Megastad Eefje Rammeloo

‘Ayi’ is de steun, toeverlaat en deel van ons gezin

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Wie geen opa en oma in de buurt heeft, schakelt in de grote Chinese stad een ayi in. Ze past op de kinderen, kookt, strijkt en maakt schoon. Het is geen overbodige luxe, niet in de laatste plaats omdat vaatwassers een al bijna net zo zeldzaam fenomeen zijn als kinderopvang.

Ayi betekent letterlijk tante, maar ze is in een gezin met twee werkende ouders een onmisbare huishoudster. In mijn geval is ayi ook nog eens een belangrijke bron van informatie. Ze vertelt me over haar jeugd op het platteland, over haar ouders die niet kunnen lezen of schrijven en over het nichtje dat haar kinderen kwijtraakte in een scheiding.

Gesprekken tijdens lunchpauzes

Toen mijn zoon geboren werd en ze voltijds in mijn huishouden kwam werken, stopte ik met Chinese les. Ik kon oefenen met ayi. Ze sprak haar zinnen langzaam uit zodat ik ze verstond, en tijdens de lunchpauzes voerden we lange gesprekken over de alledaagse dingen van het leven.

Jaren geleden, toen ze in mijn huis begon, begreep ik nog niet dat de naam van een Chinees vastgeplakt zit aan zijn of haar positie. Ayi heette ‘Li Hong ayi’. Zoals een wijs persoon ‘laoshi’ (leraar) aan zijn naam geplakt krijgt. En iemand die hoger op de ladder staat heet ‘laoban’ (baas). Als Nederlander vond ik het onzin om haar alsmaar ayi te noemen; ze heeft toch een naam? Maar Li Hong werd uiteindelijk toch gewoon ayi.

Toen mijn zoontje werd geboren, was ik zenuwachtig. Verlof kon ik me niet veroorloven, dus ayi zou mijn baby meteen moeten opvangen. Ooit hoorde ik een anekdote over een Amerikaanse die thuiskwam en haar kinderen spetterend in bad vond. De ayi zat op de badrand vrolijk hun haren te föhnen. Met dat verhaal in mijn achterhoofd stuurde ik Li Hong naar een eerstehulpcursus voor kinderen. Het bleek niet nodig. Zodra ze mijn zoon vastpakte, zag ik dat het goed zat. Later was ‘ayi’ een van zijn eerste woordjes.

Ongemakkelijk gevoel

Zoals ik op haar leun, leunt ze ook op mij om haar aan het werk te houden. Tegenwoordig heb ik haar minder nodig, en in een chatgroep voor mensen op zoek naar een ayi, zocht ik een nieuwe werkgever voor haar.

Ik ben de enige niet die rept over ayi als steun en toeverlaat, als deel van het gezin en als tweede moeder voor de kinderen. Toch krijg ik een ongemakkelijk gevoel bij sommige discussies in de chatgroep. Werkgevers (zowel buitenlanders als Chinezen) roepen op toch vooral camera’s te installeren. Er worden niet altijd grove misdaden mee opgespoord. “Het is gewoon handig om ze aan de hand van de beelden te kunnen corrigeren”, zegt een moeder over een ayi die alsmaar op haar telefoon kijkt terwijl ze op de kinderen past. In diezelfde chatgroep moedigen ouders elkaar aan om de gezondheid van ayi te laten checken. Alsof het om een nieuw huisdier gaat, en niet om een nieuw gezinslid.

Li Hong werkte een tijdje voor een werkgever die haar opdroeg haar spullen op het toilet op te bergen. Haar lunch moest ze ook op dat toilet opeten. Met een andere werknemer, een Duitse vrouw met wie ik het meteen goed kon vinden, klikt het beter. We missen ayi verschrikkelijk, maar ik ben blij dat ik haar bij gelijkgestemden heb kunnen onderbrengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden