem tijdens een potje tennis aan mijn zijde wilde krijgen. Boris twijfelde”, schrijft Cameron.

Maar Johnson koos toch voor het Leave-kamp, een stap die mede de uitslag bepaalde. Een keuze puur voor eigen gewin, volgens de oud-premier. “Hij stuurde mij een sms dat de brexit vermorzeld zal worden als een kikker in een maaimachine, typisch het kleurrijke Boris-taalgebruik.” Oftewel: Johnson gokte erop dat het brexit-kamp het referendum zou verliezen. Dan zou hij als aanvoerder van de eurosceptici binnen de partij komen bovendrijven en kon hij, profiterend van de alsmaar groeiende onvrede over de EU onder de Conservatieven, alsnog een gooi naar het premierschap doen. 

Nooit wil Cameron meer terugkeren in de politiek. Hij geeft lezingen, soms voor wel 100.000 euro per keer. Over leiderschap, nota bene.

De voorverkoop van het boek viel behoorlijk tegen en in sommige Remain-gebieden weigeren boekhandels het zelfs in de schappen te leggen. Camerons lot is verbonden met zijn totaal mislukte poging het EU-vraagstuk te begraven. En op sympathie hoeft hij bij veel Britten niet meer te rekenen.

Lees ook: 

De hoge hoed van Boris Johnson raakt leeg

Lang gingen politieke duiders ervan uit dat Johnson nog een sprankelend wit konijn uit zijn brexithoed zou toveren. Een onverwachte manoeuvre, een sluwe zet van zijn strateeg Dominic Cummings of een achterdeur om de wet te omzeilen. Maar de hoge hoed van Johnson raakt leeg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden