ReportageMedyka

Bij de grens trekken mannen Oekraïne in, klaar om te vechten

De Pools-Oekraïense grens in Medyka, vrijdag. Beeld REUTERS
De Pools-Oekraïense grens in Medyka, vrijdag.Beeld REUTERS

Aan de grens met Polen proberen mensen massaal Oekraïne uit te komen, op de vlucht voor de oorlog. Sommigen gaan juist de andere kant uit, om te vechten. ‘Je kunt moeilijk in Polen blijven zitten terwijl dit gebeurt.’

Ekke Overbeek

Sasja en Joera gaan vrijwillig de oorlog in. Zij reizen vrijdag vanuit Polen terug naar huis, naar Mikolajiv aan de Zwarte Zee. “Daar wordt flink geschoten”, weet Sasja. Hun achternaam willen de broers van 46 en 36 niet geven. “We zijn bang dat onze familie dan problemen krijgt met de Russen. Ze hebben de helft van het gebied al ingenomen.” Met vastberaden tred lopen ze naar de grensovergang. “Mikolajiv is ons thuis. Wij gaan direct naar de rekruteringspost en zodra we wapens krijgen, gaan we vechten”, zegt Sasja in het Russisch. “Ik heb twee jaar in de Donbas gevochten. Mijn broer gaat voor het eerst.”

De grensovergang Medyka is de afgelopen dagen veranderd in een chaos. Bezakt en bepakt druppelen Oekraïners het veilige buurland binnen. De rij vluchtelingen aan de Oekraïense kant wordt steeds langer. “We hebben de hele nacht op straat gestaan. Er waren vrouwen met veel kleinere kinderen bij. Er was niet eens een wc”, vertelt Elina Dobosj. Zij is met haar elfjarige dochter gevlucht uit het Noord-Oekraïense Soemy. “Ik ga pas terug als het weer veilig is. Als Poetin en de Russen weg zijn.” Moeder en dochter lopen uitgeput naar de houten barakken waar Polen Oekraïners welkom heet met bak- en friteurgeuren.

Blij dat ik aan de oorlog ontsnapt ben

Mannen komen de grens niet meer over, sinds de Oekraïense president Zelenski donderdagavond een algehele mobilisatie afkondigde en een uitreisverbod instelde voor elke man die een wapen kan dragen. Michael Zjoevan was nog net op tijd. “Ik ben heel blij dat ik aan de oorlog ontsnapt ben”, vertelt hij donderdagavond. Hij komt uit Charkov, in het oosten van Oekraïne, waar de strijd in volle gang is. “Een week geleden dacht ik nog dat de kans op oorlog één procent was, maar dat werd vijftig procent, toen ik die blik in Poetins ogen zag. Ik dacht: die man is gek geworden”, vertelt de 26-jarige. “Drie dagen geleden ben ik vertrokken. Ik wilde zeker weten dat ik het land nog uit zou komen.” Hij drinkt er nog een biertje op met twee andere jonge mannen die het uniform vermijden.

null Beeld

Vrijdagochtend lopen mannen alleen nog van west naar oost. “Nee, ik ben niet bang”, zegt Maksim Sklartsjoek. Hij werkt in Polen in de kassen, maar twijfelde geen moment toen de oorlog uitbrak. “Ja, er wordt geschoten, maar je kunt moeilijk in Polen blijven zitten terwijl dit gebeurt.” Zijn familie woont in Vinnitsa in West-Oekraïne. “Ik weet niet of ze willen dat ik terugkom. Maar ja, ik ga, hè?” Waarheen weet hij nog niet. “Ik ga daar naartoe waar ik nodig ben.”

Ook hij reageert verbaasd op de vraag waarom hij wil vechten. “Hoezo waarom? Dat is mijn land, mijn grond, Oekraïne, daar ben ik geboren, daar is mijn familie. Je kunt niet altijd op de vlucht blijven. Als wij het niet doen, wie doet het dan wel?”

Het Westen doet het helemaal verkeerd

Niemand, luidt de bittere conclusie van Valeriy Simetsjko. Ook de 45-jarige bouwvakker heeft zijn werk in Polen eraan gegeven en loopt richting vaderland. “Het Westen doet het helemaal verkeerd”, zegt hij hoofdschuddend. “Poetin kan die sancties niets schelen. Hij wist van tevoren dat die sancties zouden komen, dus dat maakt hem helemaal niks uit. Maar wat schiet Oekraïne daarmee op?”

Wapens heeft Oekraïne nodig en militaire steun. “Van Amerika, van alle westerse landen.” Het Westen begrijpt volgens hem gewoon niet dat het zelf gevaar loopt als Poetin nu niet wordt gestopt. “Poetin heeft eerst die twee zogenaamde republieken in het oosten ingepikt. Dus waarom zou hij niet oprukken naar West-Oekraïne? En als hij dat kan, waarom dan niet verder Europa binnentrekken?”

Simetsjko komt uit een klein plaatsje bij Tsjernihiv in Noord-Oekraïne. “Dertig kilometer van mijn woonplaats staan Russische tanks.” Zijn vrouw is nog thuis. Zijn twee dochtertjes zijn in veiligheid gebracht in Lviv, in West-Oekraïne. Ook Simetsjko twijfelde geen moment. “Ik weet niet of mijn vrouw wil dat ik kom, maar het moet. Ik moet terug, want anders is er straks geen thuis meer om naar terug te keren.”

Simetsjko heeft nog nooit een oorlog meegemaakt. “In het leger zat ik bij de erewacht. Ik heb voor Clinton geparadeerd en voor de Poolse president.” Dit keer blijft het niet bij paraderen. “Tsja”, zegt hij de schouders ophalend, “oorlog is altijd verschrikkelijk. Zo hoort een oorlog nu eenmaal te zijn.”

Lees ook:

Zelfs Polen en Griekenland heten Oekraïense vluchtelingen welkom

De eerste vluchtelingen uit Oekraïne zijn onderweg naar Europa. Hun aantal zou tot 5 miljoen kunnen groeien. Europa zegt op alles te zijn voorbereid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden