Zuid-Soedan

Bijna vrede, toch neemt het aantal kindsoldaten toe

Een militair draait een doos formulieren voor de selectie van rekruten van het nieuwe gezamenlijke leger. Beeld REUTERS

Het aantal kindsoldaten in Zuid-Soedan neemt toe, ondanks een vredesakkoord. Zij worden gerekruteerd door groepen die nog snel terrein willen winnen. Maar soms melden ze zich ook zelf aan om te kunnen profiteren van het vredesakkoord.

Het zou eigenlijk allang vrede moeten zijn in Zuid-Soedan, maar het aantal kindsoldaten neemt alleen maar toe. Uit onderzoek van de mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties blijkt dat zowel rebellengroepen als het leger kinderen gedwongen rekruteren, maar dat minderjarigen zich ook vrijwillig aanmelden bij de strijdende partijen.

In november moeten de rivalen president Salva Kiir en zijn voormalige vice-president – en nu rebellenleider – Riek Machar een overgangsregering van nationale eenheid vormen. Dat werd afgesproken in een vredesakkoord dat ze alweer een jaar geleden sloten. Ook moet dan een nationaal leger worden samengesteld uit de gewapende gelederen van de regering van Kiir en de rebellenbeweging van Machar. 

“Het is ironisch, maar de mogelijkheid op vrede heeft de gedwongen rekrutering van kinderen juist versneld. De gewapende groepen proberen hun aantallen te verhogen voordat de strijders zich, zoals afgesproken, terugtrekken in daarvoor bestemde barakken”, aldus Yasmin Sooka van de VN-mensenrechtencommissie. Volgens haar is de rekrutering van kindsoldaten vooral toegenomen in de delen van het land waar nog altijd gevochten wordt. Ook worden volgens de VN-commissie meisjes gerekruteerd die seksuele en andere diensten moeten verlenen aan de strijders. 

Selectie voor nieuw leger

De JMCC, een commissie die toeziet op het staakt-het-vuren in Zuid-Soedan, is op enkele plaatsen begonnen met de selectieprocedure onder soldaten en rebellen voor het gezamenlijke nieuwe nationale leger. “Degenen die niet in aanmerking komen voor het nieuwe leger, worden opgenomen in een proces om ze te helpen bij de herintegratie in de maatschappij. Sommige kinderen die zich vrijwillig melden bij leger en rebellen hopen daarvan gebruik te kunnen maken”, vertelt Sooka.

De burgeroorlog die in 2013 begon, twee jaar na de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan, heeft aan zeker 400.000 mensen het leven gekost. Het conflict zette de twee grootste etnische bevolkingsgroepen tegenover elkaar. Kiir is een Dinka en Machar een Nuer en de wedijver tussen de twee mannen heeft de oude rivaliteit tussen beide bevolkingsgroepen fel doen oplaaien.

Vorig jaar werd dus een vredesproces in gang gezet, maar dat heeft het leven van de meeste Zuid-Soedanezen nog niet wezenlijk verbeterd. Meer dan de helft van de bevolking, ruim zes miljoen mensen, weet niet waar de volgende maaltijd vandaan moet komen, zo blijkt uit onderzoek naar de actuele humanitaire situatie door VN-organisaties en de Zuid-Soedanese regering. 

Toch is er een sprankje hoop. Sinds het vredesproces is begonnen en in sommige delen van het land het geweld is afgenomen, zijn daar boeren vrijwillig teruggekeerd naar hun akkers. Hun weliswaar kleine oogsten helpen de lokale voedsel-situatie te verbeteren. 

Maar het aantal kinderen dat lijdt onder ondervoeding is gestegen van 13 naar 16 procent sinds vorig jaar. “Deze toename toont aan hoeveel tijd het kost om een land op te bouwen in vergelijking met hoe snel het kapot gemaakt kan worden”, merkt Ag Ayayo op, de vertegenwoordiger in Zuid-Soedan van Unicef, het kinderfonds van de VN.

Ebola-uitbraak aanstaande

Bovenop de miserabele humanitaire situatie hangt Zuid-Soedan ook een uitbraak van ebola boven het hoofd. Het is niet de vraag of de uiterst besmettelijke ziekte de kop op zal steken in Zuid-Soedan, maar meer een kwestie van wanneer. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat risico erg hoog.

Ebola heeft in buurland Congo al aan meer dan tweeduizend mensen het leven gekost. Hoewel in Zuid-Soedan 32 screeningcentra zijn opgezet en drieduizend gezondheidswerkers gevaccineerd, houdt iedereen het hart vast. De Zuid-Soedanese gezondheidszorg functioneert niet of nauwelijks. De nagenoeg bankroete regering van president Kiir trekt er maar weinig geld voor uit, zeker in vergelijking met de uitgaven voor het leger. Bovendien is veel medisch personeel naar het buitenland vertrokken.

In Yambio, een Zuid-Soedanees stadje aan de grens met Congo, is al een paar keer ebola-alarm geslagen maar de zieken bleken uiteindelijk negatief te testen voor de uiterst besmettelijke ziekte. De patiënten klaagden over onkunde van het medisch personeel omdat ze meer dan 24 uur niet hoorden waarom ze in isolement zaten.

Lees ook:

Salva Kiir Mayardit: een militair met weinig intellectuele bagage

Zuid-Soedanezen hadden hoge verwachtingen toen Salva Kiir Mayardit, nu de autoritaire president van Zuid-Soedan, in 2005 het leiderschap van de SPLM overnam van John Garang. Die was omgekomen bij een helikopterongeluk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden