AnalyseVerenigde Staten

Bidens eerste politieke succes laat zien: hem wacht een zwaar presidentschap

President Joe Biden houdt een toespraak nadat de Senaat zijn steunpakket van 1.900.000.000.000 dollar heeft goedgekeurd. Beeld AFP
President Joe Biden houdt een toespraak nadat de Senaat zijn steunpakket van 1.900.000.000.000 dollar heeft goedgekeurd.Beeld AFP

President Biden loodste zijn steunpakket door de Senaat, maar de manier waarop laat geen ruimte voor twijfel: hem wacht nog een zwaar presidentschap. Biden steekt zijn energie vooral in Democratische dwarsliggers.

Joe Biden is een ambitieuze president, en de resultaten zijn er op het eerste gezicht naar. De hoeveelheid presidentiële besluiten in zijn eerste weken heeft alle recente records gebroken. Dit weekend stemde de Senaat bovendien in met zijn eerste grote wetsvoorstel: een enorm steunpakket van 1900 miljard dollar om de economische gevolgen van de coronacrisis op te vangen, vooral voor armere Amerikanen. Het pakket bevat ook een vorm van kinderbijslag, al langer een wens van linkse Democraten, die hopen daarmee kinderarmoede flink terug te dringen.

Als het Huis van Afgevaardigden dinsdag ook instemt met het voorstel, heeft Biden dus een groot resultaat gescoord, ruim binnen zijn eerste honderd dagen – waarna waarnemers traditiegetrouw de balans opmaken.

Een eindeloze stroom amendementen

Maar de manier waarop het lukte, zal de nieuwe president toch ook te denken hebben gegeven over de kansen om de rest van zijn agenda te verwezenlijken. Want hoewel Biden zichzelf in de campagne aanprees als de politicus die de verschillen in het land én in de politieke arena kon overbruggen, kwam daarvan niets terecht. De Republikeinse senatoren keerden zich massaal tegen de wet, en probeerden de behandeling zelfs op alle manieren te frustreren. Zo stonden ze erop dat de volledige wettekst – 628 pagina’s – door griffiers in de Senaat werd voorgelezen, en dienden ze een eindeloze stroom amendementen in om de Democratische eensgezindheid op de proef te stellen.

Terwijl dit nou nog een wet was die populair was bij het hele electoraat, ook bij Republikeinse kiezers. Als de Republikeinen nu al niet willen meedoen, dan is de kans vrijwel nihil dat ze straks wel over te halen zijn om mee te stemmen met andere wetten, zoals de wet over het uitbreiden van kiesrecht die er binnenkort aankomt.

Juist voor zulke wetten heeft Biden wel Republikeinen nodig. Begrotingswetten zoals het steunpakket kunnen met een gewone meerderheid worden aangenomen. Dat gaat nipt: Democraten en Republikeinen hebben beide precies vijftig zetels in de Senaat en bij stakende stemmen geeft vicepresident Kamala Harris de doorslag. Maar bij andere wetten geldt de ‘filibuster’: een minderheid van veertig senatoren kan een wet tegenhouden. De Democratische meerderheid zou die regel kunnen afschaffen om vaart te maken. Maar enkele conservatieve Democratische senatoren voelen daar niets voor.

De kleinst mogelijke meerderheid

In de huidige Senaat is ook het afhaken van één enkele Democratische senator genoeg om de meerderheid te verliezen. Dat geeft bijzondere macht aan die wat conservatievere Democraten, zoals Joe Manchin uit West Virginia, zoals ook bij het steunpakket bleek. Eigenlijk bevatte de wet ook een verhoging van het minimumloon, maar de conservatieve Democraten vonden zo’n maatregel niet in de geest van een begrotingswet, en dus werd die weer geschrapt. Op vrijdag ontdekte Manchin ineens nog een clausule die hem niet aanstond, en werd de stemming urenlang vertraagd, terwijl Biden en andere Democratische kopstukken hem binnenboord probeerden te houden.

Zulke afzwakkingen leidden er dan weer toe dat sommige linkse Democraten in het Huis zich niet meer zo thuis voelden bij het wetsvoorstel. Voorlopig zal Biden zijn beroemde vaardigheden om deals te maken dus niet kunnen gebruiken om Republikeinen te overtuigen, maar nodig hebben om het broze evenwicht in zijn eigen partij te behouden.

Lees ook:

Biden bekritiseerde Donald Trump om zijn corona-aanpak. Wat verandert er nu hij president is?

Experts verwachten dat Joe Biden zeker winst kan boeken, na de soms chaotische corona-aanpak van de regering-Trump. Maar er zitten ook grenzen aan wat Biden vermag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden