Nieuws Boris Johnson

Boris Johnsons eerste rondje door het koninkrijk verloopt alles behalve vlekkeloos

Premier Johnson op bezoek bij een boerderij in Wales. Beeld AP

Boe-geroep in Edinburgh, gevolgd door boe-geroep in Cardiff en een haast onoplosbare politieke crisis in Belfast. Het eerste rondje door het Verenigd Koninkrijk van premier Boris Johnson verliep allesbehalve vlekkeloos.

Aan optimisme nog altijd geen ­gebrek bij Johnson. Vol enthousiasme groet hij de leiders van de vijf ­politieke partijen in Belfast. Maar die partijen zelf praten al maanden nauwelijks met elkaar. Na de ineenstorting van de regering in Noord-Ierland, samengesteld uit de vroegere aartsvijanden DUP en Sinn Fein, is dit deel van het Verenigd Koninkrijk al ruim twee jaar stuurloos. Het pro-Ierse Sinn Fein trok de stekker eruit nadat de pro-Britse DUP in een corruptieschandaal verwikkeld raakte. Het wantrouwen is gigantisch, zeker sinds de DUP-parlementariers in het Lagerhuis in Westminster hun gedoogsteun verlenen aan de regering-Johnson om die aan een meerderheid te helpen.

“Goedemorgen! Goedemorgen!”, herhaalt hij met een glimlach op zijn gezicht tegenover de toegestroomde pers. “Het is prachtig om hier te zijn. Ik wil er alles aan doen om de boel hier weer draaiende te krijgen”, zegt Johnson. Alleen legt hij er niet bij uit hoe hij dat voor elkaar denkt te krijgen. Zijn eerste bezoek aan Belfast leverde geen enkele doorbraak op.

Weinig sympathie van Ierland

Datzelfde doet Johnson voortdurend met de brexit. Want al sinds zijn aanstelling als premier zegt hij dat de Britten moeten ophouden met doemdenken. Dat er met een positieve spirit veel mogelijk is. Tegelijk stelt hij zich keihard op, door het nog door May uitonderhandelde brexit-akkoord voortdurend ‘dood’ te verklaren. “Het is drie keer verworpen door het Britse parlement, we moeten dus wat anders verzinnen”, stelt hij. Hij wil vooral af van de door veel van zijn partijgenoten zo gehate ‘backstop’, de veelbesproken clausule in het brexit-akkoord die ervoor moet zorgen dat onder alle omstandigheden de grens tussen Ierland en Noord-Ierland moet openblijven.

Maar tijdens een eerste telefoongesprek met de Ierse premier Leo ­Varadkar kon Johnson op weinig sympathie rekenen. Voor de Ieren is deze backstop-clausule cruciaal. Een akkoord zonder terugvaloptie zal Ierland altijd verwerpen, maakte Varadkar duidelijk. Beide regeringsleiders kwamen geen stap dichterbij elkaar, waarbij het voor de Ieren veelzeggend was dat Johnson brak met een Britse traditie: een nieuwe premier in Downing Street telefoneert normaal gesproken op de eerste werkdag altijd met de minister-president van Ierland. Johnson deed dat pas op dag zes.

Niet naar Europa om goodwill te kweken

Verder maakte Downing Street duidelijk dat er vooralsnog geen ontmoetingen met andere EU-leiders gepland staan. Daar waar premier May in haar eerste weken duizenden kilometers aflegde langs Europese hoofdsteden om goodwill te kweken, ziet Johnson het nut niet in van bezoeken aan Parijs, Berlijn of Brussel. Zolang de EU niet bereid is zijn kant op te bewegen, valt er ook weinig te praten, stelt hij.

Het doet de kans en de angst toenemen dat de harde koers van Johnson leidt tot de gevreesde no deal-brexit, waarbij de Britten zonder enkele afspraak uit de EU crashen. Het Britse pond kelderde in een reactie daarop deze week tot het laagste punt in ruim twee jaar tijd. Investeerders en beleggers verliezen stukje bij beetje vertrouwen in de Britse economie en achten de kans op een keiharde breuk met de EU steeds waarschijnlijker.

Onlusten in de straten

Die zorgen hoorde Johnson ook in Schotland en Wales. De Schotse eerste minister Nicola Sturgeon waarschuwde Johnson dat een no deal de kansen flink zal vergroten dat de Schotten zullen proberen een nieuwe referendum over Schotse onafhankelijkheid te organiseren. “De kiezer heeft nooit een mandaat ­gegeven voor zo’n no deal”, zei Sturgeon. “Zeker de Schotten niet, wij stemden in ruime meerderheid ­tegen de brexit.”

Ook in Wales maakten politici en de agrarische sector aan Johnson duidelijk dat zo’n scenario catastrofaal kan zijn. De vele schapenboeren vrezen voor de plotselinge invoertarieven tot wel 40 procent. “Dat zal talloze boeren in de problemen brengen. Johnson speelt Russische roulette. Misschien krijgen we hier zelfs wel onlusten in de straten”, waarschuwde de Farmers Union in Wales in een verklaring.

Maar tot nu toe weigert Johnson zijn koers aan te passen. Hij rekent erop dat het ingraven uiteindelijk ook tot onrust bij de Ieren en in Brussel zal leiden en daarmee automatisch tot een handreiking zijn kant op. Maar tot nu toe is er in zijn eigen land een stuk meer onrust over zijn opstelling dan bij de buren.

Lees ook:

Eis Boris Johnson over schrappen backstop is ‘onaanvaardbaar’ voor de EU: brexit-akkoord verder uit zicht

Premier Johnson tart Brussel door te eisen dat het akkoord over de grens met Ierland overboord gaat.

Boris Johnson begint met grote schoonmaak: veel hardliners in zijn kabinet

De nieuwe Britse premier begint zijn eerste werkdag met een grote ontslagreeks. Ook Jeremy Hunt moet het veld ruimen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden