Westelijke Jordaanoever

Annexatie van de Jordaanvallei, droom of drama?

De Israëlische kolonist Momi Cohen op zijn druivenplantage in de Jordaanvallei.Beeld Geert van Kesteren

Als het aan premier Benjamin Netanyahu ligt, annexeert Israël een groot deel van de Westelijke Jordaanoever. In de Jordaanvallei lopen de meningen daarover soms op verrassende wijze uiteen.

Momi Cohen toetert. Hij staat met zijn jeep voor het hek van zijn druivenplantage. Hij claxonneert nog eens. Uiteindelijk komt een Palestijnse arbeider de poorten openen. “Lag je te slapen of zo?”, vraagt Cohen in het Arabisch. “Ja, die taal heb ik hier geleerd”, zegt de Israëlische kolonist als hij het erf oprijdt. “Dat hoeft niet per se, maar maakt het wel gemakkelijker.”

Een zoemend geluid klinkt in de lucht, een beveiligingsdrone vliegt over. “We moeten ons hier beschermen”, zegt Cohen tussen de druivenranken. Hij laat een pistool zien dat achter zijn riem zit. “Ik draag het niet omdat ik bang ben, maar om te zorgen dat ze bang zijn voor mij.”

‘Tien jaar geleden was dit nog dorre aarde’

In de achttien jaar dat hij in de Jordaanvallei woont, heeft de 63-jarige Israëliër goed geboerd. Hij beheert inmiddels 185 hectare aan druiven en dadelpalmen. “Tien jaar geleden was dit nog dorre aarde. Is dat niet prachtig?”

De rivier de Jordaan ligt op een steenworp afstand, maar ligt zoals gewoonlijk droog. Water voor de ­gewassen komt uit lange slangen ­gedruppeld. “We pompen het nu nog zelf op”, zegt Cohen. “Maar als de ­regering dit gebied annexeert, ­worden we hopelijk aangesloten op het Israëlische waternet.”

Beeld Sander Soewargana

Cohen woont en werkt in bezet gebied. Israël veroverde de Westelijke Jordaanoever ruim vijftig jaar geleden in een oorlog met zijn Arabische buurlanden. En hoewel Palestijnen het gebied als een cruciaal deel van hun toekomstige staat zien, streken er in de loop der jaren ruim 600.000 Joodse kolonisten neer. Volgens internationaal recht zijn hun nederzettingen illegaal.

‘Wat schieten we ermee op?’

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu belooft die nederzettingen nu te annexeren en ze voortaan te beschouwen als onbetwistbare delen van Israël. Dat geldt ook voor de vruchtbare Jordaanvallei, waar Cohen zijn druiven kweekt. Volgens het regeerakkoord mag de minister-president vanaf 1 juli met zijn plannen beginnen.

Annexatie vanaf 1 juli

Volgens het regeerakkoord mag Netanyahu vanaf 1 juli stappen zetten om delen van de bezette Westelijke Jordaanoever te annexeren. Hij heeft meermaals beloofd zowel de Jordaanvallei als ook alle ­Israëlische nederzettingen in de Westelijke Jordaanoever aan het grondgebied van Israël toe te voegen (zoals aangegeven op deze kaart, die geen ­officiële status heeft). Of dat deze zomer ook echt gaat ­gebeuren, is nog niet zeker. Volgens Israëlische media ­liggen er inmiddels diverse scenario’s klaar, waaronder ook de annexatie van slechts een klein aantal ­nederzettingen.

Voor veel kolonisten en rechtse ­Israëliërs is annexatie een droom die uitkomt. Maar van Cohen hoeft het niet zo nodig. “Wat schieten we ­ermee op? Ik heb hier alles al.” Nu moet de agrariër om te bouwen nog toestemming vragen aan het leger. Dat zouden de burgerlijke autoriteiten worden. “Maar ik vind het zo ook prima. En wie weet wat voor trammelant het allemaal zou opleveren.”

Annexatie zou politiek van grote betekenis zijn, maar ook nu al is goed te zien wie in de Jordaanvallei de dienst uitmaakt. Langs de doorgaande weg hangen Israëlische vlaggen en staan Hebreeuwse verkeersborden. En ook dwars door het Palestijnse dorp Al-Auja rijden Israëlische bussen. Twee militaire helikopters vliegen over. Een witte minaret steekt boven de daken uit.

Tussen hoop en vrees

Langs de weg ligt Mamoun Abusittah aan een groene Hyundai te ­sleutelen. “Van mij mag dit Israël worden”, zegt de Palestijnse eigenaar van de autozaak. Vandaag plaatst hij een muziekinstallatie in de auto van een bekende van hem. “Maar meestal is hier niet veel werk. Als Israël het overneemt, verandert dat misschien. En wie weet krijgen we zelfs een ­Israëlische ID-kaart.”

Abusittah bouwde zijn garage zelf. Op een gevelsteen is de koepel van de Al-Aqsa-moskee afgebeeld, voor moslims de heiligste plek in ­Jeruzalem. “Al-Aqsa, het symbool van Palestina”, zegt de mecanicien. “In mijn hart hoop ik dat er ooit een Palestijnse staat komt, maar ik zie het niet gebeuren.”

Aan de overkant van de straat, bij een vrijwel uitgestorven groentekraampje, staat dorpsgenoot Aymin, die zijn achternaam niet wil geven. De boer vreest net als veel Palestijnen voor de gevolgen van annexatie. Dorpen als Al-Auja dreigen enclaves te worden te midden van Israëlisch grondgebied. “De toekomst ziet er donker uit”, zegt hij. “Ik verbouw mijn groenten 3 kilometer verderop, midden in het gebied dat Israël op het oog heeft. En mijn huis staat hier. Ik kan dus straks niet meer bij mijn land komen.”

Zelfs in Israël is er weerstand

De Palestijnse leiders reageren ­furieus op de plannen en dreigen alle samenwerking met Israël stop te ­zetten. Vanuit het buitenland zijn de reacties niet veel beter. De Jordaanse koning Abdullah neemt naar verluidt de telefoon niet meer op als premier Netanyahu hem wil bellen en waarschuwt voor een ‘enorm conflict’. En ook de Europese Unie en de Arabische Golfstaten uitten meermaals hun zorgen.

Zelfs in Israël is er weerstand. Zo is Netanyahu’s coalitiepartner ­Benny Gantz nog niet overtuigd, en wijst ook de legertop op de risico’s. Oud-generaal Avi Mizrahi schreef met meer dan tweehonderd voormalig topofficieren een brief aan de regering. “Annexatie kan catastrofale gevolgen hebben”, zegt hij in zijn kantoor. “We zetten de vrede met onze buren op het spel, en we moeten ook rekening houden met een gewapende Palestijnse opstand.”

Het is dan ook niet zeker dat ­Netanyahu de sprong zal wagen. Rugdekking uit Amerika is doorslaggevend, en vanuit het Witte Huis komen wisselende signalen. President Donald Trump presenteerde eerder dit jaar een voorstel waarin Israël ­inderdaad grote delen van de Westelijke Jordaanoever mag inlijven. Maar zijn regering lijkt de laatste weken op de rem te trappen.

Geschiedenis schrijven

Intussen komt de datum van 1 juli steeds dichterbij. Veel Israëliërs en Palestijnen houden er rekening mee dat de annexatie van bezet gebied kán gebeuren. Deze zomer is voor Netanyahu de kans om geschiedenis te schrijven, nu zijn bondgenoot Trump nog stevig in het zadel zit.

“Als Netanyahu het doet, zal de buitenwereld dat niet leuk vinden”, zegt kolonist Cohen. “En misschien zullen mijn druiven wel geboycot worden door Europeanen.” Hij steekt er een in zijn mond. “Maar dan verkopen we ze wel aan de ­Verenigde Staten. We wachten het maar af.”

Lees ook:

Israëlische rechtbank zet streep door omstreden kolonisatiewet

Het Israëlische hooggerechtshof heeft dinsdag een streep gezet door een wet uit 2017, die de legalisatie van Israëlische nederzettingen op Palestijnse grond mogelijk wilde maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden