Ontslag

Boltons harde lijn ging Trump toch iets te ver

John Bolton. Beeld EPA

Het geduld van president Trump met veiligheidsadviseur John Bolton is op. Volgende week treedt zijn opvolger aan.

De havik is uitgevlogen. John Bolton is na een kleine anderhalf jaar vertrokken als adviseur nationale veiligheid van Donald Trump.

Zijn vertrek komt kort nadat Trump zaterdag op het laatste moment een bijeenkomst op Camp David had afgeblazen, waar hij met Taliban-leiders en de president van Afghanistan een akkoord had zullen aankondigen. Het Witte Huis liet uitlekken dat het Bolton fataal werd dat hij vertrouwelijk tegenover journalisten de voorgenomen bijeenkomst had afgekraakt. Die kreeg veel kritiek omdat het de Taliban-leiders in het zonnetje zou zetten juist in de dagen dat de VS de aanslagen van 11 september 2001 herdenken.

Al voor zijn aantreden in april 2018 stond Bolton bekend als voorstander van een harde lijn tegen de Taliban in Afghanistan en tegen regimes van landen als Iran, Noord-Korea, Cuba, Rusland en Venezuela. In optredens voor de rechtse zender Fox News en in lezingen bepleitte hij bijvoorbeeld ronduit dat de VS het regime in Iran zouden moeten afzetten, net zoals dat in Irak gebeurde. Trump had hem eerder ook al op zijn lijstje als adviseur nationale veiligheid, maar zou zijn nogal aanwezige snor niet te verteren hebben gevonden. Na het vertrek vorig jaar van zijn vorige veiligheids­adviseur, generaal H.R. McMaster, koos hij alsnog voor Bolton.

Het meest beangstigende in vijftig jaar

Die benoeming viel samen met die van minister van buitenlandse zaken Mike Pompeo. Experts binnen en buiten de regering-Trump vreesden dat de combinatie van twee adviseurs van de harde lijn, en een president met een ‘Amerika eerst’-filosofie, het land in een oorlog zouden doen belanden. “Dit is het meest beangstigende dat we in vijftig jaar hebben meegemaakt”, zei destijds Lawrence Wilkerson, voormalig stafchef van buitenlandminister Colin Powell in de regering van president George W. Bush.

Hun vrees leek bewaarheid te worden. In opdracht van Bolton stelde het Pentagon bijvoorbeeld plannen op voor het geval Iran Amerikaanse doelen in het Midden-Oosten zou aanvallen. Maar tot frustratie van Bolton dreigde Trump sommige tegenstanders van de VS met geweld en andere harde maatregelen, maar liet hij daarna even makkelijk verzoenende geluiden horen. Hij bekritiseert de Russische president Vladimir Poetin niet om diens inmenging in de presidentsverkiezingen van 2016 en de Noord-Koreaanse president Kim Jong-il niet om zijn raketproeven. Het neerschieten van een Amerikaanse drone door Iran werd ondanks aandringen van Bolton niet met geweld beantwoord.

Volgens Trump moest Bolton vertrekken omdat hij het ‘sterk oneens was met veel van zijn voorstellen’. Hij zal over een week een nieuwe adviseur benoemen.

Lees ook:
Als het aan John Bolton ligt, komt die oorlog met Iran er gewoon

Gaat nationaal veiligheidsadviseur John Bolton Amerika nu ook in een oorlog rommelen? Over zijn oorlogsaspiraties heeft hij nooit geheimzinnig over gedaan.

Kan vredesdeal tussen VS en de Taliban een einde maken aan het geweld?

De VS beloven binnen vijf maanden 5000 militairen terug te trekken uit Afghanistan en vijf bases te verlaten. Trump trekt zich daarbij weinig aan van zijn eigen nationale veiligheidsadviseur, John Bolton, die tegen een terugtrekking is. De regering in Kaboel reageert zuinigjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden