Hoofdranger Anton Mzimba, vorig jaar september samen met zijn collega's op patrouille in Timbavati in Zuid-Afrika, op zoek naar sporen van neushoornstropers.

In memoriamAnton Mzimba

Anton Mzimba (42), beschermheer van de neushoorns in Zuid-Afrika, doodgeschoten

Hoofdranger Anton Mzimba, vorig jaar september samen met zijn collega's op patrouille in Timbavati in Zuid-Afrika, op zoek naar sporen van neushoornstropers.Beeld Bram Lammers

De gewelddadige dood van een ranger in Zuid-Afrika vormt een nieuw hoofdstuk in de stropersoorlog. De bescherming van neushoorns wordt steeds riskanter.

Erik van Zwam

Hoofdranger Anton Mzimba, die zijn leven wijdde aan het beschermen van neushoorns in Zuid-Afrika, is dinsdag in zijn huis door drie bewapende mannen doorzeefd met kogels en overleed kort daarna. Zijn vrouw is in haar maag geschoten. De 42-jarige parkwachter werd volgens collega-rangers al enige tijd met de dood bedreigd door een stroperssyndicaat. De daders zijn nog voortvluchtig.

Met zijn dood bereikt de neushoornoorlog een nieuw dieptepunt. In 2010 waren er in Zuid-Afrika nog 10.500 witte en zwarte neushoorns. Sindsdien zijn er meer dan 7500 gestroopt. Mzimba werkte in de frontlinie van de strijd tegen stropers, die neushoorns doden voor hun hoorn. Hoorn is per kilo inmiddels duurder dan goud.

Zijn droom was soldaat worden

Het is eind september 2021 als Trouw met Mzimba op pad gaat. Hij staat bij zonsopkomst klaar om met drie andere rangers op patrouille te gaan in Timbavati, een privaat natuurpark dat tegen het beroemde Kruger Park aan ligt. Hij heeft dan net gehoord dat stropers uit Mozambique zijn gesignaleerd die zijn richting uitkomen. Mzimba heeft een aanvalsplan klaarliggen om de stropersbende op te vangen. “In het Krugerpark zijn vrijwel alle neushoorns gestroopt, dus komen ze nu naar private parken, zoals Timbavati.” Mzimba zet veel extra bewaking in. Na een paar dagen blijken de stropers te hebben toegeslagen in een ander natuurpark: Sabi Sands.

Mzimba groeit op in een klein dorpje, vertelt hij. Na de lagere school gaat hij werken in de bouw. Zijn droom is soldaat worden. Maar als hij via zijn baas een klus moet doen op Timbavati, wordt hij door de parkbeheerder gevraagd voor hem te werken als manusje-van-alles. Niet veel later solliciteert hij als veldranger en wordt toch een beetje soldaat.

Hoofdranger Anton Mzimba in het Graeme Naylor Museum in het Timbavati natuurpark.  Beeld Bram Lammers
Hoofdranger Anton Mzimba in het Graeme Naylor Museum in het Timbavati natuurpark.Beeld Bram Lammers

25 jaar later heeft Mzimba als hoofdranger de hoogste positie in zijn vak en is hij een rolmodel voor jonge rangers en de beschermheer van de neushoorns. Steeds meer wordt hij naar voren geschoven als het gezicht van de rangers in Zuid-Afrika. Tegelijkertijd is hij de meeste dagen van de week op patrouille met zijn mannen. Met een semiautomatisch wapen op de borst geklemd doorzoeken rangers keer op keer Timbavati op sporen van indringers. Het komt verschillende keren tot confrontaties met stropers. Zoals die keer dat een collega drie stropers wil arresteren in de bush en er onmiddellijk wordt geschoten. De ranger kan nog net op tijd achter een boom wegduiken.

Mzimba vertelt tijdens zijn tocht over de savanne over de keer dat hij een neushoorn hoort gillen van de pijn. “Het waren doodskreten, die door merg en been gingen.” Bij een neushoorn die is neergeschoten, wordt de hoorn uit zijn kop gehakt terwijl het dier nog leeft. De stropers zijn verdwenen als Mzimba bij de inmiddels dode neushoorn arriveert. Het motiveert hem om de neushoorn nog beter te beschermen.

Een van de grote problemen die hij aanpakt, is de vijand van binnenuit – medewerkers, rangers of oud-rangers die informatie over neushoorns in Timbavati doorspelen aan goed betalende stropersbenden. Iedereen moet om de zoveel tijd een leugendetectortest afleggen. Bij drie keer falen, volgt ontslag. De laatste jaren zijn er diverse collega’s door de mand gevallen. Mzimba is streng voor rangers die het niet zo nauw nemen. Zij vormen een dodelijk gevaar voor zowel de neushoorns als de rangers in het veld.

Hij laat zich niet door dreigementen of door gevaarlijke neushoorns afschrikken. Zo achtervolgt hij met zijn mannen een dominante witte neushoornstier om te zien of het beest in orde is. Tegen de wind in sluipen ze naderbij. Elke keer als de neushoorn loopt, rennen de rangers erachter aan, want dan kan het beest hen niet horen. Totdat ze op nog geen twintig meter zijn genaderd en zien dat het dier in een prima conditie is. Als de neushoorn hen had opgemerkt, dan had dat fout kunnen aflopen. Er is geen boom in de omgeving om veilig in te klimmen.

Mzimba beschermt de neushoorns van Timbavati met hand en tand en wordt een groot obstakel voor de stropersbenden. Hij weet van de doodsbedreigingen, maar weigert onder te duiken. Hij blijft zijn werk doen, totdat een aantal kogels deze week een einde maken aan zijn leven.

Lees ook:

Rangers en stropers voeren in Zuid-Afrika een venijnige strijd om de neushoorn. ‘Het is compleet oorlog hier’.

Rangers in Groot Kruger zijn in een venijnige oorlog verwikkeld met stropers die neushoorns doden. Erik van Zwam en fotograaf Bram Lammers gingen dagenlang met hen op patrouille.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden