De MegastadMoskou

Bij de begrafenis wordt het woord ‘corona’ angstvallig vermeden

“Volgende!” Het is dringen in het mortuarium van het Botkin-ziekenhuis. Een rij van zwarte en witte busjes staat buiten bij de achteringang te wachten. Om de paar minuten vertrekt er een, met aan boord de kist met overledene en een of enkele familieleden. Onze chauffeur rookt intussen een sigaret.

Binnen staat een twintigtal mensen te wachten tot ze om beurten door de stalen deuren mogen om afscheid te nemen van hun dierbare. Vrijwel iedereen draagt een mondkapje. Afstand houden is vanwege de drukte best lastig.

Het ziekenhuis is, als een van de weinige, niet speciaal ingericht voor de behandeling van covidpatiënten. Daarom ook worden uit heel Moskou mensen die niet aan Covid-19 zijn overleden juist naar dit mortuarium gebracht. Dat verklaart deels de drukte. Maar dat onder de overledenen ook mensen met corona zijn, lijdt nauwelijks twijfel.

We mogen naar binnen. Ivan (niet zijn echte naam) ligt er plechtig bij. Na enkele minuten gaat het deksel op de kist en wordt hij naar het bestelbusje gereden. Gedrieën nemen we plaats naast de kist en gaan we door een opvallend filevrij Moskou op weg naar de begraafplaats aan de rand van de stad, maar niet voordat we via de site van de gemeente officieel toestemming hebben gekregen voor de rit.

Behandeld als was hij een melaatse

Ivan, zestig jaar oud, is bezweken aan een dubbele longontsteking, die zijn eerder door een beroerte verzwakte lichaam niet meer aankon. Dat die het gevolg was van een coronabesmetting is niet bewezen. Betrokkenen gaan daar wel stilzwijgend van uit, omdat diverse patiënten en personeelsleden in de zorginstelling waar hij verbleef vrijwel tegelijkertijd ziek werden. Het woord ‘corona’ werd steeds angstvallig vermeden, en longontsteking blijft de officiële doodsoorzaak.

“We hebben alle vertrouwen dat dat correct is”, zegt de uitvaartagent. En dus hoeft Ivans lichaam niet te worden verpakt in plastic en behandeld als was hij een melaatse, zoals in Moskou met veel covidslachtoffers gebeurt. In zulke gevallen krijgt de familie de overledene soms in het geheel niet meer te zien. Doodgravers in hermetische pakken doen de teraardebestelling en de familie krijgt na afloop een berichtje, zo nodig met foto, over waar het graf zich precies bevindt, als ze dat nog niet weten.

Een bewaker opent aarzelend de poort van de begraafplaats, die sinds begin april voor publiek is gesloten. Niet hermetisch, want een kennis die pas haar moeder heeft verloren, gaat nog geregeld aan het eind van de dag langs haar graf. Begripvol en in ruil voor een fles wodka knijpt de bewaking een oogje toe. Begrafenissen mogen alleen plaatsvinden in strikt besloten kring, in aanwezigheid van enkel naaste familie of vrienden.

Vlak bij het graf mag het deksel weer van de kist, voor een korte uitvaartdienst in de open lucht. In de kerk kon niet, omdat men daar, corona of niet, toch huiverig is voor eventuele besmetting, en dus is de orthodoxe priester afgereisd om hier onder het ontluikend groen Ivan een waardig afscheid te geven. Twee vrouwen uit de parochie zijn meegekomen om als koor te dienen. “Vetsjnaja pamjat”, zingen ze. “Eeuwige gedachtenis.” Drie kaarsjes branden op het gietijzeren hek rond een belendend graf. De doodgravers, zónder maskers, kijken al keuvelend van een afstand toe, leunend op hun schoppen.

Het moment van afscheid is daar. De overledene krijgt van de priester een Maria-icoontje in zijn handen gedrukt. We buigen voor een laatste blik over de kist, alvorens die definitief wordt gesloten en Ivan in dit koude Moskouse voorjaar zijn laatste rustplaats vindt.

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden