VSBudget infrastructuur

Biden lijkt 1 biljoen voor opknappen infrastructuur te krijgen, maar is tóch niet tevreden

Er moet geïnvesteerd worden in de Amerikaanse infrastructuur, dat zijn de Democraten en Republikeinen met elkaar eens. Maar met hoeveel geld, daar verschillen de meningen over.  Beeld AP
Er moet geïnvesteerd worden in de Amerikaanse infrastructuur, dat zijn de Democraten en Republikeinen met elkaar eens. Maar met hoeveel geld, daar verschillen de meningen over.Beeld AP

Het lijkt erop dat Biden zijn infrastructuurplan door de Senaat zal krijgen. Maar niet helemaal zoals hij gehoopt had.

Amerika steekt de handen uit de mouwen en gaat het land opknappen, juichte president Joe Biden woensdag. “Net zoals we deden met de transcontinentale spoorweg en het rijkswegennet, zo zullen we opnieuw Amerika van gedaante laten veranderen en onszelf naar de toekomst stuwen.”

Grote woorden, maar het zijn ook grote bedragen waarover in de Senaat de Democraten het eens werden met een groep Republikeinen. Een begrotingswet met ongeveer een biljoen aan uitgaven voor bruggen, wegen en andere infrastructuur kreeg daardoor genoeg stemmen om in behandeling te worden genomen.

Dat is in principe goed nieuws voor de veelgeplaagde gebruikers van die infrastructuur. Automobilisten die over slecht onderhouden of te krappe snelwegen rijden, of om moeten rijden omdat er weer eens een belangrijke brug dreigt te bezwijken. Treinreizigers die genoegen moeten nemen met stokoud materieel. Huishoudens waarvoor het drinkwater nog door loden pijpen stroomt. Plattelandsbewoners met traag internet. Voor een waslijst van dat soort problemen komt verbetering in zicht.

‘Echte infrastructuur’ versus ‘sociale infrastructuur’

Als Biden het geld inderdaad in handen krijgt. Dat is nog lang niet zeker. Want rond de infrastructuur schaken de Democraten noodgedwongen op twee borden, en op een ervan hebben de Republikeinen een sterke positie. Dat maakt het politieke spel zo ingewikkeld, dat het met de infrastructuur nog heel goed mis kan gaan.

Biden heeft namelijk plannen voor het moderniseren van de Amerikaanse economie die een veelvoud kosten van dat ene biljoen. Maar de Republikeinen vinden dat het na de enorme uitgaven om de economie door de corona-crisis te helpen, weer tijd wordt om de schulden van de overheid in het oog te houden.

Wat hen betreft mocht er daarom alleen geld komen voor ‘echte infrastructuur’, zoals bruggen en wegen, en niet voor wat de regering-Biden ‘sociale infrastructuur’ noemt, zoals kinderopvang, ouderschapsverlof en thuiszorg voor ouderen. En voor de wegen en bruggen kon het ook wel wat minder dan de 2,6 biljoen die Biden daarvoor in gedachten had.

Zonder de Republikeinse steun zou dat niet lukken

Op dat punt zijn de Democraten de Republikeinen nu tegemoet gekomen, en het resultaat daarvan is het biljoen waarover nu een voorlopig akkoord is. Alle 50 Democraten in de Senaat en 17 Republikeinen, waaronder hun fractieleider Mitch McConnell, vonden het woensdag goed dat de begrotingswet in behandeling zou worden genomen. Dat waren er meer dan de 60 benodigde stemmen, van de 100, die een wet in de Senaat normaal gesproken nodig heeft. Zonder de Republikeinse steun zou dat dus niet lukken.

De Democraten willen hun plannen voor sociale infrastructuur toch doorzetten, voor een bedrag van 3,5 biljoen. Dat willen ze doen via een speciale procedure, waarvoor hun eigen 50 stemmen in de Senaat, plus de doorslaggevende stem van vice-president Kamala Harris, voldoende zijn.

De Republikeinen zijn daar niet blij mee, maar na aanvankelijke dreigementen om dan ook het pakket voor wegen en bruggen te blokkeren, werkten ze daar toch aan mee. Het opheffen van dagelijkse praktische ergernissen is uiteraard populair bij de Amerikanen, en de electorale beloning daarvan willen ze niet aan de Democraten overlaten.

Liever samenwerken in plaats van over elkaar heen walsen

Op zijn beurt wilde Biden heel graag een deel van zijn pakket samen met de Republikeinen afhameren, zodat hij zijn verkiezingsbelofte kan nakomen dat de Democraten niet over de Republikeinen heen zullen walsen, maar samenwerken.

Maar dan moet hij wel alle Democraten weten te winnen voor de compromissen die hij sluit. En dat is niet zeker. Een van de Democratische senatoren, Kyrsten Sinema, liet al weten dat ze de 3,5 biljoen voor sociale infrastructuur veel te duur vindt. Als ze tegenstemt, haalt dat pakket in de Senaat maar 49 stemmen en sneuvelt het. In dat geval zal in het Huis van Afgevaardigden de Democratische voorzitter Nancy Pelosi ook het geld voor de bruggen en wegen blokkeren.

Bij Biden overheerste echter na de stemming in de Senaat het optimisme. En Donald Trump lijkt ook te denken dat zijn opvolger zijn infrastructuurplan er door gaat krijgen, iets wat hem in vier jaar niet lukte. Het maakt hem razend. Volgens hem zijn nep-Republikeinen ‘Amerika aan het ruïneren, samen met communistische Democraten.’ Daar zal de Republikeinse fractieleider Mitch McConnell niet van wakker liggen. De twee hebben elkaar al een half jaar niet meer gesproken.

Republikeinen: het moet gefinancieerd, maar niet via meer belastingen

De Amerikaanse overheid geeft elk jaar al geld uit voor infrastructuur. Het plan dat nu in de Senaat in behandeling is, legt daar 550 miljard dollar bij.

Als het door het Congres komt, gaan de grootste bedragen naar wegen en bruggen (110 miljard) en energiecentrales en hoogspanningsleidingen (73 miljard). Daarna komen spoorwegen (66 miljard), internet (65 miljard) en de drinkwatervoorziening (55 miljard).

Doelen waar de Democraten vanaf moesten zien, zijn onder meer verbeteringen aan schoolgebouwen, steun voor onderzoek en ontwikkeling door bedrijven, en thuiszorg. Mogelijk komen die zaken alsnog terecht in het pakket voor ‘sociale infrastructuur’ dat de Democraten zonder steun van de Republikeinen door het Congres willen proberen te krijgen.

De Republikeinen stonden erop dat het geld niet zomaar geleend zou worden. Het wordt nu betaald uit allelei begrotingsposten waar nog geld op over is, onder andere geld om de corona-crisis het hoofd te bieden.

De Republikeinen blokkeerden het plan van de Democraten om de zwaar onderbemensde belastingdienst meer geld te geven, wat miljarden aan nu ontdoken belastingen zou schelen.

Lees ook:

Biden zoekt in eerste grote speech verbinding met ‘de gewone Amerikaan’: banen, banen en nog eens banen

In zijn eerste grote speech probeerde Biden de verbinding te zoeken tussen zijn ambitieuze agenda en de beslommeringen van gewone Amerikanen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden