Brexit

Boris Johnson zwengelt brexitruzie opnieuw aan, tot ergernis van Brussel

De Britse minister van buitenlandse zaken Liz Truss (rechts), op 13 mei 2022 met EU-buitenlandchef Josep Borrell bij de G7-top in Duitsland.  Beeld ANP/EPA
De Britse minister van buitenlandse zaken Liz Truss (rechts), op 13 mei 2022 met EU-buitenlandchef Josep Borrell bij de G7-top in Duitsland.Beeld ANP/EPA

De Britse premier Boris Johnson wil af van de afspraken met de EU. Die werken niet, zegt hij. Brussel is niet van zins om te buigen en dreigt met straffen. ‘Het is zorgwekkend dat het Verenigd Koninkrijk eenzijdige actie wil gaan nemen.’

Romana Abels

We hebben geen keus, stellen de Britten op dramatische toon. Die woorden stonden in een statement dat de Britse regering donderdag uitbracht. Het brexitakkoord werkt niet. De EU moet zich soepel opstellen en het Verenigd Koninkrijk tegemoetkomen, anders wordt het hele pakket afspraken door de papierversnipperaar geduwd.

Dat is volgens de Britten ‘wat iedere regering met verantwoordelijkheidsbesef zou doen’. Maar de Europese Unie ziet het heel anders. Die dreigt met harde straffen als de afspraken niet worden nagekomen.

Zes jaar nadat de Britten in een referendum besloten dat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie moest verlaten, is van de uitvoering van onderlinge afspraken nog altijd weinig terechtgekomen. Het gesloten akkoord heeft nooit compleet gefunctioneerd. Nu wil de Britse premier Boris Johnson er alweer vanaf.

Onoplosbaar probleem rond Noord-Ierland

Het hete hangijzer blijft Noord-Ierland, een deel van het VK op het Ierse eiland dat voor het overige bij de EU hoort. Precies daar hebben de inwoners sinds jaar en dag ruzie: grofweg de ene helft voelt zich Brits, de andere Iers. Na een bloedige periode is er nu een wankele vrede, maar alles kan altijd plots weer ontbranden.

Dat kleine stuk Verenigd Koninkrijk mag niet meedoen aan de Europese interne markt waar de rest van het eiland wel aan meedoet. Grensposten zijn vanwege de gespannen sfeer uit den boze. Het is een onoplosbaar vraagstuk waar Johnsons voorganger Theresa May ook al haar tanden op stuk beet.

Johnson maakte hierover met Brussel afspraken. Nu zegt hij dat uitvoering ervan onmogelijk is. Deze week – er is sprake van maandag – wil hij in een speech aankondigen dat de EU wat hem betreft opnieuw naar de onderhandelingstafel moet komen. Zijn minister van buitenlandse zaken, Liz Truss, wil woensdag een wet indienen waarin ze de bestaande afspraken opzijschuift. Het Verenigd Koninkrijk wil dan officieel stoppen met de douanecontroles in de de Ierse Zee, die tussen het Engelse en het Ierse eiland ligt.

Regeringsvorming Belfast ligt stil

“Het is zorgwekkend dat het Verenigd Koninkrijk eenzijdige actie wil gaan nemen”, antwoordde Eurocommissaris Maros Sefcovic. Sefcovic zegt dat Noord-Ierland in dat geval helemaal niet meer deel uitmaakt van de Europese interne markt en dat er mogelijk sancties volgen.

Johnson tekende twee jaar geleden een zogenoemd protocol dat voorzag in grenscontroles in de Ierse Zee. Daar is vooral de Brits-gezinde Noord-Ierse partij DUP sterk op tegen. Die zegt nu, nadat de partij de tweede plek kreeg bij verkiezingen, dat ze weigert in een coalitie deel te nemen. In Belfast ligt de regionale regeringsvorming daardoor stil.

Zonder regering kunnen veel belangrijke problemen in Noord Ierland niet worden opgelost. Dat wordt een steeds groter probleem. De gezondheidszorg in het landsdeel ligt er bijvoorbeeld niet goed bij.

Maar het is de vraag of Boris Johnson werkelijk zo begaan is met de gezondheid van de Noord-Ieren en de ontvlambare situatie in Belfast, of dat hij toch al graag onder de brexit-afspraken uit wilde. In dat laatste geval komt het hem waarschijnlijk goed uit dat de EU momenteel het liefst wil dat heel Europa, EU-lid of niet, eenheid toont.

Lees ook:

De brexit-onderhandelingen gaan toch weer een nieuwe ronde in

De Europese Unie heeft voorgesteld om de controles aan de grens tussen Noord-Ierland en Groot-Brittannië te versoepelen. Maar Brussel zal niet aan alle wensen van Londen tegemoet komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden