Diplomatie

Biden blijft kritisch, maar houdt het in eerste gesprek met Xi zakelijk

De Chinese leider Xi Jinping en de toenmalige Amerikaanse vicepresident Joe Biden begroetten elkaar in 2013 in Peking. Beeld AFP
De Chinese leider Xi Jinping en de toenmalige Amerikaanse vicepresident Joe Biden begroetten elkaar in 2013 in Peking.Beeld AFP

De twee machtigste wereldleiders hebben voor het eerst met elkaar gebeld. De kritiek op China blijft onder de nieuwe Amerikaanse president Biden, maar de toon is verzacht.

Beste vrienden zullen ze voorlopig niet worden. In een eerste telefoongesprek met de Chinese leider Xi Jinping heeft de nieuwe Amerikaanse president Joe Biden harde kritiek geuit. Maar de twee willen wel samenwerken, onder meer als het gaat om de aanpak van het klimaatprobleem en het inperken van de verspreiding van kernwapens.

Voor Biden dit gesprek voerde, kwam eerst een aantal andere wereldleiders aan de beurt. Zijn minister van buitenlandse zaken Antony Blinken had ondertussen wat schoten voor de boeg gegeven, waaruit al duidelijk was dat de nieuwe Amerikaanse regering niet ‘soft’ zal zijn voor China – hoe hard veel Republikeinen dat ook roepen. De Amerikanen willen meer samenwerken met bondgenoten, zoals de Europese Unie en Japan, om de invloed van China in te perken.

In het gesprek – woensdagavond Amerikaanse tijd, donderdagochtend in China – begon Biden met gelukwensen vanwege het Chinese Nieuwjaar. Maar daarna stelde hij onder meer Xinjiang aan de orde, de regio waar de Oeigoerse bevolking keihard wordt onderdrukt door Peking.

Vrijheid en democratie

Ook vroeg hij aandacht voor de vrijheid en democratie in Hongkong, die door China worden ingeperkt, en voor de autonomie van Taiwan. China erkent niet dat dit eiland voor de kust zichzelf bestuurt en dreigt geregeld in te grijpen, desnoods militair, om het onder zijn gezag te brengen.

Wat de handel betreft zet Biden ook niet direct in op ontspanning. De tarieven die onder zijn voorganger Donald Trump zijn ingesteld, blijven van kracht. Biden heeft eerder gezegd dat hij China niet als vijand ziet, maar dat de verhouding tussen de twee wereldmachten de komende jaren er een zal zijn van ‘extreme concurrentie’.

Achteraf vatte Biden het gesprek met Xi samen op Twitter: “Ik heb hem gezegd dat ik met China zal samenwerken als dat het Amerikaanse volk ten goede komt.”

Xi: ‘Dat zijn interne zaken’

Xi verzette zich in het gesprek tegen de Amerikaanse kritiek, melden Chinese staatsmedia. Xinjiang, Hongkong en Taiwan zijn volgens hem interne zaken. “De VS moeten de Chinese kernbelangen respecteren en voorzichtig handelen”, aldus Xi. Maar de toon van berichten in de media is vrij positief: China en de VS hebben hun verschillen, die moeten ze beheersen en dan kunnen de twee landen samenwerken.

Al met al is vooral de toon anders dan onder president Trump: geen dreigementen aan Chinees adres, maar ook geen vleierij meer. Trump heeft Xi een groot leider genoemd en een jaar geleden, tijdens een economische top in Davos, zei hij nog: ‘We houden van elkaar’. Maar daarna, tijdens de coronapandemie, kwamen er weer felle verwijten over de verspreiding van het ‘China-virus’.

Xi en Biden kennen elkaar vrij goed. Toenmalig vicepresident Biden ontving Xi in 2012 in Washington en stelde toen openlijk gevoelige kwesties aan de orde als mensenrechtenschendingen en diefstal van intellectueel eigendom. Een jaar later, op bezoek in China, uitte Biden kritiek op het niet-verlengen van visa voor Amerikaanse correspondenten en het blokkeren van westerse nieuwssites. Deze kwesties zijn nog steeds aan de orde.

Lees ook:

Peking houdt Biden liever nog even te vriend

China kijkt uit naar een betere relatie met de VS. Maar dat kan lastig worden, want de nieuwe Amerikaanse regering is kritisch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden