Een van de Syriërs die werd mishandeld door westerlingen en werd aangetroffen in een bos aan de grensstreek.

ReportagePolen

Berooid en in elkaar geslagen: als weerloze prooi aan beide kanten van de grens

Een van de Syriërs die werd mishandeld door westerlingen en werd aangetroffen in een bos aan de grensstreek.Beeld stills uit video

Na dagen zwerven komen uitgeputte migranten uit het bos rond de grens tussen Polen en Wit-Rusland. Daar wacht hun soms hulp. En soms geweld.

Ekke Overbeek

Auto’s razen over het gloednieuwe Europese asfalt langs de rand van het oerbos buiten Hajnowka. In de berm zit een Iraakse vrouw. Haar huilen draagt ver in de mist. Naast haar ligt haar man, niet meer in staat te lopen. Ze zijn afgetuigd en beroofd door ‘drie blonde westerse mannen’ vertellen ze later. De blauwe ijzeren staaf waarmee de overvallers hen sloegen, blijkt nog in het bos te liggen.

Het verkeer raast onverschillig langs. Sommige auto’s remmen een beetje af. Bestuurders kijken naar de vrouw met hoofddoek en de donkere man met baard. Het is een kwestie van minuten voordat iemand de politie inseint dat er weer vreemdelingen uit het bos zijn opgedoken.

De vrouw licht even de zwarte muts van haar echtgenoot op. Er wordt een grote bult zichtbaar op zijn voorhoofd. Hij kan één arm nauwelijks nog bewegen. Lopen gaat niet meer. De aanvallers hebben hem op meerdere plekken toegetakeld toen hij probeerde zijn vrouw te beschermen. Ze maakt het gebaar dat haar jas wordt uitgetrokken, maar voordat ze het gebaar afmaakt barst ze opnieuw in huilen uit. Het is niet duidelijk of de overvallers haar wilden aanranden, of op zoek waren naar geld. Duidelijk is wel dat haar man de hardste klappen kreeg.

Eén van de Syriërs die werd mishandeld.  Beeld stills uit video
Eén van de Syriërs die werd mishandeld.Beeld stills uit video

Wie terug naar Minsk wilde, werd geslagen

Het echtpaar van veertigers uit Irak wordt vergezeld door een jongere man uit Syrië. Hij kwam er iets genadiger vanaf en is in staat te praten. Ze werden vanuit Minsk naar een ‘gesloten legerkamp’ aan de grens gebracht. “Het Wit-Russische leger heeft het hek opengezet en ons in de nacht de grens overgeduwd naar Polen”, vertelt hij. Mensen die terug wilden naar Minsk werden geslagen.

“We waren eerst in een grotere groep.” Die viel in kleinere groepjes uiteen. Na een paar dagen zwerven en zich verstoppen bereikten ze met zijn drieën de rand van het bos. Daar werden ze opgewacht. “Drie mannen kwamen naar ons toe, we weten niet wie ze waren, we weten niet welke nationaliteit ze hadden. Ze waren blond en westers. Ik denk dat ze ons al een dag in de gaten hielden.” Hij kijkt naar zijn reisgenote die op een slaapzak ligt te huilen. “Ze dwongen de vrouw haar kleren uit te doen.”

Er zijn nog maar een paar minuten verstreken als de politie arriveert en de bosweg afgrendelt, zodat niemand nog bij de migranten kan komen. Het drietal wil liever niet met naam worden genoemd in een krant, zolang hun juridische status niet duidelijk is. Even later stopt een groene auto van de grenswacht. De grenswacht beslist wat er verder met migranten gebeurt. De Syriër wordt meegenomen naar een grenswachtkantoor, net als de Iraakse vrouw. Haar man gaat naar het ziekenhuis in Hajnowka.

Twee hulpverleners (links) stuiten aan de Poolse kant van de grens met Wit-Rusland op  politieagenten.  Beeld AFP
Twee hulpverleners (links) stuiten aan de Poolse kant van de grens met Wit-Rusland op politieagenten.Beeld AFP

Dubbele crisis, vierde covidgolf zwelt aan

In het ziekenhuis loopt directeur Tomasz Musiuk heen en weer in het halletje met de telefoon aan zijn oor geplakt. “Vandaag zijn onze laatste plekken voor covidpatiënten gevuld”, zegt hij tegen zijn onzichtbare gesprekspartner. Hij wil niet dat ambulances voor niks voor zijn deur parkeren. Het is een dubbele crisis, legt hij uit, als hij klaar is met bellen. De inentingsgraad hier in Oost-Polen is laag, dus de vierde covidgolf zwelt aan. En dan melden zich iedere dag wel een paar migranten die uit het bos zijn opgedoken. “De meesten zijn uitgeput. Velen hebben vochtgebrek. De laatste tijd zijn er steeds meer die onderkoeld zijn, in sommige gevallen zelfs levensbedreigend.”

Hij mag geen informatie geven over concrete patiënten. “Maar het aantal stijgt snel”, zegt hij. “Tussen half augustus, toen de migratiecrisis begon, en eind september waren het er 23. Maar sinds begin oktober hebben we al meer dan 150 buitenlanders opgenomen.” Hij vreest dat de crisis verder escaleert nu Loekasjenko migranten naar de grens blijft brengen en het aantal geweldsincidenten stijgt. “Ik verwacht dat straks hier ook soldaten zullen worden binnengebracht, beambten die de grens bewaken.”

Dokter Musiuk is lange, zachtaardige man. “We zijn oververmoeid en het is emotioneel heel zwaar.” Hij benadrukt dat zijn ziekenhuis een vrijplaats voor de migranten is. “Op het moment dat mensen over de drempel van ons ziekenhuis stappen wordt er voor ze gezorgd en zijn ze veilig.” Maar wat gebeurt er als ze weer zijn opgeknapt? Media en hulporganisaties hebben de afgelopen weken meerdere gevallen gedocumenteerd waarbij migranten na een verblijf in het ziekenhuis over de grens werden gezet, terug naar Wit-Rusland.

“Ik weet niet wat zich buiten ons ziekenhuis afspeelt”, zegt directeur Musiuk afwerend. “We zijn wettelijk verplicht de grenswacht te informeren als iemand die als illegaal te boek staat, wordt uitgeschreven. We kunnen niet toestaan dat het verblijf hier wordt gerekt om humanitaire redenen. Dat is moeilijk”, geeft hij toe. Vooral omdat migranten zich soms verzetten. “Het komt voor dat ze doen alsof ze niet kunnen lopen”, vertelt hij. “Ze willen niet worden meegenomen door de grenswacht.” Hij bevestigt dat veel patiënten wonden op hun armen en benen hebben. Of dat het gevolg is van geweld, weet hij niet. “Helaas, de taalbarrière is groot. We kunnen niet echt met ze praten.”

Tien dagen zwerven door het bos

Arsalan Azzaddin hoort de verhalen wel. Hij kwam bijna veertig jaar geleden naar Polen om medicijnen te studeren. Als Koerd spreekt hij zowel Koerdisch als Arabisch. Ook in zijn ziekenhuis, dertig kilometer ten westen van Hajnowka, worden migranten binnengebracht met onderkoeling, uitdroging, longontsteking en uitputtingsverschijnselen. “Sommigen hebben wel tien dagen door het bos gezworven”, weet hij.

Volgens dokter Azzaddin zijn sommige verwondingen het resultaat van geweld. “Patiënten vertellen mij dat ze zijn geslagen door de Wit-Russische grenswacht.” Sommigen zelfs heel zwaar, getuige een persoon bij wie schedelbreuk en ruggengraadbeschadiging werd geconstateerd. De Iraakse man die werd afgetuigd bij Hajnowka is dus niet de eerste. Maar het is wel het eerste gedocumenteerde geval waarbij migranten aan de Poolse kant van de grens zijn beroofd en mishandeld.

Vrijwilligers die het beroofde drietal aantroffen, weten later te melden dat de overvallers telefoons en duizenden euro’s hebben meegenomen. “We hebben aangifte gedaan bij de politie”, zegt een van hen, Pawel Cywinski, “We hopen dat deportatie wordt uitgesteld totdat deze zaak is opgehelderd. Als het onderzoek een paar maanden duurt is de kans kleiner dat ze zonder asielprocedure worden teruggestuurd naar Wit-Rusland.”

De volledige namen van de geïnterviewden zijn bij de hoofdredactie bekend.

Lees ook:

Aan de Poolse grens heerst de angst. ‘We zijn bang, voor oorlog en voor de migranten’

Grote groepen migranten zijn maandag via de Wit-Russische naar de Poolse grens gestuurd. Het ogenschijnlijke doel daarvan, angst en twijfel zaaien in Europa, werkt in ieder geval bij een deel van de Poolse grensbewoners.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden