Reportage Groot-Brittannië

Boris Johnson windt met humor de kiezer om zijn vinger

Boris Johnson heeft de lachers op zijn hand en probeert zo leden van zijn Conservatieve Partij te overtuigen dat ze voor hem moeten kiezen in de strijd om het leider- en premierschap. Beeld Getty Images

Boris Johnson heeft in de Conservatieve Partij de lachers op zijn hand, maar kan hij daarmee ook kiezers voor zich winnen?  In de komende twee weken zijn de leiderschapsverkiezingen van zijn partij.

“Ik hielp vanmiddag een schaap scheren bij een boer hier in de buurt”, zegt Boris Johnson als hij het podium opkomt. “En ik wist meteen: zo moet het voelen als Jeremy Corbyn ooit premier wordt!” De theaterzaal in York, vol Conservatieve partijleden, barst in lachen uit. 

Er zouden in zijn uur durende optreden nog vele grappen volgen. Geen enkel ander Brits politicus is zo in staat om een volle zaal met een glimlach naar huis te sturen als hij. Maar onder zijn warrige haardos, zijn gevatte humor en positivisme (“we moeten in onszelf geloven om brexit te regelen”) zit vaak bar weinig detail. 

Desalniettemin is hij torenhoog favoriet om de leiderschapsverkiezing bij de Conservatieven te winnen. Vanaf vandaag krijgen de 160 duizend partijleden een stembiljet in de bus en hebben ze twee weken de tijd om de nieuwe premier te kiezen.

Bij binnenkomst in het ronde Barbican-theater in York kun je niet om Boris Johnson-fans heen. Donkerblauwe ‘Back Boris’-buttons pronkten op vele revers, sommigen dragen zelfs een T-shirt met zijn afbeelding erop. Het is voor Johnson een thuiswedstrijd. Zoals alle partijbijeenkomsten in het land. Zijn enige overgebleven concurrent, minister van buitenlandse zaken Jeremy Hunt, vecht een haast niet te winnen strijd. In de Hunt-hoek in de foyer is het uiterst rustig en blijven veel flyers en buttons onaangeroerd.

Schoonvegen

“Boris is voor ons de nucleaire optie”, zegt gemeenteraadslid Steve Williams uit het nabijgelegen Bingley, die hem net als elk partijlid louter bij zijn voornaam noemt. “Met hem vegen we de boel schoon en kunnen we opnieuw beginnen. Dat is hard nodig.” Hunt is de degelijke politicus van de twee, die bij het referendum nog ‘remain’ stemde maar zich nu, in overhemd met opgestroopte mouwen, tot zelfverklaard brexiteer ontpopt. 

Hunt moet wel. Hij moet een achterban overtuigen die uitgesproken pro-brexit is. Die van de nieuwe premier eist dat de Britten op 31 oktober, de nieuwe afgesproken deadline, de EU uit zijn. Met of zonder akkoord. Zijn boodschap dat dat nog niet zo eenvoudig is, nemen weinigen hem in York in dank af. “Ik weet dat dat niet is wat u wilt horen, maar het is wel de realiteit”, zegt hij, verontschuldigend haast.

“Hunt is niet te vertrouwen. Een Theresa May met een broek aan. Hij doet nu stoer, maar in zijn hart heeft hij nooit in brexit geloofd”, zegt Gene Thornton (72). Zij werd in januari pas lid van de partij. “Ik wilde een stem hebben.”

Wantrouwen

Zeker hier in het noorden van Engeland stikt het van de brexit-aanhangers. En is tegelijk het wantrouwen tegenover alles wat in Londen gebeurt groot. Laat staan tegenover politici die over het voor hun allesoverheersende thema 180 graden gedraaid zijn. 

Ondertussen probeert Johnson juist te laten zien dat hij van het noorden prioriteit zal maken. “Ik wil dat er meer geld naar het onderwijs gaat hier. De treinverbindingen moeten beter. De belastingen voor kleine ondernemers moeten omlaag. Er moeten hier meer politieagenten komen. Goed, oké, dat zijn wel weer genoeg beloftes deze week.” Weer klinkt er gelach, weer applaus. Hoe Johnson zijn beloftes wil financieren? Dat blijft gissen. 

De 19-jarige Joe George is een van de jongste aanwezige leden. En ook hij haalt zijn schouders op over Johnsons gebrek aan detail. “We hebben een premier nodig met charisma, zeker na de moeizame jaren onder Theresa May. Je ziet hoe hij een zaal kan betoveren. Natuurlijk belooft hij van alles, maar hij heeft als burgemeester van Londen laten zien dat hij een goed team om zich heen kan verzamelen. Met ministers die echt in brexit geloven en met Johnson als roerganger komt er een enorme bak nieuwe energie. Precies wat we nodig hebben.”

En de heftige ruzie met zijn vriendin? Zijn talloze diplomatieke uitglijders als minister van buitenlandse zaken? Zijn uitspraken over vrouwen in boerka, die hij brievenbussen noemde? Het maakt veel partijleden amper uit, waardoor alle controverse weer van hem af lijkt te glijden. “Ach, elk politicus heeft wel wat. Bij iedereen liggen wel lijken in de kast. Daarin is hij niet anders dan anderen. Nee, niet bij May, dat klopt. Maar dat liet wel zin dat ze ongeschikt was. Ze kwam over als een robot: amper iets meegemaakt”, zegt gemeenteraadslid Geoff Winnard, die al sinds zijn tienerjaren Conservatief lid is.

Keiharde belofte

Al zal Johnsons zwaard van Damocles – brexit – vanaf dag één vlak boven zijn blonde haardos hangen. Hij heeft slechts een paar maanden de tijd om het EU-vertrek rond te krijgen. De partij zal hem aan zijn keiharde belofte houden dat de Britten op 31 oktober ‘verlost zijn van het EU-juk’. 

“In alle eerlijkheid had ik nog op een aapje gestemd, als die had gegarandeerd dat we de EU zouden verlaten. Dat is écht cruciaal voor ons om als partij verder te kunnen. Doen we dat niet, dan zullen we rechts van ons worden leeggegeten door Nigel Farage en zijn Brexit Party”, zegt partijlid Justin Pebbly, die rood aanloopt als hij over brexit praat.

Maar lukt het Johnson niet om zijn belofte waar te maken, dan is het met de overvloed aan partijliefde waarschijnlijk ook weer heel snel gedaan.

Kleine elitaire groep

De Conservatieve Partij telt 160 duizend leden die de komende twee weken de tijd hebben om per brief hun keuze uit de twee overgebleven kandidaten te maken. Die leden zijn echter bepaald geen representatieve afspiegeling van de samenleving. 70 procent van de partijleden is man, 40 procent is ouder dan 65. En 97 procent is blank.

Uit recent onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de ‘Tories’ wil dat de Britten zonder deal de EU verlaten – het economisch meest schadelijke scenario. Tot frustratie van veel Britten, bepaalt daarmee slechts 0,35 procent van het electoraat nu wie de nieuwe premier wordt. Op 23 juli wordt de uitslag bekend.

Boris Johnson ruim aan kop. Hij wil geen verdere verlenging van de brexitdeadline.

Lees ook:

Boris Johnson ruim aan kop voor opvolging May. Johnson wordt gezien als favoriet om het stokje van May over te nemen. Hij heeft aangekondigd geen verdere verlenging van de brexitdeadline te willen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden