Zuid-Afrika

Bendes trekken plunderend door de straten, op zoek naar migranten

Plunderaars in Johannesburg nemen spullen mee uit een elektronicawinkel die van een buitenlander zou zijn. Beeld AFP

In Johannesburg en Pretoria braken maandag rellen en plunderingen uit. Het geweld was gericht tegen immigranten uit de Afrikaanse buurlanden.

De Villiers Street in het vervallen stadscentrum van Johannesburg is altijd al vies en druk. Maar deze maandagmiddag is de chaos er echt enorm. Alle straatverkopers die er normaal de stoepen bevolken, zijn gevlucht. Een paar honderd mannen met stokken en stalen buizen in hun handen hangen er nu in groepen rond. Overal liggen stenen en glasscherven. Slechts honderd meter verderop, net om de hoek, wordt gevochten en geplunderd rond een taxibusstation.

“We hebben de Zuid-Afrikaanse plunderaars op die hoek vanmiddag met man en macht weten tegen te houden”, zegt Kenneth Osigwe. Hij wijst. “We hebben gevochten om onze winkels te beschermen. Ze bekogelden ons met stenen en kapotgeslagen flessen. Maar wij gooiden die terug.” Sinds dat gevecht houden de mannen in De Villiers Street met hun stokken en stalen buizen de wacht.

‘We’, dat zijn de buitenlandse winkeleigenaren in de straat. Nee, de 34-jarige Osigwe is geen Zuid-Afrikaan. Hij trekt een vies en zuur gezicht. “De Zuid-Afrikanen willen onze koopwaar stelen”, zegt hij. “En tijdens hun plunderingen slaan ze in op wie ze maar tegenkomen. We moesten ons wel verdedigen.”

Osigwe is Nigeriaan. Hij heeft een gloednieuw hangslot in zijn handen. Daarmee wil hij het ijzeren rolluik voor zijn winkel, waar hij pruiken en haarstukken verkoopt, extra goed vastzetten voor de nacht. Het rolluik staat nu, in de middag, nog half open. Klanten kunnen naar binnen. Maar met één zwiep van zijn gespierde armen kan hij het sluiten. Voor het geval de vlam in De Villiers Street toch plots toch weer in de pan slaat.

Straatplamfletten

Het geweld begon zondagavond in de wijk Jeppestown, aan de oostkant van het centrum van Johannesburg. Daar braken plunderingen uit en kwamen twee mannen en een vrouw om het leven bij een brand in hun huis.

Zowel online als via papieren straatpamfletten circuleerde zondag al een oproep om vanaf maandag doorgangswegen richting stad te blokkeren. Uit protest, omdat ‘alle banen van Zuid-Afrikanen zijn afgepakt door buitenlanders’. 

Maandagochtend sloeg het geweld inderdaad over naar andere delen van Johannesburg. Ook braken rellen uit in regeringsstad Pretoria. Rond vier uur ‘s middags waren volgens tv-zender SABC zeker vijftig mensen gearresteerd. Ook waren er toen al meer dan honderd auto’s in vlammen opgegaan en waren ruim vijftig winkels geplunderd. Hoeveel gewonden er zijn gevallen, was gisteravond nog niet duidelijk.

2008 en 2015

Zuid-Afrika kent een geschiedenis van geweld tegen zwarte immigranten uit landen als Zimbabwe, Mozambique en Nigeria. Veel arme Zuid-Afrikanen geven immigranten de schuld van de criminaliteit in het land, de drugshandel en het feit dat zij zelf geen werk kunnen vinden. 

De grootste uitbraak van xenofobisch geweld vond plaats in 2008. Toen kwamen in twee weken tijd 62 mensen om bij klopjachten op buitenlanders in de townships rond steden door het hele land. Tienduizenden immigranten sloegen op de vlucht. In 2015 was er opnieuw een grootschalige xenofobische geweldsuitbraak. De Zuid-Afrikaanse minister van politie, Bheki Cele, noemde de plunderingen gisteren direct een ‘nationale noodsituatie’. Op basis daarvan moet de politie-inzet worden vergroot. 

Nigeriaan Osigwe hoopt daarop. “Vannacht wordt cruciaal”, zegt hij. “Als de politie ons hier vanavond niet bewaakt, gaat het pas echt mis. Vanmiddag konden we zelf terugvechten op straat. Maar ‘s nachts is dat te gevaarlijk.” Hij loopt onder het rolluik zijn winkel in. “Vroeger waren Zuid-Afrikanen bang om hier te komen. Omdat deze wijk een echt immigrantenbastion is. Dat zij ons nu zelfs in onze eigen wijk aanvallen, betekent dat zij nergens meer angst voor hebben. Dat is levensgevaarlijk.”

Lees ook: 

Jeugdwerkloosheid Zuid-Afrika zorgt voor verloren generatie

Van de twintig miljoen Zuid-Afrikanen tussen de 15 en 34 jaar is bijna 40 procent werkloos. Die groep volgt geen opleiding.Er dreigt een verloren generatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden