Derde verzoek om uitstel

Boris Johnson verloor een slag, maar de brexit-oorlog is nog lang niet verloren

Britse kranten met koppen over de laatste bexitontwikkelingen. Beeld AP

Een parlement vol idioten, kopte de Daily Mail, één van de grootste tabloids van Groot-Brittannië. Want weer verschoof het Lagerhuis een beslissend brexit-moment. 

‘Waarom laten ze ons niet gewoon de EU uitgaan’, deed de Daily Express, een andere pro-brexit-boulevardkrant, er nog een schepje bovenop.

De tabloids, nog altijd de best gelezen kranten van het land, zijn eensgezind in hun oordeel. Dit parlement, in meerderheid bestaande uit parlementariërs die bij het referendum drie jaar geleden tegen een brexit stemden, is met niets anders bezig dan de brexit te frustreren. Zelfs op het moment suprême.

Het parlement dwong Johnson zaterdag om een verzoek tot uitstel van brexit in te dienen in Brussel en tegelijk ook de stemming in te trekken. Met grote tegenzin verstuurde de premier uiteindelijk drie brieven. Een kopie van de uitstelwet die hem dwong het uitstel te vragen, een brief van zijn EU-vertegenwoordiger in Brussel die uitlegde dat de Britten dit uitstel wel moesten vragen, maar het liever niet willen, en een brief van Johnson zelf aan de EU-leiders waarin hij vooral oproept het uitstel niet te verlenen. Hij ondertekende het verzoek niet. Johnson heeft zelf altijd gezegd geen uitstel te willen vragen en houdt nog steeds vol dat er geen uitstel zal komen. Als hij de brief niet had verstuurd, had hij de wet overtreden.

“Hij gedraagt zich als een kind”, reageerde Keir Starmer, brexit-woordvoerder van Labour. Verschillende parlementariërs van Labour en van de SNP, de Schotse nationalisten, overwegen een gang naar de rechter om duidelijkheid te krijgen over de vraag of het uitstelverzoek zonder handtekening rechtsgeldig is.

Ondertussen broedt Downing Street op de strategie voor de komende dagen

Ondertussen broedt Downing Street op de strategie voor de komende dagen. De slag van zaterdag ging verloren, maar dat betekent nog niet dat de oorlog is verloren, is de overheersende gedachte. Daarom wil de regering de komende dagen opnieuw een stemming, waarbij het niet alleen gaat over de deal, maar ook over alle wetgeving die nodig is om de brexit mogelijk te maken. Dat is de consequentie van het amendement dat het parlement zaterdag aannam.

Het is goed mogelijk dat deze wet, die het uittredingsakkoord met de EU officieel bekrachtigd, dinsdag al in stemming wordt gebracht. En er heerst ondanks de nederlaag zaterdag optimisme in regeringskringen dat de deal uiteindelijk een meerderheid haalt, dankzij steun van een dozijn Labour-parlementariërs. "Het lijkt erop dat we voldoende parlementsleden achter ons hebben”, zei Dominic Raab, minister van buitenlandse zaken, tegen de BBC. Al is het zeker geen gelopen race en zal het op een handjevol stemmen aankomen.

Tegelijk krijgt premier Johnson ook komende week te maken met een karrevracht aan amendementen van de oppositie. Omdat de Conservatieven geen meerderheid hebben, is het zoals zaterdag bleek, niet onmogelijk om de regering wederom in de wielen te rijden. De oppositie zal met amendementen proberen de brexit-wet aan te passen door meer zeggenschap voor het parlement te laten opnemen over de toekomstige handelsrelatie en te voorkomen dat de Britten aan het einde van de in het akkoord afgesproken overgangsperiode - 31 december 2020 - niet alsnog zonder deal uit de EU crashen. Die garantie staat nu nog niet in de deal.

Labour zint op een manier om een nieuw referendum af te dwingen

Daarnaast zinspeelt Labour op een nieuwe poging om alsnog een nieuw referendum af te dwingen. Ook dat zullen ze via een amendement voor elkaar proberen te krijgen. “Het volk moet dan de keuze krijgen tussen deze deal en in de EU blijven”, zei Keir Starmer. Tot nu toe strandde pogingen daartoe voortdurend en ook nu lijkt er nog geen meerderheid voor te zijn. Maar mocht de deal van Johnson stranden, zal de steun voor een nieuwe volksraadpleging hoogstwaarschijnlijk groeien.

Afgelopen zaterdag gingen er nog honderdduizenden de straat op in Londen om dat nieuwe referendum te eisen. Ook zij realiseren zich dat als het Johnson lukt om brexit rond te krijgen, hun droom om in de EU te blijven, zal vervliegen. Niet voor niets ging er luid gejuich op toen bleek dat Johnson om uitstel van de brexit moest vragen. Hun hoop is voorlopig nog levend.

Wat gebeurde er zaterdag?

Dat Super Saturday uitdraaide in een totale anti-climax voor premier Johnson had alles te maken met een amendement dat zijn voormalig partijgenoot Oliver Letwin had ingediend. Letwin, die vorige maand met twintig anderen uit de Conservatieve Partij werd gezet, omdat ze met de oppositie meestemden, wilde voorkomen dat het via een achterdeur niet alsnog tot een no-dealbrexit zou komen. De vrees was dat de harde brexit-vleugel bij de Conservatieven, die niets liever wil dan no deal, zaterdag wél de deal zou steunen en vervolgens bij ratificatie van de brexit-wet eind oktober hun steun zouden intrekken. Gevolg: alsnog een chaotische brexit zonder akkoord.

Dit amendement dwong Johnson om allereerst om uitstel van brexit te vragen en tegelijk ook om de stemming van de deal en de ratificatie van de wet samen te voegen. “Zie het als een verzekeringspolis”, zei Letwin. Het amendement kreeg 322 stemmen voor en 306 tegen. Als gevolg daarvan eindigde Johnson de dag met lege handen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden