GolfstatenArbeidsmigranten

Arbeidsmigranten komen in de Golfstaten op de laatste plaats

Migranten in quarantaine krijgen eten van een hulporganisatie in Koeweit.  Beeld Reuters
Migranten in quarantaine krijgen eten van een hulporganisatie in Koeweit.Beeld Reuters

Door de coronacrisis en de teruglopende olie-inkomsten wordt de toch al kwetsbare positie van arbeidsmigranten steeds kwetsbaarder.

Judith Harmsen

Normaal gesproken staan ze achter de receptie van hotels, beklimmen ze steigers op bouwplaatsen of maken ze de huizen schoon. Maar nu het coronavirus om zich heen grijpt in de Golfstaten, en ondertussen de inkomsten uit de olie-industrie teruglopen, dreigen de miljoenen arbeidsmigranten hun baan kwijt te raken. Toch is naar huis terugkeren voor de meesten geen optie. Tickets zijn duur en de meeste grenzen zijn gesloten. Ze zitten vast.

Zoals de Egyptenaar Mohamed al-Sayid. Hij is een van de vele migranten die in Saudi-Arabië in de horeca werkt en door de coronacrisis zijn baan in een restaurant in Jeddah verloor. Op een kamer die hij met zeven anderen deelt, wacht hij tot hij weer aan het werk kan. Tegen de New York Times zei hij: “Niemand heeft ons gebeld om te vragen hoe het gaat. Ik ben niet bang voor corona, ik ben bang dat we van de honger zullen omkomen.”

Mensenrechtenorganisaties maken zich zorgen. Ze vragen al jaren aandacht voor de slechte omstandigheden waarin migranten als al-Sayid werken en leven. “Soms is er niet eens stromend water op de slaapzalen, laat staan zeep of handreinigingsmiddel”, zegt Rima Kalush van Migrant-Rights.org, een hulporganisatie die zich bezighoudt met de rechten van migranten in de regio. “In een pandemie zijn dat soort omstandigheden levensgevaarlijk.”

In Dubai werden aan gastarbeiders Iftar-maaltijden uitgedeeld.  Beeld AFP
In Dubai werden aan gastarbeiders Iftar-maaltijden uitgedeeld.Beeld AFP

Afhankelijk van de werkgever

De landen aan de Perzische Golf zijn vanwege de kleine eigen bevolking in grote mate afhankelijk van arbeidsmigranten. Volgens de International Labour Organization werkten er in 2017 ruim twintig miljoen buitenlandse werknemers in de Golfstaten. Het merendeel van die migranten is laaggeschoold en afkomstig uit Aziatische of Afrikaanse ontwikkelingslanden. De meeste migranten werken in de bouw, de horeca of de huishouding en verdienen zo’n 200 dollar per maand.

Dankzij een uniek immigratiemodel, het zogenoemde Kafala-systeem, zijn de buitenlandse werknemers in de Golfstaten volledig afhankelijk van hun werkgever, die als sponsor optreedt. Mensenrechtenorganisaties zijn kritisch op dit model, omdat het volgens hen uitbuiting in de hand werkt. “We horen van werknemers dat ze soms maandenlang niet worden betaald”, vertelt Hiba Zayadin, onderzoeker bij Human Rights Watch. “Je kunt je dan afvragen: waarom zou je blijven werken? Maar in het Kafala-systeem is het niet mogelijk om zonder toestemming van je werkgever van baan te veranderen. Migranten blijven zo gevangen in het systeem.”

Met de komst van het coronavirus is de positie van de migranten alleen maar kwetsbaarder geworden. In verschillende landen werden de accommodaties waar migranten verblijven volledig afgesloten, na meldingen over besmettingen onder buitenlandse werknemers. “Het is natuurlijk belangrijk om mobiliteit te beperken”, zegt Kalush van Migrant-Rights.org. “Maar als je deze mensen geen alternatieven biedt, dan zeg je eigenlijk: we proberen het virus onder controle te houden, zodat het zich alleen onder jullie verspreidt.”

Ook gezondheidszorg voor illegale migranten

Om de migranten beter te beschermen tegen corona, en de economische gevolgen daarvan, kondigden sommige Golfstaten de afgelopen weken extra maatregelen aan. Bahrein liet weten scholen te gaan herinrichten, zodat ze tijdelijk kunnen functioneren als extra huisvesting voor migranten. Qatar heeft aangekondigd een bedrag van omgerekend ongeveer 800 miljoen euro opzij te zetten, zodat de arbeidsmigranten in elk geval kunnen worden doorbetaald. En Saudi-Arabië benadrukte dat ook wie illegaal in het land verblijft altijd aanspraak zal kunnen maken op de gezondheidszorg. Ze hoeven volgens de autoriteiten niet te vrezen dat ze het land uit zullen worden gezet, als ze zich melden om getest te worden op Covid-19.

Maar de mensenrechtenorganisaties vrezen dat het niet genoeg zal zijn. Zeker niet als straks de economische gevolgen van de coronacrisis en de teruglopende olie-inkomsten volop voelbaar worden. De onvermijdelijke economische tegenslagen zullen volgens de organisaties leiden tot nog meer ontslagen onder de migranten. Zayadin van Human Rights Watch vindt dat er meer erkenning moet komen voor de belangrijke bijdrage die de migranten hebben geleverd aan de opbouw van de economieën van de Golfstaten. “Ze hebben de landen letterlijk helpen opbouwen. Nu meer dan ooit, moet er iets gebeuren om ze te beschermen.”

Lees ook:

Oost-Europese arbeidsmigranten gaan naar huis, net nu er geoogst moet worden

Oost-Europese seizoensarbeiders zijn hard nodig nu in de land- en tuinbouw geoogst moet worden. Maar ze gaan naar huis. En dus dreigt een tekort.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden