In memoriam

B.J. Habibie (1936-2019), de excentrieke vliegtuig-ingenieur die Indonesië hervormde

De Indonesische oud-president Bacharuddin Jusuf Habibie, hier op archiefbeeld uit 2016. Beeld REUTERS

Hij was eigenlijk helemaal geen politiek dier. Meer een enigszins excentrieke ingenieur met een passie voor vliegtuigen. Journalisten die hem interviewden, waren vaak ook onder de indruk van zijn spraakwaterval.

De Indonesische oud-president Bacharuddin Jusuf Habibie, kortweg B.J. Habibie, studeerde lucht- en ruimtevaarttechniek in Nederland en Duitsland, en werkte jarenlang bij het Duitse concern Messerschmitt-Bölkow-Blohm. In 1974 werd hij door sterke man Soeharto teruggehaald naar Indonesië, om te helpen bij de industrialisering van zijn vaderland. Habibie kreeg de leiding over een grote vliegtuigfabriek in Bandung, waar toestellen van buitenlandse producenten werden geassembleerd, en hij werd in 1978 minister van onderzoek en technologie.

Dat hij het uiteindelijk in 1998 toch tot president schopte, kwam door een verwoestende economische crisis en een hevige opstand van studenten, die ‘reformasi’ eisten. Toen de druk op generaal Soeharto te groot werd, schoof hij de a-politieke technocraat Habibie naar voren als opvolger.

Habibie haalde het hele land overhoop

Bij zijn aantreden twee maanden later, na Soeharto’s val, waren de verwachtingen laag. De impopulaire Habibie werd gezien als een laatste stuiptrekking van de kleptocratische oude orde. Maar Habibie haalde het hele land overhoop. Hij beval de vrijlating van politieke gevangenen, stond weer partijen toe, herstelde de persvrijheid, en stemde in met een onafhankelijkheidsreferendum in Oost-Timor, de voormalige Portugese kolonie die door Indonesië was bezet. Ook bereidde hij vrije verkiezingen voor, die het jaar erop werden gehouden.

Na afloop van zijn presidentschap, dat nog geen anderhalf jaar duurde, bleef er altijd discussie over zijn rol. Critici zeiden dat Habibie eind jaren negentig slechts mee bewoog met de tijdgeest. Maar geleidelijk groeide toch ook waardering. En Habibie zelf ging prat op zijn democratische intenties. “Vergeet niet dat ik heel vertrouwd was met Europa”, zei hij in 2006. “Ik had heldere voorstellingen van wat er moest gebeuren.”

Habibie overleed woensdag op 83-jarige leeftijd in een legerziekenhuis in de Indonesische hoofdstad Jakarta, waar hij was opgenomen met hartklachten. Zijn echtgenote, met wie hij 48 jaar getrouwd was, overleed eerder al. Hij wordt overleefd door zijn beide zoons. Donderdag krijgt hij in Jakarta een staatsbegrafenis.

Lees ook:

Fatwa’s, knokploegen en opportunisme; hoe de radicale islam tolerant Indonesië verandert

Sinds de val van dictator Soeharto in 1998 maakt Indonesië een proces van democratisering door. Conservatieve moslims profiteren daarvan en veroveren de macht. Tot bezorgdheid van minderheden

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden