Javi, Angy, Cecilia en Alex (vlnr.).

Reportage Buitenland

Barcelona’s burgerpatrouilles jagen zelf op zakkenrollers in de metro

Javi, Angy, Cecilia en Alex (vlnr.). Beeld Alex Tieleman

Inwoners van Barcelona zijn de criminaliteit in de metro zo zat, dat ze het heft in eigen handen nemen.

‘Pfieeeeeeeeeet!’ Het snerpende geluid van de scheidsrechtersfluitjes van Angy en Cecilia (beiden 25) schalt door de gangen van Barcelona’s ondergrondse. Een kalend type in de deuropening van een metrowagon schrikt op. “Dit is een zakkenroller, een zakkenroller dames en heren!”, schreeuwen de vrouwen, wijzend naar de man.

Opgeschrokken reizigers kijken verbouwereerd toe als de man even later tierend met zijn middelvinger in de lucht het hazenpad kiest. Angy en Cecilia begeleiden de vermeende dief helemaal tot aan de uitgang van metrohalte Passeig de Gràcia. Geflankeerd door veertigers Alex en de potige Javi, die klaarstaan om desnoods met pepperspray in te grijpen.

Het viertal maakt deel uit van een groeiende groep patrouillerende burgers die probeert Barcelona’s metro zakkenrollervrij te maken. Ze willen wel op de foto, maar niet met hun achternaam in de krant. Ze zijn bang om gestalkt te worden door de mensen die ze wegsturen, sommigen hebben in het verleden met geweld te maken gehad.

Zeker in de zomermaanden is het hier prijsschieten voor dieven, als de treinen vol zitten met op elkaar gepakte toeristen. De criminaliteit in Barcelona’s ondergrondse loopt volgens de burgerpatrouilles de spuigaten uit, terwijl de autoriteiten tekortschieten. Nergens in Spanje steeg de criminaliteit afgelopen jaar zo hard als in de Catalaanse hoofdstad, blijkt ook uit cijfers van de overheid. Het aantal gewelddadige berovingen steeg in de eerste helft van dit jaar met 35 procent.

In juni kwam een Zuid-Koreaanse hoogwaardigheidsbekleder in Barcelona om het leven bij een roofpoging. En deze week werd de stad opgeschrikt door een beroving in El Raval van een 87-jarige man in een rolstoel. Onveiligheid en drugshandel in deze centrumwijk noopte burgers al om naar voorbeeld van Latijns-Amerikaanse steden ‘narcotours’ te organiseren voor bezoekers om de problemen aan te kaarten.

Jonge migranten

Bronnen binnen de Catalaanse overheid zien de komst van jonge migranten naar Barcelona als een oorzaak voor de toegenomen gewelddadige berovingen, laten zij aan de krant El País weten.

Oprichtster van de burgerpatrouilles Eliana Guerrero ziet ook andere oorzaken. Zoals een wetswijziging waardoor recidivegevallen niet meer zo snel achter de tralies belanden. Daarnaast zorgen volgens Guerrero vooral Algerijnse en Marokkaanse kinderen die zonder ouders illegaal naar Spanje zijn gemigreerd voor problemen. “Als ze worden aangehouden heten ze opeens allemaal Mohamed en hebben ze geen papieren bij zich. Even later lopen ze weer vrij rond”, zegt zij.

Jarenlang patrouilleerde Guerrero in haar eentje in lijn 3, die vaak stampvol met toeristen door het stadshart rijdt. Inmiddels zijn er volgens Guerrero tussen de 40 en 60 burgerwachten die regelmatig de ondergrondse induiken. De meesten hebben zich de afgelopen maanden aangesloten en hebben zelf een migratieachtergrond.

Hoe wist kersvers patrouille-lid Angy eigenlijk dat ze te maken had met een zakkenroller? Eerst zag ze een kledingstuk over zijn arm hangen dat vaak gebruikt wordt om heimelijk in tasjes van metroreizigers te graaien, legt zij uit. Bovendien herkende ze zijn gezicht van de foto’s van bekende boeken die op sociale netwerken circuleren. “Dit is de video van de dag”, zegt Alex, die het hele gebeuren heeft gefilmd.

De burgerpatrouilles doen niet alleen aan voorlichting en het uit de metro jagen van vermeende dieven. Foto’s en video van de uitzetacties en de tronies van de verdachten worden zonder pardon op sociale media geplaatst. Soms met een beeltenis van een rat of de tekst: ‘Nu ben je beroemd!’ De beelden verschijnen onder meer op de facebookpagina van Roar Barcelona. Medeoprichtster Mery Peña was de berovingen in haar wijk spuugzat en besloot een platform te beginnen waar buurtgenoten criminaliteit konden melden. De pagina groeide als kool, en heeft nu meer dan 16.000 leden.

Inmiddels verschijnen er op de facebookpagina dagelijks filmpjes en foto’s van Barcelona’s boeven. “Wij publiceren altijd pas als iemand gezien heeft dat ze iets gedaan hebben”, verzekert Peña, die geen probleem ziet in tonen van de beelden van de verdachten nog voordat zij door een rechter veroordeeld zijn.

Gemeente

De gemeente zit ondertussen met de burgerinitiatieven in de maag. Albert Batlle, namens de gemeente verantwoordelijk voor de veiligheid, liet deze week in een radio-interview weten de burgerpatrouilles ‘gevaarlijk’ te vinden. Hij kondigde aan het fenomeen te zullen bestrijden.

Eliano Guerrero vindt dat de omgekeerde wereld. “Ze moeten de zakkenrollers bestrijden, niet de burgerpatrouilles”.

Lees ook:

Twee tienermeisjes grijpen tientallen zakkenrollers bij de lurven

Twee tienermeiden met zelf aangeleerde opsporingsvaardigheden zorgden ervoor dat de politie bijna zeventig zakkenrollers kon aanhouden in het centrum van Rotterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden