De Britse premier Boris Johnson spreekt zaterdag in het parlement.

Brexit-stemming

Boris Johnson vraagt EU om uitstel van de brexit (PS ‘Ik wil geen uitstel)

De Britse premier Boris Johnson spreekt zaterdag in het parlement. Beeld AP

Boris Johnson heeft een brief gestuurd naar de Europese Unie (EU) met daarin het verzoek om uitstel van de brexit. De Britse premier was gedwongen tot die brief, en voegde er een brief aan toe waarin hij juist tegen uitstel pleit. 

EU-president Donald Tusk heeft zaterdagavond laat de verwachte brief uit Londen ontvangen waarin Johnson uitstel van de brexit vraagt. Dat tweet Tusk zelf. “Ik zal nu de consultatie beginnen met de EU-leiders over hoe daarop te reageren.” De EU-president onthult niet voor hoe lang Johnson uitstel vraagt.

Volgens Britse bronnen heeft Johnson de brief niet persoonlijk ondertekend. Daarnaast zou hij twee andere brieven hebben bijgevoegd waarin hij zegt dat verder uitstel verlenen een vergissing zou zijn.

Het verzoek volgt op een bijeenkomst in het Lagerhuis waarin een stemming werd uitgesteld over een deal die de Britse premier Boris Johnson heeft gesloten met de EU. Johnson zei daarna dat hij hoe dan ook weigert met de EU over uitstel te onderhandelen. Daarmee zou hij volgens Labour-leider Jeremy Corbyn en andere afgevaardigden echter de wet breken, want het parlement heeft de regering daartoe verplicht. 

Volgens Johnson is hij juist wettelijk verplicht zijn land per 31 oktober uit de EU te loodsen, met of zonder deal. Het vermoeden bestond al dat zijn formulering (‘niet onderhandelen’) betekende dat hij zaterdag toch een uitstelbrief zou sturen, zij het met grote tegenzin. Johnson had tot middernacht de tijd voor de brief. 

Tot op het bot verdeeld

Het lijkt vrij zeker dat de andere EU-lidstaten het Verenigd Koninkrijk zullen toestaan dat er uitstel van de brexit komt. Ondertussen kunnen de Britten die tijd dan gebruiken om de huidige deal aan te nemen en om te zetten in wetgeving, om verkiezingen te organiseren, of om deze deal in een referendum alsnog een keer voor te leggen aan de bevolking. Maar over al die opties is de Britse politiek tot op het bot verdeeld.

Het leek zaterdagochtend in het Brits parlement aanvankelijk te gaan over de vraag of Boris Johnson genoeg steun zou vinden voor zijn brexit-deal. Maar het werd de dag waarop het Letwin-amendement een hoofdrol opeiste. Daardoor is het nog steeds onduidelijk of de brexit-deal zelf voldoende steun heeft in het parlement en werd die stemming uitgesteld. 

Truc van hardliners

Het Britse Lagerhuis kwam voor de eerste keer in 37 jaar op een zaterdag bijeen. Om voldoende parlementariërs voor zijn brexit-deal te laten stemmen haalde Johnson alles uit de kast. Maar het grootste struikelblok voor de premier bleek een amendement van parlementariër Oliver Letwin. Daar staat in dat het Lagerhuis pas definitieve goedkeuring zal geven aan de brexit-deal als alle bijbehorende wetgeving is aangenomen door het parlement. Dat betekende in de praktijk dat Johnson de EU weer om uitstel van de brexit moest vragen. 

Voorstanders van het Letwin-amendement wilden voorkomen dat brexit-hardliners een truc uithalen om toch zonder deal uit de EU te stappen. Die hardliners zouden zaterdag voor de deal kunnen stemmen, zodat geen brexit-uitstel gevraagd hoeft te worden. Dan hadden ze op een later punt alsnog tegen de implementatie van de brexit-overeenkomst kunnen stemmen in het parlement, waardoor er alsnog een ‘harde’ brexit zou komen.

Oliver Letwin Beeld AFP

Dubbeltje op zijn kant

Door het uitstel van de stemming tot (minimaal) maandag is het nog steeds onduidelijk of de brexit-deal zelf voldoende steun krijgt in het parlement. Volgens Britse media zou het hoe dan ook een dubbeltje op zijn kant zijn geworden. Johnson heeft niet alleen steun nodig van zijn eigen Conservatieve Partij, maar ook van Conservatieven die hij eerder uit de partij had gezet en van Labour-parlementariërs die ook vinden dat de brexit met deze deal nu maar uitgevoerd moet worden. Corbyn is tegen de deal die Johnson met de EU heeft gemaakt en hij probeerde de afgelopen dagen juist te voorkomen dat zijn parlementariërs Johnsons afspraken met de EU zouden steunen.

Die afspraken bevatten niet alleen een vaststelling van het bedrag dat Groot-Brittannië nog moet betalen aan de EU, maar ook afspraken over de positie van Noord-Ierland. Door controles uit te voeren in havens en wateren tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk, wordt voorkomen dat er weer grensposten worden opgericht tussen Noord-Ierland en Ierland. Nieuwe grenscontroles op land zouden aanleiding kunnen zijn voor hernieuwd geweld in Noord-Ierland, waar tientallen jaren strijd is geweest tussen de pro-Britse protestanten en katholieken die zich los willen maken uit het Verenigd Koninkrijk. De controles op en langs zee moeten blijven gelden tot er definitieve afspraken zijn gemaakt over de nieuwe handelsrelatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU.

Premier Mark Rutte heeft de Britse premier zaterdagavond succes gewenst met de volgende stappen in het Britse Lagerhuis met betrekking tot de brexit. Rutte twitterde zaterdagavond: “Zojuist contact gehad met @BorisJohnson en de situatie rond #Brexit doorgesproken. Heb hem succes gewenst met de volgende stappen in het Britse Lagerhuis. We hebben afgesproken nauw contact te houden.”

Beeld AP

Lees ook:

Onderhandelen over brexit-uitstel? Johnson staat machteloos, de EU bepaalt

De Britse premier Boris Johnson zei iets opmerkelijks na de voor hem dramatische uitslag van de stemming over het Letwin-amendement.

Johnson gooit alle charmes in de strijd voor zijn brexitdeal - maar gaat de stemming wel door?

Love bombing, de Engelse term om iemand te overladen met liefde, charme en aandacht. Precies dat is wat premier Johnson de afgelopen uren heeft gedaan om zijn deal aan een meerderheid te helpen. Maar de stemming lijkt nu toch niet door te gaan.

Schreeuwpremier Johnson krijgt last van zijn eigen echo

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden