null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnBas den Hond

Biden laveert tussen de vleugels van zijn partij naar ‘historische investeringen’

Het was politiek theater van de bovenste plank toen president Joe Biden vrijdag op bezoek ging bij de Democratische fractie in het Huis van Afgevaardigden.

Het korte eindje van het Witte Huis naar Capitol Hill werd afgelegd in een karavaan auto’s. “Mag ik aan boord komen?” vroeg hij opgewekt aan fractievoorzitter Steny Hoyer die hem verwelkomde.

De wet moet maar even wachten

Binnen woonde hij een besloten fractievergadering bij die heel wat minder vrolijk was. Bidens taak: voorkomen dat zijn grote politieke project, een gigantisch pakket maatregelen waarin bijna alles staat wat hij tijdens zijn campagne beloofde, zou bezwijken onder Republikeinse tegenstand en Democratische onenigheid.

Na afloop was die verdeeldheid niet bepaald voorbij. Een groep van negen gematigde Democraten was teleurgesteld dat Biden niet had gepleit voor het onmiddellijk aannemen van een wet die een biljoen dollar beschikbaar maakt voor het repareren en bouwen van bruggen en wegen en andere infrastructuur. Die wet is al aangenomen in de Senaat en alle Democraten, een meerderheid van het Huis, zijn er voor, dus die wet heeft nog maar één stemming en een presidentiële handtekening nodig om het geld te laten stromen.

Maar linkse Democraten, verenigd in een officiële groep, de 96 leden tellende Congressional Progressive Caucus, waren juist blij dat Biden met hen vindt dat die wet nog maar even moest wachten.

Zij waren het die de infrastructuurwet in feite in gijzeling hadden genomen: die mag van hen alleen in stemming komen als ook een tweede wet klaarligt, waarin nog veel meer geld wordt uitgetrokken voor een groot aantal sociale maatregelen, zoals subsidie voor kinderopvang, uitbreiding van het zorgstelsel voor Amerikanen met een laag inkomen, en maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan en ermee om te gaan.

Biden kiest voor links

Daarmee heeft Biden partij gekozen voor links. Dat lag niet helemaal voor de hand. Vaak kiest een Democratische president in zo’n geval voor het midden, in de hoop voor zijn plannen ook nog wat Republikeinse steun te verwerven, en beducht om door die partij bij de volgende verkiezingen als een halve of hele socialist te worden weggezet.

Maar in dit geval is het logisch dat Biden dat doet. De progressieve vleugel is groter dan ooit, en maakte duidelijk dat de infrastructuurwet er niet door zou komen als er deze week over werd gestemd.

De voorzitter van het Huis, Nancy Pelosi, verkeek zich op hun vastberadenheid. Ze zette een stemming over de wet voor maandag op de agenda, stelde dat daarna uit naar donderdag, en zag er vrijdag uiteindelijk vanaf.

Vijf biljoen werd 3,5 biljoen, werd 1,5 biljoen

Biden heeft ook inhoudelijk reden om de progressieven bij te vallen. Die wierpen hun blokkade op omdat het andere, grotere deel van Bidens politieke project, dat voor 3,5 biljoen aan sociale maatregelen bevat, nog in de maak is in de Senaat. Ze willen de Democratische senatoren daar onder druk houden: maak dat die wet er komt en iets voorstelt, anders zorgen we ervoor dat jullie bij de verkiezingen van november 2022 helemaal met lege handen staan.

Die tweede wet is in de Senaat aan een voortdurende krimp onderhevig. Oorspronkelijk formuleerden de Democraten voor niet minder dan vijf biljoen aan plannen, maar dat werd onder aandrang van een aantal fractieleden omlaag gebracht naar 3,5 biljoen.

Voor twee leden, Kyrsten Sinema uit Arizona en Joe Manchin uit West-Virginia, is dat nog steeds veel te hoog, en vanwege de uiterst krappe meerderheid die de Democraten in de Senaat hebben (50 stemmen, plus indien nodig de doorslaggevende stem van vice-president Kamala Harris) zijn hun twee stemmen onmisbaar.

Hoeveel het bedrag nog omlaag moet, is niet duidelijk. Na maandenlange vaagheid kwam Manchin donderdag op de proppen met een bedrag waar de progressieve Democraten in het Huis flink van schrokken: 1,5 biljoen. Hij waarschuwde voor het uit de hand lopen van de staatsschuld en inflatie als het meer werd. Van Sinema is, tot irritatie van veel van haar partijgenoten, nog helemaal geen maximumbedrag vernomen.

De Amerikaanse economie en samenleving zullen ingrijpend veranderen

Biden, puttend uit zijn ruime ervaring met dit soort onderhandelingen toen hij zelf nog senator was, voert met beiden indringende gesprekken. En hij vroeg de fractie in het Huis om geduld. “Het maakt niet uit of het in zes minuten is, zes dagen of zes weken – we krijgen dit voor elkaar”, zei hij na afloop.

En hij had zijn partijgenoten voorgehouden dat ook als het bij 1,5 biljoen blijft, of als het bedrag misschien omhoog kan worden gepraat naar 2,1 biljoen, ze dat niet als een nederlaag moeten zien. Tot voor kort kwam het woord ‘biljoen’ immers nog nauwelijks voor in het Amerikaanse begrotingsjargon, nu is het al routine.

En het is waar, ook als maar één van de grote wensen van de Democraten in vervulling gaat die nu in de wet staan, bijvoorbeeld betaalbare kinderopvang, dan zal dat de economie en de samenleving in de VS al ingrijpend veranderen. In de beslotenheid van de fractievergadering zei Biden volgens een van de aanwezigen: “Zelfs een kleinere wet kan historische investeringen doen.”

Aan alle Democraten zal daarna de opdracht zijn de wet te verkopen als winst, en niet als een slap aftreksel van wat had kunnen zijn als twee senatoren in eigen kring niet hadden dwarsgelegen.

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden