Brexit

Boris Johnsons premierschap bungelt aan een zijden draad

De voorzitter van de hoge raad Lady Brenda Hale maakt de uitspraak bekend. Beeld REUTERS

De nederlaag van de Britse premier voor de hoogste rechter van het land kon bijna niet groter zijn. Maar het lijkt niet genoeg om hem van koers te doen wijzigen.

Vlak onder haar rechterschouder, goed zichtbaar voor alle camera’s, droeg opperrechter Lady Brenda Hale gisteren een broche. Geen kleine. Een moddervette zilveren spin, zeker tien centimeter in doorsnee, met lange poten naar alle kanten. Onmiddellijk schreef de Daily Mirror: die spin is een geheime boodschap voor Boris Johnson.

Hale, voorzitter van de Hoge Raad, deed uitspraak over de rechtmatigheid van de vijf weken lange schorsing van het Britse parlement, een omstreden maatregel van premier Boris Johnson. Unaniem oordeelde de hoogste Britse rechtbank dat deze zogenoemde prorogation onwettig was, ‘van nul en generlei waarde’ zelfs. Het was een spijkerhard oordeel dat gisterochtend als een bom insloeg in het politiek net heel even rustige Verenigd Koninkrijk. Daarbovenop sprak de spin in beeldtaal de woorden: Pas op Boris Johnson, je zit gevangen in mijn web, zie daar maar eens uit te komen.

Het is de vraag of die boodschap Johnson bereikte. Zelf was hij op het moment van de uitspraak in New York, ver verwijderd van het tumult dat de rechterlijke uitspraak in zijn land veroorzaakte. Na enkele uren gaf hij vanuit de VS de onderkoelde reactie dat hij het met de ‘uitspraak niet eens was’, maar die uiteraard zou respecteren.

Boris Johnson in het VN gebouw. Beeld Getty Images

Steeds neteliger

Geen excuses voor zijn blijkbaar verkeerde interpretatie van de wet, geen woord over een versnelde terugkeer naar Londen, waar vanaf vanochtend het Lagerhuis weer als vanouds bijeen zal komen. In plaats daarvan leek hij zelfs te suggereren dat hij na de terugkeer van de parlementariërs vandaag, het parlement binnenkort opnieuw naar huis zou willen sturen.

Toch moet Johnson zich zorgen maken, want zijn positie wordt steeds neteliger. In het Lagerhuis heeft hij inmiddels geen meerderheid meer, sinds hij 21 leden van zijn eigen fractie uit de Conservatieve Partij heeft gezet omdat ze de oppositie steunden. Die wilde voorkomen dat het Verenigd Koninkrijk op 31 oktober de EU zal verlaten zonder afspraken over hoe het verder moet. De enige strohalm die hem nog op zijn plaats houdt, is de breed gedragen vrees dat het land met zijn aftreden nòg verder van huis zal zijn. Het is bijvoorbeeld nog altijd mogelijk dat het land over vijf weken, zonder afspraken met enig ander land, de EU verlaat.

“Dan dreigt een tekort aan medicijnen en een nieuwe oorlog in Noord-Ierland”, zei Labourleider Jeremy Corbyn gisteren in een inderhaast vervroegde speech vanaf het Labourcongres in Brighton. Hij zou zijn toespraak eigenlijk morgen geven, maar wil dan in het Lagerhuis zijn. Corbyn oordeelde snoeihard over Johnson: “Ik denk dat hij niet geschikt is als premier. Hij gelooft dat regels niet op hem van toepassing zijn. Hij dacht dat hij kon doen waar hij zin in had, zoals hij al zijn hele leven gewend is te doen.”

Ook vanuit de Scottish National Party klonk de roep om Johnsons aftreden. Van die kant kwam ook een dreigement: gaat hij niet zelf, dan kan hij rekenen op een motie van wantrouwen. Ook Jo Swinson van de Liberaal-Democraten vroeg om een aftreden. Waar een enkel Conservatief parlementslid een zwakke poging deed om Johnson nog te verdedigen, kreeg hij ook namens de 21 weggestuurde Conservatieven een laatste waarschuwing.

Enorme vergissing

Amber Rudd, voormalig minister, zei dat de premier alleen de steun van de zogenoemde ‘rebellen’ in zijn eigen partij krijgt als hij zijn strategie radicaal wijzigt. “Hij moet erkennen dat hij een deal nodig heeft. Als hij zijn huidige strategie doorzet, zal dat een enorme vergissing zijn.”

Aanstaand weekeinde wordt in Manchester het congres gehouden van de Conservatieve Partij. Zelfs daar moet Johnson voor zijn positie vrezen, nu een snelle opiniepeiling van YouGov gisteren uitwees dat 20 procent van zijn eigen partijleden hem liever ziet gaan dan blijven. 

Johnson, die gisteren vasthield aan zijn belofte om de Verenigde Naties toe te spreken, zal vandaag op enig moment in het Lagerhuis aankomen.

Lees ook:

Het Brits parlement heeft gewonnen, maar moet nu behoedzaam opereren

Waar moet een voorzitter van een geschorst parlement zijn leden bijeenroepen? Vanuit de voorzittersstoel kan het niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden