ColumnBas den Hond

Biden zal McConnell hard nodig hebben, en hij hem

Als je Joe Biden vroeg hoe laat het was, vertelde hij je precies hoe je een horloge in elkaar moest zetten, schreef Mitch McConnell in 2016 in zijn memoires. Zelf is hij korter van stof. Maar hij mag Biden wel, laat hij zo nu en dan merken.

Twee politici op leeftijd die elkaar al heel lang kennen, zullen samen uitmaken of er in de Amerikaanse politiek de komende twee jaar nog iets gebeurt. Biden is de volgende president van de VS, al probeert de huidige nog met rechtszaken zijn verblijf in het Witte Huis te rekken. McConnell is door de kiezers van Kentucky herkozen als senator, en door de Republikeinen in de Senaat als leider van hun fractie.

Die fractie zal waarschijnlijk de meerderheid in de senaat hebben, met 51 of 52 van de 100 zetels. Theoretisch zou het 50-50 kunnen worden, met een doorslaggevende stem voor de Democraten, van vice-president Kamala Harris. Maar dan moeten twee Democraten kandidaten op 5 januari de beslisrondes winnen voor twee senaatszetels in Georgia. Uitgesloten is dat niet, uiteindelijk heeft, zo concludeerden vrijdag de ‘beslissingsbureaus’ van de landelijke media, Joe Biden die staat ook met klein verschil gewonnen.

Maar zelfs in dat geval kan McConnell voorkomen dat de Democraten veel gedaan krijgen. In de Senaat zijn er voor het aannemen van een wet vaak 60 stemmen nodig. En zelfs als 50 stemmen plus die van Harris al genoeg zouden zijn, bijvoorbeeld voor het benoemen van ministers, hoge ambtenaren en rechters of voor sommige belastingwetten, dan heeft Biden vermoedelijk nog geen vrij spel. Want er hoeft maar één Democratische senator tegen te stemmen om het voorstel of de benoeming af te laten ketsen. Dat kan uit overtuiging zijn, of omdat hij of zij uit een staat komt waar het voorstel impopulair is, of gewoon als drukmiddel om heel iets anders gedaan te krijgen.

Biden is ook iemand die kan luisteren

Biden en McConnell zullen elkaar dus hoe dan ook hard nodig hebben. En er zijn redenen om hoop te hebben dat ze zullen kunnen samenwerken. Want in het verleden hebben ze een aantal keer op cruciale momenten akkoorden gesmeed. Dat gebeurde toen ze allebei senator waren, maar ook nadat Biden begin 2009 vice-president werd onder Barack Obama. Drie keer, in 2010, 2011 en 2012, voorkwamen hij en McConnell samen dat de overheid in de VS op non-actief zou komen te staan bij gebrek aan een door het Congres aangenomen begroting.

Dat Biden door Obama met die klussen werd opgezadeld, was niet vreemd. Hij had Biden juist gekozen om zijn lange ervaring in het Congres en de goede contacten die hij in die tijd ook met Republikeinen had opgebouwd.

Obama zelf zou met die onderhandelingen veel minder succes hebben gehad. Want Biden is, ondanks zijn neiging om veel te praten, ook iemand die kan luisteren, zei McConnell in 2016 tegen de conservatieve zender Fox News Radio. In tegenstelling tot Obama, vond hij: “De president is belerend, en dat vind ik vermoeiend. Het is een feodale poging om mijn standpunten over iets te veranderen, en daarom vond ik discussies met de president grotendeels onproductief.”

In de politiek overtuig je elkaar niet, is McConnells motto. En hij was zeker niet te overtuigen door iemand als Obama, die volgens hem tot de linkervleugel van de Democratische partij behoorde, en niet bereid was om naar het midden op te schuiven toen na enkele jaren de Republikeinen de macht in het Congres overnamen.

 De regering Obama/Biden zoveel mogelijk uitwissen

Met Biden viel tenminste zaken te doen. In een toespraak in 2016, ter gelegenheid van Bidens afscheid uit de Senaat (waar die als vice-president officieel de voorzitter van was) zei McConnell: “Het is niet voor niets dat in mijn kantoor ‘Bel Joe’ de korte manier is om te zeggen: Het is tijd om serieus te gaan onderhandelen.”

Maar dat was bij een gelegenheid waarbij nu eenmaal aardige dingen worden gezegd. Zeker de laatste vier jaar van Obama’s presidentschap heeft McConnell dingen gedaan die ook Joe Biden tot razernij moeten hebben gedreven, met als hoogte/dieptepunt het blokkeren in 2016 van Obama’s voordracht van Merrick Garland voor het Hooggerechtshof, onder het motto dat in een verkiezingsjaar de kiezers eerst maar eens een president moesten aanwijzen.

Pijnlijk was helemaal dat de Republikeinen zich daarbij beriepen op iets wat Biden ooit als senator had gezegd, en dat ze nu, alsof iedereen het er toen mee eens was geweest, verhieven tot ‘de Biden-regel’.

Na de verkiezing van Trump tot president viel er voor geen enkele Democraat iets te onderhandelen. De Republikeinen in de Senaat, aangevoerd door McConnell, vormden als een politieke lijfwacht een kordon rond Donald Trump. Ze beschermden hem terwijl hij de politieke sporen van de regering Obama/Biden zoveel mogelijk uit probeerde te wissen. En ze spraken hem vrij toen bleek dat hij zijn invloed in Oekraïne had proberen te gebruiken om een politieke rivaal zwart te maken, niemand minder dan Joe Biden. En terwijl niemand in de VS serieus gelooft dat Donald Trump nog president kan blijven – zelfs Donald Trump vermoedelijk niet – heeft McConnell de winnaar van de verkiezing nog niet gefeliciteerd.

McConnell kijkt ver vooruit

Maar Joe Biden kan incasseren, en vergeven. Hij koos Kamala Harris als zijn kandidaat-vicepresident, ondanks het feit dat ze hem tijdens een Democratisch kandidatendebat op een haar na voor racist had uitgemaakt. En hij is sinds zijn verkiezing opgehouden Donald Trump voor clown uit te maken.

Het is allemaal politiek, niet persoonlijk. En Biden kan er zelfs plezier van hebben dat hij zoveel rekening moet houden met McConnell. Tegen de Democratische linkervleugel, die radicale maatregelen wil op het gebied van gezondheidszorg en klimaat, radicaler dan hij zelf wil, kan Biden naar waarheid zeggen dat hij nu eenmaal niet om McConnell heen kan.

Omgekeerd zal McConnell ook een koele politieke berekening maken. Over twee jaar zijn er alweer senaatsverkiezingen en de Republikeinen hebben dan nogal wat zetels te verdedigen in staten waar die zetels doorgaans met klein verschil worden gewonnen en verloren. Als hij kan laten zien dat er met Republikeinen te regeren valt, en dat hij zelfs sommige wensen van conservatieve kiezers vervuld kan krijgen onder een Democratische president, kan hem dat helpen zijn meerderheid In de Senaat te beschermen of – afhankelijk van wat er op 5 januari in Georgia gebeurt – terug te veroveren.

De memoires waarin hij die vriendelijke plaagstoot aan Joe Biden uitdeelde, hebben niet voor niets als titel “The long game”. Biden mag dan lang van stof zijn, McConnell kijkt ver vooruit. De komende twee jaar zal, als het erom spant vast wel weer eens de telefoon worden gepakt. Alleen is het dan natuurlijk niet meer “Bel Joe”, maar “Bel de president.”

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden