Sri Lanka

Bevolking Sri Lanka is blij en boos tegelijk. Het wachten is op het aftreden van de president

Een lange rij van van mensen die het sinds afgelopen zaterdag bezette paleis van de gevluchte president Gotabaya Rajapaksa van Sri Lanka weleens van binnen willen zien. Beeld AP
Een lange rij van van mensen die het sinds afgelopen zaterdag bezette paleis van de gevluchte president Gotabaya Rajapaksa van Sri Lanka weleens van binnen willen zien.Beeld AP

Veel Sri Lankanen willen dat president Rajapaksa het land niet ontvlucht, maar zich verantwoordt voor de rechter wegens corruptie en oorlogsmisdaden.

Erik van Zwam

In Sri Lanka wordt met spanning gewacht op de aangekondigde ontslagbrief van de sinds zaterdag gevluchte president Gotabaya Rajapaksa. De voorzitter van het parlement zou die woensdag krijgen. Waarom er dagen overheen moeten gaan is niemand duidelijk.

Ondertussen blijven demonstranten en dagjesmensen het bezette presidentiële paleis in de hoofdstad bezoeken. Er hangt een feestelijke stemming in het koloniale gebouw, laten de beelden zien. In de tuinen en op de grasvelden wordt door gezinnen gepicknickt. Een jonge man met een honkbalpet speelt een deuntje op de presidentiële piano. Een loterijverkoper loopt, volgens persbureau Reuters, door de statige kamers van het gebouw om stukjes geluk te verkopen.

Een geruïneerd land blijft achter

“Mensen zijn blij dat Rajapaksa en zijn familieclan zijn vertrokken, maar ze zijn ook boos en gefrustreerd over wat zij achterlaten: een geruïneerd land”, zegt Paikiasothy Saravanamuttu van het Centre for Policy Alternatives vanuit Colombo, de hoofdstad van Sri Lanka. Saravanamuttu, een internationaal gerespecteerde mensenrechtenonderzoeker, noemt de huidige situatie onzeker, zolang de president zijn aftreden niet heeft geformaliseerd. “Als die ontslagbrief niet komt, gaan de protesten door.”

Hij verwacht niet dat het leger, dat goede banden heeft met de president Rajapaksa, hem te hulp zal schieten. “Soldaten hebben ook familieleden, die niet of nauwelijks meer kunnen voorzien in hun eerste levensbehoeften, zoals wij allemaal. Het leger moet wel achter de volksopstand staan”, zegt Saravanamuttu.

“Gelukkig stelt het leger zich tot nu toe neutraal op”, zegt Muttukrishna Sarvananthan, politiek analist van het Point Pedro Institute of Development vanuit Sri Lanka. “Maar er was de laatste dagen wel een aanval van een paramilitaire eenheid op een aantal kritische journalisten van de nieuwssite Sirasa, wat verontrustend is.” De chefstaf van het leger, generaal Shavendra Silva waarschuwde de demonstranten afgelopen weekend om mee te werken aan het handhaven van de rechtsorde.

Nauwe banden met het leger

De president was minister van defensie toen zijn broer Mahinda Rajapaksa van 2005 tot 2015 president was. Met het leger versloeg hij in 2009 bloedig de verzetsbeweging van de Tamil Tijgers, die onafhankelijkheid nastreefden voor de Tamils op een deel van het Sri Lankaanse eiland. De banden tussen Gotabaya Rajapaksa en het leger zijn altijd hecht geweest en of er nog wordt samengewerkt is onduidelijk.

De vrees is ook dat de president zal proberen het land te ontvluchten. Zolang hij president is kan hij niet worden gearresteerd. Zijn broer Basil Rajapaksa, die tot april dit jaar minister van financiën was, probeerde op de luchthaven van Colombo een vliegtuig naar de Verenigde Staten te nemen. Hij werd tegengehouden door ambtenaren van het emigratiebureau, die weigerden hem een uitreisvisum te verstrekken. Volgens onbevestigde berichten zou Gotabaya daar ook bij zijn geweest.

“Gotabaya moet in Sri Lanka blijven en voor de rechter worden gebracht”, zegt Saravanamuttu gedecideerd. “Er hangen hem aanklachten boven het hoofd wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid uit tijd dat hij minister van defensie was. Ook moet hij zich voor de strafrechter verantwoorden voor corruptie. Dat laatste is een stuk makkelijker te bewijzen en om hem veroordeeld en achter de tralies te krijgen.” Hetzelfde lot wachten zijn andere broers Mahinda en Basil.

Overleg over nieuwe verkiezingen

Inmiddels wordt er binnen het parlement druk overlegd over de aanstelling van een nieuwe president en een interim-regering, nu veel ministers zijn vertrokken. De oppositieleider, Sajith Premadasa, lijkt de beste papieren te hebben. “Het parlement kan een nieuwe president ook vragen om tot ontbinding van de volksvertegenwoordiging over te gaan en direct nieuwe verkiezingen uit te schrijven, maar het kan daar ook nog maanden mee wachten”, aldus Saravanamuttu.

Of uitstel gepikt wordt is maar de vraag. De socialistische studentenbeweging, JVP, die mede de volksopstand drie maanden lang heeft aangevoerd, accepteert niet dat er in het parlement dealtjes worden gesloten over de macht. JVP waarschuwde dat de demonstranten dan naar het parlementsgebouw zullen marcheren: “Mensen hebben de garantie nodig dat er een regeersysteem komt voor en door het volk en niet om de politieke kliek er weer van te laten profiteren.”

Saravanamuttu sluit niet uit dat dit ervan komt. “Je moet de studenten serieus nemen. Ze kunnen besluiten dat ze de politiek in eigen hand gaan nemen, dan heb je helemaal een revolutie.”

Ook een nieuwe regering zal met dezelfde problemen kampen als de huidige. Tekorten aan voedsel, brandstof, medicijnen en andere eerste levensbehoeften kunnen niet zomaar opgelost worden. De schatkist is leeg en de schulden van Sri Lanka zijn torenhoog. Een volgende regering moet volgens Saravanamuttu werken aan vertrouwen van de bevolking, en aan het vertrouwen dat er een oplossing komt, maar de eerste resultaten zijn volgens hem niet binnen anderhalf jaar te verwachten. “Een echte oplossing voor de failliete economie van Sri Lanka kan wel tien jaar duren.” Ook Sarvananthan verwacht dat het vinden van een economische oplossing nog wel enkele jaren zal duren.

Lees ook:

President Sri Lanka treedt na volksopstand af, maar magen blijven leeg.

Na een massale bestorming van het presidentieel paleis in Colombo heeft de president van Sri Lanka, Gotabaya Rajapaksa, aangekondigd aanstaande woensdag te zullen aftreden. De woede in het land is groot over de totale ineenstorting van de economie, waardoor miljoenen mensen honger hebben.

President van Sri Lanka zegt dat hij opstapt, maar zijn familie komt steeds weer bovendrijven in het land

De familie van de president Gotabaya Rajapaksa van Sri Lanka is een politieke dynastie, die sinds 1936 zo’n vijftig parlementariërs, ministers, hoge overheidsambtenaren en ambassadeurs kende. De Rajapaksa’s zijn berucht om hun nepotisme, corruptie en machtsmisbruik. Toch komen ze steeds weer bovendrijven.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden