Geboortecijfers

Babyboom door corona? In heel Europa is het aantal geboortes juist gedaald, met Spanje voorop

Een vrouw met een kinderwagen in Parijs. Zelfs in Frankrijk, het land met het hoogste geboortecijfer binnen de EU, daalde het aantal geregistreerde geboortes in januari met 13 procent.  Beeld AFP
Een vrouw met een kinderwagen in Parijs. Zelfs in Frankrijk, het land met het hoogste geboortecijfer binnen de EU, daalde het aantal geregistreerde geboortes in januari met 13 procent.Beeld AFP

Bij het uitbreken van de coronapandemie werd een babyboom voorspeld, maar het tegendeel bleek waar. Rond de jaarwisseling daalden de meeste Europese geboortecijfers, met Spanje als koploper.

In de maanden december en januari werden in Spanje 13.141 baby's minder geregistreerd dan het jaar daarvoor. Deze daling staat haaks op de babyboom die velen voorzagen bij het uitbreken van de coronapandemie.

In Zuid-Europees perspectief is het dalende geboortecijfer van Spanje niet uniek. Ook in Italië werden in vijftien onderzochte steden ruim een vijfde minder kinderen geboren dan voor de pandemie. Zelfs in Frankrijk, het land met het hoogste geboortecijfer binnen de Europese Unie, daalde het aantal geregistreerde geboortes in januari met 13 procent.

Daling van het aantal migranten

Maar met 22 procent minder baby’s in januari spant Spanje Europees gezien de kroon. En dat terwijl de geboortecijfers er al zo laag waren. Uit de laatste cijfers van Eurostat bleek dat Spanje met een gemiddelde van 1,23 kind per vrouw onderaan de Europese ranglijst bungelde. Volgens Teresa Castro, die als demografisch socioloog verbonden is aan onderzoeksbureau CSIC, valt dat lage cijfer eenvoudig te verklaren. “Ik kan het bijna met één woord samenvatten: onzekerheid, vooral financieel.”

Er zijn ook andere oorzaken, zoals de daling van het aantal migranten, die gemiddeld meer kinderen krijgen (1,59 om 1,17) dan Spanjaarden en het tijdelijk stopzetten van zwangerschapsbehandeling bij vrouwen als gevolg van de pandemie”, vertelt Castro, die benadrukt dat deze oorzaken in het niet vallen in vergelijking met de baanonzekerheid onder jongeren. “Ook al word je niet ontslagen, je vreest dagelijks voor het verlies van je baan vanwege de economische crisis die onvermijdelijk zal volgen na deze pandemie. Deze angst lijkt niet verdwenen en dat blijf je terugzien in het aantal geboortes.”

Een Benidorm-beeld lijkt zich over heel Spanje uit te strekken

De vorige crisis raakte Spanje ook al hard. Tussen 2008 en 2012 daalde het Spaanse bruto binnenlands product (BBP) met een vijfde, wat leidde tot grote werkloosheid onder jongeren. Waar een kwart van de jongeren tussen de 15 en 24 in 2008 géén baan had, was dat percentage verdubbeld in 2012. Volgens Castro hebben deze cijfers vandaag de dag nog altijd hun effect. “Door deze onzekerheid over werk durfden steeds minder vrouwen aan kinderen te beginnen. In Spanje kun je afnemende geboortecijfers vrijwel nooit los zien van economische teruggang, ook in de jaren tachtig nam het af. Daarentegen neemt het aantal baby's niet significant toe in tijden van economische voorspoed.”

Daarnaast speelt de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind krijgen een rol. Uit de in 2019 gepubliceerde cijfers van EuroStat bleek dat Spaanse moeders hun eerste kind krijgen met 31,1 jaar, waarmee Spanje enkel Italië voor zich duldt. “Als je op die leeftijd pas voor het eerst moeder wordt, is het lastig om nog aan een tweede kind te beginnen. Vrouwen wíllen wel twee kinderen, maar door de financiële onzekerheid stellen ze hun kinderwens uit, waardoor ze gezien hun leeftijd hoogstens één kind kunnen krijgen. Daarnaast zijn er door de crises ook potentiële moeders verloren gegaan.”

Vanwege deze geboortetrend lijkt een Benidorm-beeld zich over heel Spanje uit te strekken: pensionado's slurpend aan een café solo op het plaatselijke terras. Rond 2050 zal een derde van de Spanjaarden ouder dan 65 zijn en volgens Castro is die ontwikkeling vrijwel onomkeerbaar. “Er zijn wel wat initiatieven genomen door de regering, zoals het gelijktrekken van het ouderschapsverlof begin dit jaar. Ik verwacht echter niet dat dit veel gaat veranderen. Wil je het cijfer iets opkrikken, dan moet je jonge gezinnen financiële zekerheid bieden.”

Lees ook:

Voor de millennials in Zuid-Europa ziet de toekomst er somber uit

De coronacrisis was de volgende tik voor de millennials in Spanje, die van crisis naar crisis leven.

De voorspelde babyboom door de coronacrisis blijft uit, Frankrijk spreekt zelfs van een ‘babywoestijn’

Van de voorspelde babyboom die de coronacrisis zou veroorzaken, was in Frankrijk niet veel te merken begin dit kalenderjaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden