Mensenrechten

Amerikaanse veroordeling van aanpak Oeigoeren zet kwaad bloed in China

Oeigoerse bewakers patrouilleren bij de Id Kah-moskee in het Chinese Kasjgar, in het westen van de regio Xinjiang. Beeld AP

De Verenigde Staten hebben de Chinese onderdrukking van de Oeigoeren hard veroordeeld. China is beledigd en zint op tegenmaatregelen. 

Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden zet de relatie met Peking verder onder druk, met een harde veroordeling van de Chinese aanpak in de regio Xinjiang. China reageert getergd op het wetsvoorstel, dat nog door de Senaat en president Trump bevestigd moet worden. Vorige week tekende Trump een wet die het Chinese optreden in Hongkong veroordeelt.

De Oeigoerenwet die nu in het Huis is aangenomen, draagt de president op het misbruik van de islamitische bevolking van Xinjiang te veroordelen. De gevangenenkampen, waar naar schatting meer dan een miljoen Oeigoeren en andere moslims uit de regio vastzitten, moeten sluiten. Zo lang dat niet gebeurt, moeten de Verenigde Staten maatregelen nemen tegen de Chinese bestuurders die de dienst uitmaken in Xinjiang.

Chen Quanguo, de partijsecretaris in Xinjiang, wordt met name genoemd. Hij staat bekend als de architect van het beleid waarbij Oeigoeren opgepakt worden en vastgezet in de kampen. Daar moeten zij hun eigen cultuur afzweren en de communistische partij-ideologie omarmen, zo blijkt uit rapportages van de Verenigde Naties en verschillende mensenrechtenorganisaties. Chen introduceerde eerder een vergelijkbare aanpak in Tibet.

‘We kunnen niet stil blijven’

Alle leden van het Huis, op een na, stemden voor de wet. De Republikeinse afgevaardigde Chris Smith veroordeelde de ‘moderne concentratiekampen’ die China heeft ingericht, waar “miljoenen mensen worden opgesloten, op een schaal die we niet hebben gezien sinds de Holocaust”. Smith: “We kunnen niet stil blijven, we moeten een einde maken aan deze barbaarse praktijken”. Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis, noemde de behandeling van de Oeigoeren ‘een misdaad tegen het collectieve geweten van de wereld’.

Het ministerie van buitenlandse zaken in Peking noemde de nieuwe wet een ‘kwaadaardige aanval’ op China. “We roepen de VS onmiddellijk op deze fout te herstellen, te zorgen dat het voorstel geen wet wordt en op te houden Xinjiang te gebruiken voor inmenging in China’s binnenlandse zaken”, aldus een woordvoerster.

Peking erkent inmiddels wel het bestaan van de kampen. Maar volgens de officiële lezing gaat het om heropvoedingscentra, waar de Oeigoeren klaargestoomd worden voor de Chinese arbeidsmarkt. Onduidelijk is waarom die centra wachttorens nodig hebben en hoge muren met prikkeldraad. De weinige mensen die er uitkomen en hun verhaal willen doen, zoals Omir Bekali deed in Trouw, vertellen over honger, uitbuiting en marteling.

Trump heeft nog niet gereageerd op de stemming in het Huis. Vorige week tekende hij een wet die de demonstranten voor democratie in Hongkong steunt. Ook daar reageerde Peking fel op, met een stop op de mogelijkheid voor Amerikaanse marineschepen om aan te leggen in Hongkong en met maatregelen tegen mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch. 

De kans lijkt groot dat China nu verdergaande maatregelen neemt, tegen Amerikaanse politici of bedrijven. Peking wil zich hoe dan ook harder teweerstellen tegen buitenlandse kritiek. Minister van buitenlandse zaken Wang Yi heeft zijn diplomaten opgeroepen zich agressiever op te stellen. Tijdens een bijeenkomst op het ministerie kregen zij vorige maand de opdracht hun ‘vechtlust’ te tonen, meldt persbureau Reuters op basis van drie anonieme bronnen. 

Lees ook: 

Onderdrukking van Oeigoeren? Volgens China is er niets aan de hand

De Chinese autoriteiten ontkennen niet dat het een keiharde campagne voert in de westelijke regio Xinjiang, gericht tegen de islamitische bevolking daar. Maar buitenlandse media willen niet inzien dat die campagne zijn werk doet, stelt het communistische leiderschap in een officiële reactie op onthullingen van The New York Times.

Omir Bekali zat in een strafkamp omdat hij Oeigoers is: ‘China wil ons vernietigen’

China schendt volgens de Verenigde Naties de mensenrechten op grote schaal in Xinjiang. Omir Bekali is een van de weinigen die lang in de beruchte kampen voor Oeigoeren heeft gezeten en het kan navertellen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden