De Braziliaanse president Jair Bolsonaro met links zijn zoon Flavio.

Brazilië

Bolsonaro maakt zich geen zorgen om het coronavirus, maar om zijn voortbestaan als president

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro met links zijn zoon Flavio. Beeld Reuters

Brazilië’s radicaal-rechtse president Bolsonaro maakt zich geen zorgen om het coronavirus, maar om zijn voortbestaan als president. Een hoofdrol in dit drama spelen zijn zoons Flávio en Carlos.

De meeste Brazilianen hadden nog nauwelijks hun ogen open toen donderdag 18 juni een nieuwsbom ontplofte: de politie had een voormalig medewerker van president Bolsonaro’s oudste zoon Flávio gearresteerd. De man, Fabrício Queiroz, werd al meer dan een jaar gezocht, toen hij in het plaatsje Atibaia in de deelstaat São Paulo opgepakt werd. Queiroz zou als zaakgelastigde van Flávio geld dat was bestemd voor de betaling van ondersteunend personeel weggesluisd hebben, en hebben gebruikt voor de aankoop van onroerend goed. Flávio Bolsonaro was in die tijd gedeputeerde van de deelstaat Rio de Janeiro en is nu senator.

President Bolsonaro, die nooit verlegen zit om een snedig commentaar, bleef stil na de arrestatie. Hij verscheen twee dagen niet bij het hek van zijn ambtswoning, waar volgelingen hem dagelijks opwachten om een praatje met hem te maken. Op zondag, de dag dat de medestanders van de rechts-populistische president wekelijks protesteren tegen het Hooggerechtshof en het Congres en vragen om militaire interventie, vertoonde hij zich tegen zijn gewoonte in ook niet.

Queiroz, adviseur van Flavio Bolsonaro wordt gearresteerd in Atibaia. Beeld EPA

Terwijl Queiroz in zijn cel zit, vraagt heel het land zich af of hij gaat praten, en wat er dan gebeurt met Flávio Bolsonaro en zijn vader. Maakt Bolsonaro zijn regeringsperiode, die tot 2023 duurt, wel vol? Want niet alleen Bolsonaro’s oudste zoon Flávio speelt hem parten, ook zijn tweede, Carlos.  Carlos wordt verdacht van het verspreiden van nepnieuws om politieke tegenstanders van zijn vader in diskrediet te brengen. Het Hoogste Kiestribunaal buigt zich over de vraag of door het gebruik van dat nepnieuws de verkiezingsuitslag is gemanipuleerd en of Bolsonaro en zijn vice-president moeten aftreden. 

Bolsonaro ontsloeg eind april de hoogste baas van de Federale Politie, die beide zoons in onderzoek heeft, en verving hem door iemand die hem welgezind is. Daarmee heeft hij de verdenking van belangenverstrengeling over zich afgeroepen en is hij zelf ook onderwerp van justitieel onderzoek geworden. Binnen niet afzienbare tijd zal hij worden gehoord in deze zaak.

48 verzoeken voor impeachment

Intussen is er ook nog de coronacrisis en zijn er al 1,2 miljoen geregistreerde besmettingen en meer dan vijftigduizend doden. De president lijkt er niet om te malen en laat het crisisbeheer over aan de gouverneurs van de deelstaten. Mede vanwege dat gebrek aan leiderschap liggen er bij voorzitter Rodrigo Maia van het Huis van Afgevaardigden al 48 verzoeken voor impeachment van Bolsonaro. Maia heeft er nog geen een in behandeling genomen, omdat hij van mening is dat de coronacrisis al moeilijk genoeg is voor zijn land. Een regeringscrisis er bovenop is te veel. Ook de economische elite, die Bolsonaro mede in het zadel hielp, houdt zich vooralsnog op de vlakte. Een meerderheid voor een impeachment is vooralsnog ook ver te zoeken: daarvoor is een tweederde meerderheid nodig in zowel Huis als Senaat. 

Toch zijn de zaken voor Bolsonaro zo delicaat geworden dat ook het leger nu met een ongemakkelijk dilemma zit. Hoge militairen leiden tien van de 23 ministeries, en zij hebben hun positie te danken aan een president die mede gekozen werd om corruptie en politiek wangedrag te bestrijden en die nu tot over zijn oren in de schandalen zit. Zij moeten volgens commentatoren in de kranten nu bepalen wat de toekomst van Bolsonaro is. Maar juist de rol van de militairen is een van de zaken die de tegenstanders van Bolsonaro het meest verontrust. Zij gaan sinds enkele weken steeds meer de straat op, voor morgen is een groot internationaal protest aangekondigd. 

De steun van het bedrijfsleven kalft af

Enkele honderdduizenden tegenstanders hebben zich verenigd in de Facebookgroep Somos 70%, We zijn met 70 procent. Hun woordvoerder Eduardo Moreira, in het dagelijks leven financieel adviseur, is optimistisch dat het eind van de regering Bolsonaro in zicht is. Volgens de peilingen kan hij nog rekenen op een kleine 30 procent en concentreert de steun zich steeds meer bij laagopgeleide Brazilianen. Onder de hoger opgeleiden kalft de steun af. “Bolsonaro had tot voor kort de steun van het bedrijfsleven, maar die is aan het wankelen”, zegt Moreira. De economische krant Valor riep in een commentaar ondernemers haf juni op om publiekelijk spijt te betuigen over hun steun aan de president. Moreira: “Als deze groep die Bolsonaro steunde zich terugtrekt, is het gebeurd met de regering. Maar we hebben dan nog niets te vieren, want we moeten ook nog zien wat daarna komt.” 

Lees ook

Brazilië is de nieuwe coronabrandhaard - mede dankzij Bolsonaro

Brazilië is één van de wereldwijde brandhaarden van het coronavirus geworden. Toch volhardt president Bolsonaro in zijn stellingname dat mensen niet thuis kunnen blijven, omdat dat de economie schaadt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden