Verenigde Staten

Biden lonkt naar de Republikeinse kiezer, minder naar de Republikeinse politicus

Biden tijdens de virtuele klimaattop die hij afgelopen week organiseerde. Beeld EPA
Biden tijdens de virtuele klimaattop die hij afgelopen week organiseerde.Beeld EPA

Biden houdt woensdag zijn eerste toespraak tot het volledige Congres. Zal het hem lukken om de samenwerking te vinden met de Republikeinen in dat Congres?

Toen hij nog campagne voerde om president te worden, beloofde Joe Biden dat hij veel voor elkaar zou krijgen, omdat hij zo goed kon samenwerken met de Republikeinen. Na 99 dagen zullen vriend en vijand het erover eens zijn dat Biden inderdaad veel voor elkaar heeft gekregen. Maar dat was niet omdat hij zo goed met de Republikeinen samenwerkte.

Integendeel, kun je zeggen. Hij veroorzaakte een wervelwind aan presidentiële besluiten – daarvoor heb je geen Republikein nodig. En zijn grote resultaat op het gebied van wetgeving, de coronasteunwet, bereikte hij door alle Democraten op één lijn te krijgen en het voorstel met de kleinst mogelijke meerderheid, en dus zonder Republikeinse stemmen, door de Senaat te loodsen.

Publieke sympathie winnen

Woensdagavond houdt Biden voor het eerst zijn jaarlijkse grote toespraak voor het volledige Congres. Alleen al de timing geeft aan dat hij andere zaken aan zijn hoofd had dan het hele Congres te plezieren. De meeste nieuwe presidenten houden hem al in februari, Biden wachtte tot 28 april, de vooravond van zijn honderdste dag als president.

Nu is zo’n grote presidentiële toespraak ook meer aan het Amerikaanse publiek gericht dan aan de aanwezige politici. Biden zal publieke sympathie proberen te winnen voor de grote plannen die er nog aan zitten te komen: een massale investering in infrastructuur, verhoging van de belastingen voor de rijkste Amerikanen, politiehervormingen.

In het Congres of daarbuiten?

Als je aan het Witte Huis vraagt hoe zulke drieste Democratische dadendrang zich verhoudt tot de belofte van Biden om als president bipartisan te zijn, om samen te werken met de andere partij dus, dan krijg je tegenwoordig een interessante nieuwe definitie van die term te horen. “Als je bipartisan opzoekt in het woordenboek, dan staat daar ‘met steun van Republikeinen en Democraten’”, aldus Bidens adviseur Anita Dunn onlangs. “Maar er staat niet bij dat die Republikeinen in het Congres moeten zitten.”

Als een voorstel populair is onder Republikeinse kiezers, dan mag je het ook bipartisan noemen, redeneert Biden nu, al zet geen Republikeinse politicus er een handtekening onder. Die opportunistische definitie is ongetwijfeld mede ingegeven door de wetenschap dat de Republikeinen in de Senaat, onder leiding van Mitch McConnell, al jaren alles op alles zetten om ieder Democratisch voorstel te torpederen. En inderdaad was Bidens coronasteunwet ook onder Republikeinse kiezers populair. Hij zal hen vanavond dus ook willen overtuigen van de voordelen van zijn grote infrastructuurwet.

Of het Biden ook lukt om alle Democraten voor dat plan op één lijn te krijgen, is overigens nog de vraag. Want als er maar één Democraat in de Senaat afhaakt, dan verliest Biden zijn meerderheid. En sommige Democraten aan de rechterkant zijn wel gevoelig voor het Republikeinse bezwaar dat Biden ook allemaal groene plannen in die wet verpakt heeft. De Republikeinen willen wel onderhandelen over een compromis, maar dat wordt dan wel een uitgeklede versie, waarin echt alleen geld wordt vrijgemaakt voor bruggen en wegen.

Politiehervorming

Op een ander vlak zal Biden hoe dan ook moeten samenwerken met de Republikeinen om iets voor elkaar te krijgen: politiehervorming. De samenleving is daar rijp voor, zeker na het vonnis tegen politieagent Derek Chauvin in de zaak-George Floyd. Maar omdat politiehervorming geen begrotingskwestie is, zijn er in de Senaat sowieso zestig stemmen nodig – en dat betekent dat Republikeinen en Democraten zullen moeten samenwerken.

Een groep senatoren van beide partijen maakte vorige week bekend te werken aan een compromiswet. In die groep zitten onder anderen de voormalige Democratische presidentskandidaat Cory Booker en de enige zwarte Republikeinse senator, Tim Scott. Of zij uiteindelijk met iets op de proppen komen waar zowel in het Congres als in de Senaat een meerderheid voor bestaat, is allesbehalve zeker.

Vorig jaar, na de moord op Floyd, diende Republikein Scott al eens een politiehervormingswet in, maar die ging de Democraten lang niet ver genoeg. De Democratische voorzitter Nancy Pelosi van het Huis van Afgevaardigden serveerde het wetsvoorstel af als “een poging om weg te komen met moord, de moord op George Floyd.” Of er een compromis met de Republikeinen in zat, daar durfde ze ook niet op te gokken. “Wij willen dat wurggrepen worden verboden, zij zeggen niet dat ze dat willen. Wat is het compromis dan? Een paar wurggrepen?”

Biden krijgt repliek van twee kanten

De Republikeinen hebben Tim Scott aangewezen om woensdagavond namens hun partij de president van repliek te dienen na diens toespraak. Die repliek op de president is vaak een manier voor opkomende politici om zich landelijk in de kijker te spelen. Scott, de enige zwarte Republikein in het Congres, staat bekend als conservatief op het gebied van normen en waarden en is fel gekant tegen de hoge overheidsuitgaven die Biden erdoor probeert te krijgen. Op het gebied van etnisch profileren door de politie is hij echter ervaringsdeskundige en de Republikeinen hopen zo het beeld bij te stellen dat ze enkel een partij voor witte kiezers zijn.

Het retorisch afweergeschut komt vanavond van twee kanten, want dit jaar zal de linkervleugel van de Democratische partij voor het eerst óók een repliek uitspreken. De nieuwe afgevaardigde uit New York, Jamaal Bowman, is uitgekozen om de president bij de linkse les te houden. “Het wordt evenwichtskunst”, blikte Bowman vooruit tegenover NBC News. “Hij heeft al een hoop gedaan dat ik geweldig vind en hij gaat een hoop zeggen dat ik goed vind.” Bowman zei wel de druk op Biden te willen handhaven, om te voorkomen dat die de progressieve prioriteiten uit het oog verliest.

Lees ook:

Eenheid? Democraten vinden dat Republikeinen hun naar het leven staan

Kom, moet senator Ted Cruz uit Texas gedacht hebben. President Joe Biden noemde in zijn inaugurele rede het woord ‘eenheid’ wel negen keer. Laten we eens kijken hoe dat in de praktijk kan werken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden