AnalyseBrexit

Brexit-opluchting verhult hardheid van het vertrek

EU-brexit-onderhandelaar Michel Barnier (zonder kerstmuts) presenteerde het 1246 pagina's tellende handelsakkoord op Eerste Kerstdag aan de 27 EU-ambassadeurs in Brussel. Rechts, met kerstmuts, een medewerker.  Beeld AP
EU-brexit-onderhandelaar Michel Barnier (zonder kerstmuts) presenteerde het 1246 pagina's tellende handelsakkoord op Eerste Kerstdag aan de 27 EU-ambassadeurs in Brussel. Rechts, met kerstmuts, een medewerker.Beeld AP

Het kerstakkoord moet nog even indalen. Maar vrijdag is het toch echt zo ver: een historische economische scheuring.

Dit zijn verraderlijke brexit-dagen. Weliswaar is de opluchting groot dat de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk luttele uren voor Kerstmis een historisch handelsakkoord hebben gesloten, 1246 pagina’s dik. Vooral in Londen is dit weekeinde de suggestie gewekt dat die overeenkomst de springplank is voor een glorieuze toekomst, met vrijhandel, zonder EU-bureaucraten. Maar wat sommigen misschien vergeten, is dat Europa komende vrijdag, de eerste dag van 2021, een ingrijpende economische scheuring gaat beleven die haar gelijke in de geschiedenis niet kent.

De 27 EU-ambassadeurs komen maandag bijeen in Brussel om (hoogstwaarschijnlijk) hun formele zegen te geven aan voorlopige invoering van de afspraken per 1 januari. Andere plichtplegingen, zoals ratificatie door het Europees Parlement, komen daarna.

De Britse regering krijgt de knoertharde brexit die ze al die tijd wilde. Om met het goede nieuws te beginnen: de belangrijkste economische winst, vooral voor het VK, is dat er geen tarieven en invoerquota komen. Dat is uniek voor een EU-handelsakkoord. In een no-dealscenario, dat nog maar een week geleden onvermijdelijk leek, waren die handelsbelemmeringen er op 1 januari pardoes geweest.

Rompslomp en grenscontroles

Maar het vertrek van het VK uit de interne EU-markt en de douane-unie leidt wel degelijk tot administratieve rompslomp en grenscontroles van goederen, procedures die voor elk exporterend niet EU-lid gelden. Die kosten geld.

Ook het vrije personenverkeer houdt op te bestaan, een wezenlijk onderdeel van de hele brexit-campagne. Wie langere tijd in het VK wil wonen en werken, heeft een Brits visum nodig. Andersom geldt die verplichting uiteraard ook.

Ander relatief klein, maar tastbaar gevolg: het VK valt straks buiten de Europese roaming-afspraken voor mobiel internetten, waarbij je niets extra’s hoeft te betalen als je in een ander EU-land bent. Net als in Zwitserland moet je straks dus de instellingen van je smartphone in de gaten houden bij toekomstige bezoekjes aan het VK.

Basis voor nieuw partnerschap

EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier peperde het de Britten donderdag nog maar even in, bij de bekendmaking van de deal. “Het VK heeft ervoor gekozen de Europese Unie en de interne markt te verlaten, en af te zien van de rechten en voordelen van een lidstaat. Onze overeenkomst is geen kopie van deze rechten en voordelen. Het is de basis voor een nieuw partnerschap.”

Volgens het onafhankelijke instituut Office for Budget Responsibility in Londen zal de Britse economie op langere termijn 4 procent kleiner zijn dan zonder de brexit het geval zou zijn geweest. Ook de 27 EU-landen zullen schade ondervinden, verschillend per land, Ierland en Nederland het meest.

Ook op veel niet-economische gebieden worden banden doorgeknipt. Zo vertrekt het VK uit de politie- en justitie-samenwerkingsverbanden Europol en Eurojust, al wordt de gegevensuitwisseling op een andere manier voortgezet. Opzienbarender is dat Londen deelname aan Erasmus+ laat vallen, het populaire EU-studentenuitwisselingsprogramma. Op 15 januari had premier Boris Johnson dat nog ontkend in het Lagerhuis. Tegen een Schotse parlementariër die deze suggestie had gewekt, zei Johnson dat die ‘uit zijn nek kletste’.

Het brexit-akkoord mag dan een dikke stapel papier zijn, er staat ook veel níet in. Er zijn nauwelijks afspraken over de dienstensector, 80 procent van de Britse economie. De cruciale financiële sector verliest de vrije toegang die het nu heeft tot de EU-markt. Ook over samenwerking op het gebied van buitenlands beleid zwijgt het akkoord.

Hoofdpunten uit het brexit-akkoord

- Geen tarieven en quota, wel douane- en grenscontroles

- Eerlijke concurrentie: onafhankelijke arbitrage, zowel EU als VK kan eenzijdige maatregelen nemen bij constatering van oneerlijke concurrentie.

- Visserij: overgangsperiode van 5,5 jaar, waarin EU een kwart van haar huidige quota in Britse wateren overdraagt aan het VK. Daarna per jaar nieuwe afspraken.

- Toezicht op afspraken: Londen is erin geslaagd de rol van het Europees Hof van Justitie tot een minimum te beperken.

Lees ook:
Voor Michel Barnier is het brexit-akkoord een bekroning van een imposante carrière

Michel Barnier is sinds 2016 de onbetwiste brexit-man van de EU. Voor de bijna 70-jarige Fransman betekent het zwaarbevochten akkoord van 24 december een bekroning van een imposante carrière. Wat dreef hem?

Het wonder is geschied: er is een brexit-akkoord

Een akkoord van ‘historische betekenis’, vindt bondskanselier Merkel. De donderdag bereikte brexit-deal leidt overal tot opluchting. Dat neemt niet weg dat de veranderingen per 1 januari drastisch zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden