Schietpartij

Angst voor ‘verdringing van witten’ dreef schutter in Buffalo

Bij de Tops Friendly supermarkt wordt een wake gehouden voor de slachtoffers van de schietpartij in Buffalo.  Beeld REUTERS
Bij de Tops Friendly supermarkt wordt een wake gehouden voor de slachtoffers van de schietpartij in Buffalo.Beeld REUTERS

Bij een schietpartij in de Amerikaanse stad Buffalo zijn tien mensen omgekomen. Vooral zwarte mensen werden slachtoffer van een man die zichzelf fascist noemt.

Bas den Hond

Ze gingen gewoon hun wekelijkse boodschappen doen, maar voor tien inwoners van de Amerikaanse stad Buffalo eindigde dat met hun dood door geweerkogels. Ze werden neergemaaid door een 18-jarige Amerikaan die ervan overtuigd was geraakt dat gekleurde mensen, zoals bijna al zijn slachtoffers, in de toekomst witte mensen zoals hij zullen verdringen.

Nog drie andere bezoekers van de Tops Friendly Market raakten gewond door de kogels uit een militaire stijl aanvalsgeweer. Onder de dodelijke slachtoffers was een bewaker, een oud-politieman die probeerde de schutter uit te schakelen. Hij schoot op hem, maar raakte alleen het kogelvrije vest dat de man droeg, en daarna werd hij zelf getroffen.

Uiteindelijk ging de schutter naar buiten. Hij leek van plan zelfmoord te plegen, maar omringd door inmiddels aangekomen politieagenten zakte hij uiteindelijk op de knieën, deed zijn vest uit en gaf zich over. De schutter, Payton Gendron, komt zelf niet uit Buffalo, dat in de staat New York ligt. Hij woont in Conklin, aan de andere kant van die staat, ruim 330 kilometer verderop.

De Great Replacement

Waarom hij juist deze supermarkt uitkoos, in een zwarte wijk van Buffalo, is niet bekend. Duidelijk is wel dat hij juist zwarte mensen wilde doodschieten. Op internet werd een manifest gevonden dat door hem geschreven lijkt te zijn. In dat 180 pagina’s tellende document rept hij onder andere van de Great Replacement, de ‘grote vervanging’: de theorie dat een kleine groep machthebbers, vaak geïdentificeerd als Joden, bezig is de witte bevolking en cultuur overal ter wereld te laten vervangen door gekleurde mensen. Die theorie is ook bekend onder de term ‘omvolking’.

Gendron noemt zichzelf een fascist en een antisemiet, en schrijft dat hij tijdens de corona-pandemie is geradicaliseerd. Hij zou zich geïnspireerd weten door eerdere, soortgelijk gemotiveerde moordpartijen, zoals die tijdens een bijbelstudie in Charleston in 2015, waarbij negen mensen werden gedood, en die in 2019 in een moskee in Christchurch, Nieuw Zeeland, waarbij 51 mensen het leven lieten.

Tijdens zijn daad droeg Gendron een camera, waarvan de beelden live werden getoond op het videoplatform Twitch. Maar volgens Twitch werd die stream na twee minuten al gestopt.

Veelbekeken tv-zenders

De laatste maanden spreken politici en academici hun zorg erover uit dat de omvolkingstheorie in de VS niet langer alleen wordt verkondigd in uithoeken van het internet, door figuren die bijna niemand serieus neemt, maar ook op veelbekeken tv-zenders, en dat politici er voordeel in zien tegen dat gedachtegoed aan te schurken.

Op de veelbekeken rechtse tv-zender Fox News, bijvoorbeeld, beschuldigde de presentator met de beste kijkcijfers, Tucker Carlson, de Democraten ervan miljoenen asielzoekers te willen binnenlaten en stemrecht te geven, zodat de Democraten bij verkiezingen niet meer te verslaan zullen zijn.

Diverse Republikeinse politici laten soortgelijke geluiden horen. Onder hen Donald Trump, maar ook Elise Stefanik, lid van de fractieleiding in het Huis van Afgevaardigden. Zij liet vorig jaar advertenties op Facebook plaatsen waarin ze de Democraten beschuldigt van een ‘verkiezingsopstand’, met een afbeelding erbij van rijen immigranten weerspiegeld in de zonnebril van president Joe Biden.

Wapenbezit aan banden leggen

Behalve tot druk op Republikeinse politici om afstand te nemen van de omvolkingsretoriek, leidden de moorden in Buffalo ook tot de gebruikelijke oproepen om de beschikbaarheid van wapens in de VS aan banden te leggen. De gouverneur van New York, Kathy Hochul, zelf inwoner van Buffalo, wees erop dat de Gendron zijn aanvalsgeweer legaal kon kopen in de staat, omdat een landelijk verbod op zulke wapens in 2004 was verlopen.

De schutter had er een extra groot magazijn voor, wat hem hielp in korte tijd zoveel mensen te doden. Zulke magazijnen zijn in New York verboden. Maar de schutter hoefde vanuit zijn woonplaats Conklin maar een paar kilometer te rijden om er in Pennsylvania een te kopen.

Lees ook

Weer bittere discussie over strengere wapenwetten VS

Met een automatisch wapen van het type AR-15 over de hele voorpagina is de krant The Boston Globe een campagne begonnen tegen de verkoop van automatische en semiautomatische wapens.

Hoe ga je verder na een moordpartij op school?

Twee Amerikaanse ouderparen zijn hun zoons kwijt. De ene zoon doodde de andere tijdens een schietpartij op school. Valt erover te praten? In de indrukwekkende film Mass proberen ze het.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden