ProfielInternationaal recht

‘Angstaanjagend slimme’ Britse jurist wordt hoofdaanklager Strafhof

Karim Khan in 2013 bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. Beeld Reuters
Karim Khan in 2013 bij het Internationaal Strafhof in Den Haag.Beeld Reuters

De Britse topjurist Karim Khan wordt hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag. Van hem wordt verwacht dat hij de bezem door het bureau van aanklagers haalt.

Toen de Liberiaanse ex-dictator Charles Taylor in 2007 voor het Sierra Leone-tribunaal in Den Haag moest komen, weigerde hij te verschijnen. Hij liet een brief voorlezen en ontsloeg ter plekke zijn door het tribunaal aangewezen advocaat Karim Khan. Die beende daarop onmiddellijk weg, wat hem op een uitbrander van tribunaalvoorzitter Julia Sebutinde kwam te staan. “U kunt niet zomaar opstaan en hier wegwalsen.” Maar Khan trok zich er niks van aan. Hij vond dat hij een verdachte niet tegen zijn wil kon bijstaan en liep de zaal uit.

“Dat was een doordachte actie”, zegt de Nederlandse advocate Caroline Buisman, die destijds met Khan samenwerkte. “Hij liep daar echt niet in een woede-aanval weg. Hij zag geen andere keuze.”

Het was Karim Khan ten voeten uit, want waar de charismatische Britse jurist gaat, ontstaat nogal eens opwinding. Khan werd vrijdag door de lidstaten van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag gekozen tot nieuwe hoofdaanklager. Hij neemt het stokje in juni over van de ingetogenere Gambiaanse Fatou Bensouda. 

Rap van de tongriem

De 50-jarige Khan geldt als energiek, principieel en zeer rap van de tongriem gesneden. Volgens het Britse bureau The Legal 500, dat advocaten beoordeelt, is hij een “angstaanjagend slim jurist en een meesterlijk pleiter”.

Khan behoort tot de ahmadi’s, islamitische gelovigen die door veel moslims als ketters worden gezien. Hij groeide op als zoon van een Pakistaans-Britse dermatoloog in Yorkshire en studeerde rechten aan King’s College in Londen en de universiteit van Oxford. Hij bouwde de afgelopen drie decennia een veelzijdige reputatie op als zowel aanklager als advocaat. Hij werkte bij onder meer het Joegoslavië-tribunaal, het Rwanda-tribunaal, het Cambodja-tribunaal, het Libanon-tribunaal en het Internationaal Strafhof.

Misschien wel zijn meest spraakmakende zaak was de verdediging voor het Internationaal Strafhof van de Keniaanse vicepresident William Ruto, die werd beschuldigd van geweld na verkiezingen in 2007, waarbij meer dan duizend Keninanen omkwamen. Khan verzocht stopzetting van de zaak omdat er te weinig bewijs was en kreeg gelijk van het ICC. 

Maar er waren aanwijzingen dat getuigen waren bedreigd of omgekocht, en een getuige van de verdediging werd zelf gemarteld en vermoord teruggevonden. Volgens sommige Keniaanse critici zou de strafpleiter te weinig hebben gedaan om dit te laten onderzoeken.

Yezidi’s

Op dit moment leidt Khan een team van de Verenigde Naties dat in Irak onderzoek doet naar misdrijven van terreurgroep Islamitische Staat, waaronder de gruweldaden tegen de Yezidi-minderheid. 

Bij het Strafhof komt de Brit straks voor een lastige klus te staan, want het Hof krijgt de laatste jaren veel kritiek. Sinds de oprichting achttien jaar geleden zijn slechts vijf verdachten veroordeeld. 

Een externe evaluatiecommissie die het ICC tegen het licht hield, constateerde vorig jaar in een vernietigend rapport een mix van bureaucratie, slecht leiderschap en intimidatie. Volgens het rapport storten de aanklagers zich ook op te veel gebeurtenissen in de wereld, waardoor voorlopige onderzoeken vaak jaren voortslepen, zonder dat het tot een zaak komt.

Van Khan wordt nu verwacht dat hij het bureau van de aanklagers op de schop neemt en prioriteiten gaat stellen. “Hij zal inderdaad de bezem er doorheen moeten halen”, zegt Buisman, die momenteel weer met Khan samenwerkt in Irak. “Dat wordt niet makkelijk, want mensen zijn niet zo maar weg te krijgen. Maar als iemand het kan, is hij het. Khan is iemand die beslissingen durft te nemen. Ik denk dat hij heel veel dynamiek gaat brengen.”

Lees ook:

Rapport: ‘wantrouwen’ en ‘angstcultuur’ binnen Internationaal Strafhof

Een onderzoekscommissie constateert bureaucratie, slecht leiderschap en intimidatie bij het Internationaal Strafhof in Den Haag.

Het Strafhof verdient meer steun

Er valt een hele hoop op het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag aan te merken, laten we dat voorop stellen, schrijft Trouw in zijn commentaar. Maar als gastheer zou Nederland zich veel harder mogen maken voor het ICC.

Het rommelt bij het Internationaal Strafhof

Het Internationaal Strafhof kampt met een gebrek aan succesvolle vervolgingen, organisatorische problemen, geldtekorten en morrende rechters, die meer salaris eisen. “Dit is extreem gênant.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden