Nagorno-KarabachVerschroeide aarde

Armeniërs verlaten Kalbajar - maar laten regio verschroeid achter

Een tankstation in Kalbajar is in brand gestoken.
 Beeld AP
Een tankstation in Kalbajar is in brand gestoken.Beeld AP

De etnische Armeniërs in Kalbajar, dat volgens het recent gesloten vredesakkoord aan Azerbeidzjan moet worden overgedragen, hebben voor die overdracht tot 25 november uitstel gekregen. Ze vertrekken massaal, maar niet voordat ze de bezittingen die ze niet mee kunnen nemen hebben vernietigd. ‘We zullen niets voor de moslims achterlaten.’

Een stoet van auto’s en vrachtwagens volgepakt met huisraad verstopte afgelopen weekend de smalle bergweg van Kalbajar naar Armenië. De bewoners vertrekken massaal omdat de regio ten noordwesten van Nagorno-Karabach moet worden overgedragen aan Azerbeidzjan. Dat is in het akkoord bepaald dat vorige week door de strijdende partijen is getekend en een einde moet maken aan het geweld dat anderhalve maand geleden in de regio oplaaide. Kalbajar ligt binnen de grenzen van Azerbeidzjan maar wordt – net als een aantal andere districten die de komende tijd eveneens in handen van Bakoe komen – bestuurd door Armeniërs.

De overdracht van Kalbajar, dat door de Armeniërs Karvachar wordt genoemd, stond aanvankelijk al afgelopen zondag gepland, maar werd na bemiddeling van Rusland uitgesteld tot 25 november. Bakoe stemde daartoe in om ‘humanitaire redenen’. Het slechte weer zorgde voor extra files op de enige toch al moeilijk begaanbare weg richting Armenië. De enkele duizenden bewoners hadden bovendien meer tijd nodig om hun spullen te pakken en afscheid te nemen van het gebied waar ze zich zo’n dertig jaar geleden vestigden.

Een Russische soldaat bewaakt het Dadivank-klooster, even buiten Kalbajar.  Beeld AFP
Een Russische soldaat bewaakt het Dadivank-klooster, even buiten Kalbajar.Beeld AFP

Tactiek van de verschroeide aarde

Kalbajar is een van de zeven gebieden die Armenië naast Nagorno-Karabach tijdens de oorlog in de jaren negentig in handen kreeg. Jerevan stimuleerde en hielp Armeniërs destijds om op de grond waar tienduizenden Azeri’s verdreven waren een bestaan op te bouwen. Al staat in de recente deal niet zwart op wit dat ze moeten vertrekken, de meeste etnische Armeniërs zien geen andere uitweg dan de regio te verlaten. Maar niet voordat ze zo veel mogelijk spullen hebben ingeladen en de bezittingen die ze niet mee kunnen nemen hebben vernietigd.

“We zullen ons huis opblazen of in de fik steken, zodat we niets voor de moslims achterlaten”, zei bijvoorbeeld bewoner Garo Dadevusyan tegen persbureau AP. “We zijn nu dakloos, we weten niet waar we nu kunnen wonen.” Dadevusyan was zeker niet de enige die de ‘tactiek van de verschroeide aarde’ toepaste. Boven Kalbajar waren het hele weekend dikke rookpluimen te zien. Niet alleen werden huizen in brand gestoken, ook elektriciteitspalen werden in stukken gehakt en bomen gekapt. Tot woede van Bakoe dat de Armeniërs beschuldigde van het aanrichten van ‘milieuschade’ en ‘ecologische terreur’.

Een vernield electriciteitsstation in Kalbajar.  Beeld REUTERS
Een vernield electriciteitsstation in Kalbajar.Beeld REUTERS

‘Ik ben voorbereid en ik ga hier niet weg’

Uit voorzorg werden klokken en heilige objecten van het middeleeuwse Dadivank-klooster in veiligheid gebracht. Veel bewoners uit de regio namen voor hun vertrek nog afscheid van de beroemde kerk en van het hoofd van het klooster, vader Ovanes, die vastbesloten is te blijven. “Ik ben voorbereid en ik ga hier niet weg”, zei hij tegen persbureau Reuters. Hij heeft inmiddels gezelschap gekregen van een klein groepje Russische soldaten dat deel uitmaakt van de Russische vredesmacht – van zo’n 2000 militairen – die toeziet op de uitvoering van het akkoord.

De kerken in de gebieden die aan de Azeri’s worden overgedragen, zullen worden beschermd. De president van Azerbeidzjan, dat overwegend islamitisch is, zou dat telefonisch aan Moskou hebben beloofd. Of de etnische Armeniërs die besluiten te blijven ook kunnen rekenen op bescherming is vooralsnog onduidelijk. Ook moet nog blijken of en hoe Azeri’s op korte termijn zullen terugkeren naar de gebieden waar ze nu formeel zeggenschap over hebben. In Kalbajar zullen ze in elk geval eerst flink wat werk moeten verzetten om het gebied weer bewoonbaar te maken.

Lees ook:
Verkiezingsfraude en 16 villa’s in Dubai: Azerbeidzjaanse president Aliyev voldoet aan alle clichés van een alleenheerser

In Azerbeidzjan wordt president Ilham Aliyev gevierd nu hij aartsvijand Armenië op de knieën heeft gekregen met een akkoord over de betwiste regio Nagorno-Karabach.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden