SpanjeGratieverlening

Brengt de vrijlating van Catalaanse separatisten de verzoening met Madrid dichterbij?

De negen separatistenleiders die nu vrijgelaten worden. Beginnend boven van links naar rechts: Raul Romeva, Joaquim Forn, Jordi Turull, Oriol Junqueras en  Josep Rull . Onder van links naar rechts: Jordi Cuixart, Carme Forcadell, Dolors Bassa en Jordi Sanchez.  Beeld AFP
De negen separatistenleiders die nu vrijgelaten worden. Beginnend boven van links naar rechts: Raul Romeva, Joaquim Forn, Jordi Turull, Oriol Junqueras en Josep Rull . Onder van links naar rechts: Jordi Cuixart, Carme Forcadell, Dolors Bassa en Jordi Sanchez.Beeld AFP

Negen separatistische politici en burgerleiders uit Catalonië komen woensdag vrij. De Spaanse premier Sánchez noemt de gratieregeling ‘het beste voor Spanje’. ‘De gevangenis heeft ons verhaal geïnternationaliseerd.’

Laura Masvidal belde dinsdagochtend nog even snel met haar man Joaquim Forn over hoe hij überhaupt thuis zou kunnen komen, mocht hij echt worden vrijgelaten uit de gevangenis in het Catalaanse achterland. De Spaanse ministerraad gaf Forn en acht andere gevangen separatistische politici en burgerleiders uit Catalonië dan eindelijk het langverwachte groene licht voor gratie. Onder de voorwaarden dat zij de komende jaren niet weer over de schreef gaan en dat ze geen publiek ambt meer bekleden. Woensdag komen zij naar verwachting rond het middaguur vrij.

De negen werden twee jaar geleden veroordeeld tot celstraffen tot dertien jaar voor opruiing en misbruik van publiek geld rond het onafhankelijkheidsproces in de welvarende Catalaanse regio in noordoost Spanje (7,5 miljoen inwoners). Een verboden referendum over de afscheiding van Spanje veroorzaakte daar een diepe politieke crisis tussen Madrid en Barcelona.

Forn (57), de voormalige Catalaanse regiominister voor binnenlandse zaken, kreeg 10,5 jaar cel. “Voor mij persoonlijk is het natuurlijk belangrijk dat mijn man thuiskomt, maar het politieke conflict is er niet mee opgelost”, zegt Laura Masvidal op een terras in Barcelona. Maar dat is van later zorg, want Masvidal kan niet wachten om woensdag met haar man en hun dochters (26 en 23) eindelijk weer gezamenlijk de feestdag van Sant Joan te vieren.

Eindelijk plannen maken voor het gezin

Txell Bonet, de vrouw van de separatistische burgerleider Jordi Cuixart, die negen jaar cel kreeg, wil ‘vier jaar te laat’ eindelijk een begin maken met een min of meer normaal gezinsleven met haar man en hun twee kinderen van vier en anderhalf. “We kunnen eindelijk plannen gaan maken en eropuit trekken als gezin”, vertelt Bonet aan de telefoon.

De linkse Spaanse premier Pedro Sánchez noemde de gratieregeling dinsdag na de ministerraad ‘het beste voor Spanje’. Maar toen hij een dag eerder naar Barcelona was afgereisd om zijn pacificatiestrategie toe te lichten en Catalonië zelfs de liefde te verklaren, werd al duidelijk dat er meer moet gebeuren om de separatisten te overtuigen. Eén activist verstoorde zijn toespraak en honderden demonstranten eisten volledige amnestie voor alle betrokkenen. De separatistische regioregering schitterde tijdens Sánchez’ charmeoffensief door afwezigheid.

Regiopresident Pere Aragonès reageerde zuinigjes en verklaarde dinsdag dat het politieke conflict pas echt beslist kan worden aan de onderhandelingstafel, waar hij internationale waarnemers bij aanwezig wil. Wat Aragonès betreft leiden deze besprekingen dan uiteindelijk tot een nieuw onafhankelijkheidsreferendum.

Steun voor afscheiding van Spanje is afgenomen

Een dergelijke ‘bilaterale’ politieke onderhandeling over de toekomst van Catalonië is precies wat Sanchéz’ voorganger, de conservatief Mariano Rajoy, altijd wilde vermijden. Maar diens harde en legalistische opstelling werkte destijds als een rode lap op een stier bij de separatisten en bracht in het conflict bepaald geen oplossing.

De vraag is of Sánchez’ verzoenende stijl Madrid en Barcelona nu wel dichter bij elkaar kan brengen. De separatisten lijken ondanks het felle discours daar mogelijk toch wel oren naar te hebben. De steun in Catalonië voor de afscheiding van Spanje is de afgelopen jaren afgenomen en de onafhankelijkheidsbeweging is een stuk minder eensgezind dan vier jaar geleden. Veel Catalanen zijn bovendien moe van het slepende politieke conflict en velen hebben door de economische gevolgen van de coronapandemie andere zorgen.

Puigdemont valt niet onder de gratieregeling

Onzekere factor is de voormalige regiopresident Carles Puigdemont die het onafhankelijkheidsproces destijds leidde, maar naar Waterloo vluchtte om aan vervolging te ontkomen. De gratieregeling geldt niet voor hem en de andere gevluchte separatisten. Anders dan het onderhandelingsgezinde Catalaans Republikeins Links (ERC) van Aragonès, dat op landelijk niveau de regering van Sánchez met gedoogsteun in het zadel houdt, staat Puigdemont een hardere lijn voor.

Een bezoek aan Waterloo om Puigdemont te omhelzen is in ieder geval een van de eerste dingen die Joaquin Forn gaat doen als hij vrij man is en zijn paspoort terug heeft, weet zijn vrouw. Maar zelf zal Forn uit de schijnwerpers verdwijnen. “Hij weet dat hij zijn bijdrage heeft geleverd en wil nu andere dingen gaan doen”, zegt Masvidal.

Bonet denkt dat het offer van haar man en hun gezin het onafhankelijkheidsproces sterker hebben gemaakt. “Niemand kende hem, maar nu staat hij in The New York Times. De gevangenis heeft ons verhaal geïnternationaliseerd”, zegt Bonet. Zij denkt dat de gebeurtenissen uit 2017 en de opsluiting van de separatistenleiders jonge Catalanen zal inspireren een nieuw referendum mogelijk te maken.

Lees ook:

Spanje straft Catalaanse separatisme met centralisme.

Met de schorsing van de complete Catalaanse regering inclusief regiopresident Puigdemont kan volgens Madrid de ‘grondwettelijke orde’ worden hersteld. Nieuwe lokale verkiezingen volgen binnen zes maanden, een nieuw politiek speelveld creërend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden