Inwoners van Nana Glen in New South Wales omringd door rook.

ReportageBosbranden Australië

Australië kampt met ongekend hevig vuurseizoen: ‘Klimaatverandering is geen abstract begrip meer’

Inwoners van Nana Glen in New South Wales omringd door rook.Beeld EPA

De bosbranden in de regio Sydney waren nog nooit zo hevig als dit jaar. Het leven in de stad verandert nu de staat New South Wales kampt met een ongekend lang brandseizoen.

Van een brandgeur in de woonkamer kijkt Tinke Wesseling (39) inmiddels niet meer op. “Bij het opstaan hangt er een hele specifieke geur”, zegt ze. ”En kleine zwarte asdeeltjes verzamelen zich op de vensterbank als de ramen open zijn of op een kiertje staan. Het doet me realiseren dat klimaatverandering geen abstract begrip meer is.”

Wesseling woont op loopafstand van een van de beroemdste stranden van het land: Bondi Beach. Ze is gewend veel tijd buiten door te brengen, maar doet dat de afgelopen weken bijna niet meer. Zeer regelmatig is de stad gehuld in een dikke laag rook. Sinds november beleefde Sydney zo’n veertig dagen waarop de luchtkwaliteit slecht was. Twintig dagen waren ronduit gevaarlijk.

Australië beleeft een buitenproportioneel lang brandseizoen met reëel vuurgevaar van oktober tot en met maart. Dat is twee maanden langer dan voor de eeuwwisseling. Qua omvang zijn de bosbranden dit jaar in New South Wales, de staat waar Sydney ligt, een absoluut record. Nooit eerder is zo’n groot percentage van het oost-Australische bosgebied verwoest door brand in één enkel jaar.

Een collectief van 29 deskundigen op het gebied van noodhulp- en brandbestrijdingsdiensten waarschuwde de regering al aan het begin van dit jaar. Hun boodschap: door klimaatverandering beginnen de branden eerder, zijn ze heviger en woeden ze op meer plekken in het land.

Australiërs rekenen het premier Scott Morrison zwaar aan dat hij in april niet luisterde naar het advies van de zogenoemde ‘Emergency Leaders for Climate Action’. Een vroegtijdige interventie had de regering de mogelijkheid gegeven bijvoorbeeld meer blusvliegtuigen te huren. Die hadden uitkomst kunnen bieden bij de honderden branden.

Last van de rook

Er zijn negen mensen omgekomen, meer dan duizend huizen verwoest en duizenden bijgebouwen weggevaagd. Honderden mensen moesten evacueren. Bij elkaar opgeteld is in Australië een gebied groter dan Nederland afgebrand.

In natuurgebied de Blue Mountains in New South Wales brandt al dagenlang een grote bosbrand.Beeld AP

De meeste huishoudens in Sydney zijn veilig. Maar Sydneysiders, zoals de inwoners van de stad worden genoemd, hebben geregeld last van de rook. Langdurige blootstelling aan rook en asdeeltjes is schadelijk, waarschuwt een groep van meer dan twintig medici. Ze noemen de gevolgen van de rook een noodsituatie voor de publieke gezondheid.

De rook is afkomstig vanuit het berggebied bij Gospers Mountain. Daar zijn vijf bosbranden samengesmolten tot één grote, onblusbare vuurzee. Alleen substantiële regenval kan de vlammen nog doven. Maar die regen wordt niet vóór februari verwacht.

Niet alle dagen zijn even schadelijk voor de gezondheid. Bij een zuidenwind is Sydney rookvrij. Maar ook op  mindere dagen dringt de slechte kwaliteit van de lucht door bij Wesseling thuis. Opeens verschijnen er mondkapjes in het straatbeeld van Sydney en zijn luchtfiltersystemen compleet uitverkocht. Op slechte dagen is de kwaliteit van de lucht slechter dan in steden als Delhi en Peking.

Apocalyptisch

Ook Wesseling heeft een stofmasker aangeschaft toen de luchtkwaliteit langdurig verslechterde. Ze werkt als managing director in het zakengebied van de stad, een gebied vergelijkbaar met de Amsterdamse Zuidas met veel hoofdkantoren van grote bedrijven en advocatenfirma’s.

Brandweermannen trachten de vlammen te bestrijden in Bilpin, New South Wales.Beeld AP

Ze vertelt dat de stofmaskers op kantoor zijn uitgedeeld en het normale werkritme op rokerige dagen wordt aangepast. “Toen de luchtvervuiling verergerde en de lucht apocalyptisch werd, hebben we voor iedereen op kantoor stofmaskers gehaald. Veiligheid en gezondheid staan voorop. Dat betekent dat reizen op slechte dagen zo veel mogelijk beperkt of geannuleerd mag worden.”

Meer grote kantoren namen die maatregel begin december. Het openbare leven kwam één dag zelfs grotendeels stil te liggen. Overal gingen brandalarmen af vanwege de rook die in de stad bleef hangen. De veerpontservice werd stilgelegd. Scholen waren dicht. Wesseling: “Op de plek waar wij werken, was de kwaliteit van de lucht tien keer slechter dan de grens die als gevaarlijk wordt beschouwd.”

Ook Warragamba, het grootste ­waterwingebied van de stad, wordt bedreigd door de omringende branden. Een risico is enerzijds directe ­beschadiging van het pompstation door de vlammen, anderzijds de besmetting van het water met as, met als gevolg de groei van algen.

Wesseling is onder de indruk van de hulpdiensten rondom de bosbranden. Australië heeft het grootste vrijwillige brandweerkorps ter wereld. “Dat zijn dus mensen die wekenlang naast hun betaalde baan branden staan te blussen. Ik heb ook een aantal collega’s die zich inzetten om te helpen tijdens de bosbranden. Dat vind ik heel bijzonder.”

Apps

Wesseling heeft inmiddels twee apps gedownload op haar telefoon die ze meerdere malen per dag bekijkt. De ene app geeft haar informatie over de status van de bosbranden, de andere over de luchtkwaliteit. “Als de luchtkwaliteit slecht blijkt, bijvoorbeeld hazardous, probeer ik blootstelling aan de vervuilde lucht te minimaliseren. Een vreemde gewaarwording, want veel mensen hier – onder wie ikzelf – zijn normaal gesproken tijdens de zomer in Sydney juist buiten te vinden. Ik hoop echt dat de branden snel onder controle komen en dat we een dergelijke situatie in de toekomst kunnen voorkomen.”

Een bewoner kijkt toe hoe het vuur zich verspreid in Bilpin, in New South Wales.Beeld EPA

Maar voorlopig zijn de branden nog niet geblust en duurt het brand­seizoen voort, momenteel het meest hevig in de staten New South Wales, Queensland en Zuid-Australië. Hoewel er na de Kerst op sommige plekken 80 millimeter regen is gevallen, was de regenval op de plaatsen met de hevigste branden minimaal.

Een klein beetje regen biedt tijdelijk verlichting, maar biedt geen blijvende oplossing, zegt het Bureau of Meteorology, het nationale weerinstituut van Australië. Als de hete, droge wind weer blaast, laaien de vlammen weer op.

Lees ook:

Australische bosbranden doen klimaatdebat ontvlammen

Brandend Australië zet zich schrap voor nog hogere temperaturen. Ook de discussie over klimaatbeleid wakkert aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden