ProfielSadyr Zjaparov

Binnen vier maanden van cel naar presidentieel paleis

Van gevangene tot president: Sadyr Zjaparov bokste het in Kirgizië in minder dan vier maanden voor elkaar.Beeld AP

Begin oktober zat de Kirgizische politicus Sadyr Zjaparov nog in de cel. Zijn aanhangers hadden in 2013 een rivaal van hem gekidnapt, deze in een Volkswagen Vento gestopt en de auto overgoten met benzine. Vervolgens dreigden ze de wagen in brand te steken. Zjaparov zat een straf van ruim elf jaar uit omdat hij medeplichtig zou zijn geweest aan deze actie .

Maar in oktober werd hij bij een volksopstand tegen omstreden parlementsverkiezingen bevrijd. Toenmalig president Sooronbai Jeenbekov zag zich gedwongen tot aftreden en Zjaparov trok behendig de macht naar zich toe. Hij organiseerde presidentsverkiezingen en een referendum over een nieuw presidentieel stelsel, die hij allebei zondag met vier vijfde van de stemmen won. “Ik ga niet de fouten herhalen van vorige regeringen”, zei hij zondag tegen het Britse blad The Economist. “Ik ga op een eerlijke manier besturen.”

Het Centraal-Aziatische Kirgizië telt zo’n 6 miljoen inwoners, van wie de meesten moslim zijn en een taal spreken die verwant is aan het Turks. Het verpauperde en etnisch verdeelde land, dat rijk is aan delfstoffen, heeft sinds zijn onafhankelijkheid, na de ineenstorting van de Sovjet-Unie in 1991, veel politieke turbulentie doorgemaakt. Sinds 1991 is al drie keer een leider door volksprotest gedwongen te vertrekken.

‘Gevaarlijke demagoog’

Sadyr Zjaparov (52) verwierf grote bekendheid toen hij negen jaar geleden een opruiende campagne voerde voor de nationalisering van een Canadese goudmijn. Een idee waarop hij, sinds hij de macht verwierf, is teruggekomen.

Zjaparov wil nu snel werk maken van constitutionele hervormingen die hem als president meer macht geven. Ook wil hij het grondwetsartikel schrappen dat bepaalt dat een president maar één termijn aan de macht kan zijn. Critici waarschuwen mede daarom dat hij een gevaarlijke demagoog is, die uit is op alleenheerschappij.

Zelf sloeg de nieuwe heerser zondag in zijn overwinningsspeech een verzoenende toon aan. Zjaparov verzekerde dat hij ‘geen boosaardigheid of haat’ in zijn hart heeft en riep zijn rivalen op zich achter hem te scharen. Maar hij verklaarde ook, enigszins onheilspellend: “De minderheid moet zich onderwerpen aan de meerderheid.”

Lees ook:

President Kirgizië stapt op na onrust

De president van Kirgizië is opgestapt nadat grote onrust was ontstaan over de uitslag van de parlementsverkiezingen. 

De crisis in Kirgizië bezorgt Rusland een nieuw hoofdpijndossier

Drie verschillende oppositiegroepen claimen de macht in Kirgizië, nadat eerder het parlement werd bestormd en oppositieleiders werden bevrijd uit de gevangenis.

Kirgizië balanceert alweer op de rand van revolutie

Oppositiegroepen claimen de macht te hebben overgenomen in Kirgizië, nadat ’s nachts het parlement werd bestormd en een oud-president bevrijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden