Analyse Marathonformatie

Belgische regeringsvorming opnieuw slijtageslag: de Vlamingen zijn eruit, België als geheel nog lang niet

N-VA-voorzitter Bart De Wever met Jan Jambon, de nieuwe premier van het Vlaamse Gewest. Beeld BELGA

De regeringsvorming in België is opnieuw een slijtageslag. Het Vlaams Gewest krijgt een stevig rechtse regering, maar de federale puzzel lijkt onoplosbaar.

Natuurlijk, ook deze Belgische kabinetsformatie is weer eens ingewikkeld, oneindig en onbegrijpelijk. Maar de neutrale Nederlandse toeschouwer blijft wakker dankzij de taalcreativiteit der Vlamingen, vooral in hun omschrijvingen van (on)mogelijke coalities. Waar de ­Nederlanders de term ‘paarse coalitie’ (PvdA-rood en VVD-blauw) een kwart eeuw geleden al behoorlijk wild vonden, trekken de zuiderburen alle registers open.

Diezelfde neutrale toeschouwer keek maandag waarschijnlijk vreemd op bij deze tekst in De Morgen: ‘Vlaanderen krijgt een Zweedse regering’. Hoe nu? Hadden de slagvaardige Scandinaviërs in het holst van de zomernacht Vlaanderen bezet en verlost van zijn politieke verlamming?

Nee, het nieuws is dat het gewest Vlaanderen opnieuw een ‘Zweedse coalitie’ krijgt, naar de kleuren van de Zweedse vlag: geel staat voor de Vlaams-nationalistische N-VA en blauw voor de liberale Open Vld. De christen-democratische CD&V draagt het kruis aan.

Geen federale regering in zicht

Terwijl een nieuwe (federale) Belgische regering nog lang niet in zicht is, zijn de Vlamingen eruit. Jan Jambon (N-VA) wordt de nieuwe Vlaamse minister-president. Het ontwerp-regeerprogramma belooft een stevig rechtse koers, met strengere inburgeringseisen en een – naar Nederlands voorbeeld – Vlaamse canon van historische gebeurtenissen, verplicht te onderwijzen op school.

“Het is mijn ambitie om een regeerakkoord te maken dat Vlaanderen naar boven doet kijken”, aldus Jambon. “Scandinavië en Nederland zijn de voorbeelden waar we naartoe willen.” Naar beneden kijken – lees: naar Wallonië – is bij de N-VA nooit een favoriete bezigheid geweest.

Het wordt dus toch geen ‘Bourgondische coalitie’. Is dat een regering die van goed eten en drinken houdt? Nee, deze woordvondst van N-VA-leider Bart De Wever duidt op een samenwerking van geel, blauw en (socialistisch) rood: de vlagkleuren van de Franse regio Bourgondië. De Wever had ook de vlaggen van Colombia, Roemenië of Venezuela als voorbeeld kunnen nemen, maar had zijn redenen om dat niet te doen.

Verder vliegen termen rond als een ‘raketcoalitie’ (met de partijkleuren van het waterijsje) en een ‘klaprooscoalitie’ (coalition coquelicot). Ook is er nog een (zeer linkse) variant in de zich nog immer voortslepende regeringsvorming in het Waalse deel van het land.

De overtreffende trap van ingewikkeld

Tot zover de gewesten, al ingewikkeld genoeg. De vorming van een federale regering is een overtreffende trap daarvan. De Belgen hebben een eer hoog te houden: het wereldduurrecord ‘land zonder regering’ staat sinds 2010/2011 op hun naam. Toen duurde de formatie 541 dagen. Weliswaar zit Noord-Ierland al sinds 16 januari 2017 zonder regering (940 dagen) maar dat is geen echt land – nee, even geen Belgenmoppen hier.

Op 26 mei hield België zes verkiezingen op één dag, van regionaal tot Europees, en daaruit bleek maar weer eens hoe gespleten het land is: Vlaanderen stemde rechts en nationalistisch, terwijl Wallonië juist ­dieprood kleurde.

Probeer daar maar eens een kabinet van te bakken. Het lijkt zo goed als onvermijdelijk dat er een regering komt met de twee machtsblokken aan beide kanten van de taalgrens: de N-VA en de Parti Socialiste (PS). Maar dat is toch een beetje alsof de Partij voor de Dieren compromissen moet sluiten met branchevereniging KNS (Koninklijke Nederlandse Slagers).

Sinds de verkiezingsdag hebben N-VA-voorman De Wever en oud-PS-premier Elio Di Rupo nog geen enkele officiële ontmoeting met elkaar gehad.

“We zien elkaar terug tussen nu en Kerstmis, ik heb alleen niet ­gezegd van welk jaar”, aldus De ­Wevers prognose over de duur van deze marathonformatie. Intussen wordt, vooral aan Waalse kant, gespeculeerd over nieuwe verkiezingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden