Analyse Merkel

Angela Merkel is bepaald niet blij met de voordracht van Von der Leyen

Angela Merkel terug in Berlijn. Beeld EPA

De voordracht van de Duitse Ursula von der Leyen als EU-commissievoorzitter is vooral slecht nieuws voor Angela Merkel. Die heeft nu ruzie in haar coalitie.

Je zou denken dat Angela Merkel blij zou zijn. Voor het eerst in 52 jaar is iemand uit Duitsland voorzitter van de Europese Commissie. Het is nog een vrouw ook. Bovendien is het een vrouw die als minister nogal slecht lag bij de Duitse kiezers – de regering verliest zo gemakkelijk een hoofdpijndossier. Maar Angela Merkel is allesbehalve opgetogen met de verkiezing van haar partijvriendin Ursula von der Leyen tot commissievoorzitter.

Alleen dat de voorzitter een vrouw is, dat bevalt haar.

De compromiskandidaat

De ‘joker’, wordt Von der Leyen inmiddels genoemd, ‘het wonder’ en ‘de compromiskandidaat’. Licht verbaasd wennen de Duitsers aan het nieuws dat de vrouw die zij altijd ‘supermama’ noemden – vanwege haar zeven kinderen plus succesvolle carrière – onverwacht een volgende grote stap heeft gemaakt. Maar ze was niet het compromis of de joker van Angela Merkel.

Ze had zich weliswaar niet verzet, zei Merkel. Het was immers een Duitse kandidaat. Maar ze had evenmin geapplaudisseerd. Toen de nominatie van Von der Leyen als commissievoorzitter dinsdag ter stemming werd gebracht, onthield Merkel zich van stemming. Eensgezind kozen alle andere leiders voor de Duitse, daarmee Merkel onmiddellijk met een behoorlijk probleem opzadelend.

Merkel regeert in een coalitie met de sociaaldemocratische SPD, die furieus is over de voordracht van Von der Leyen. Die partij had zich juist erg verheugd op Frans Timmermans, die in tegenstelling tot Von der Leyen een officiële kandidaat was.

‘Overwinning voor Orbán’

“De poging om de EU te democratiseren heeft gefaald”, was de met duidelijk ingehouden boosheid opgestelde officiële reactie vanuit de SPD. Oud-partijprominenten waren meer uitgesproken: “Dit is een reden om de regering te verlaten”, zei oud-SPD-leider Sigmar Gabriel. “Een overwinning voor Viktor Orbán”, sneerde Martin Schulz. “Ze is de zwakste minister van de regering, maar blijkbaar is dat genoeg om commissievoorzitter te worden.”

Wat Merkel door de SPD-politici vooral kwalijk wordt genomen, is dat zij ervoor heeft gezorgd dat de naam van Von der Leyen in Straatsburg ging rondzingen, stellen Duitse kranten. Der Spiegel schreef dat Merkel haar had geopperd als opvolger van buitenland-coördinator Frederica Mogherini, een positie waarvoor Von der Leyen nooit een serieuze kandidaat werd. Maar toen haar naam eenmaal op lijstjes voorkwam, ontstond er een dynamiek waarin ze hoger en hoger tuimelde, tot de Franse president Emmanuel Macron opeens degene werd die haar kandidatuur voor de hoogste functie steunde.

Duitse huisvrouwen

Macron was verplicht iets te doen voor de Duitsers, nadat hij eigenhandig de kandidatuur van een andere Duitser, Manfred Weber, had geblokkeerd. Hij roemde daarom speciaal nog Von der Leyens ‘diepe engagement met de Frans-Duitse betrekkingen’, net als haar ‘moed en doorzettingsvermogen’. Waar Macron precies op doelde, liet hij in het midden. Misschien op het pleidooi dat Von der Leyen ooit hield voor een federaal Europa. Of misschien dacht Macron aan haar poging, als minister van familie, om Duitse huisvrouwen aan het werk te krijgen. Het kan ook zijn dat hij dacht aan haar aanhoudende pogingen om de enorme chaos in de Duitse krijgsmacht te beteugelen.

Hoe hij het ook bedoelde, de houding van Macron was er één waar Merkel openlijk haar afkeuring over uitsprak. “Het was niet bijzonder behulpzaam”, zei Merkel op een persconferentie over de manier waarop de Fransen haar kandidaat Weber hadden afgeserveerd. “Dat moet niet opnieuw gebeuren.”

Lees ook:
Frans Timmermans niet, Ursula von der Leyen wel voorgedragen als EU-commissievoorzitter
Het is vaker gebeurd, en het gebeurt nu weer: de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wordt iemand met wie bijna niemand rekening heeft gehouden. Niet Frans Timmermans, maar de Duitse defensieminister Ursula von der Leyen is na een lange en veelbewogen reeks vergadersessies door de 28 regeringsleiders uit de hoge hoed getoverd als opvolger van Jean-Claude Juncker.

Europese banencarrousel ontaardt in uitputtingsslag
Bijna een geheel etmaal van Brussels topoverleg heeft geen doorbraak opgeleverd in de strijd om de EU-topbanen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden