Verenigde Staten

Amerikaanse staten botsen met Trump en met elkaar over corona-aanpak

The Comfort, een drijvend ziekenhuis annex marineschip, vaart over de Hudsonrivier in New York.Beeld Getty Images

Als het gaat om de aanpak van de coronacrisis kijken Amerikaanse staten vooral naar elkaar en naar de gouverneurs. Zij hebben op dit vlak meer bevoegdheden dan de federale overheid. Bovendien komen uit het Witte Huis steeds tegenstrijdige boodschappen. 

Opeens zoemde er een naam door Washington: die vrouwelijke running mate die Joe Biden heeft beloofd te kiezen voor zijn campagne tegen Donald Trump. Dat moet natuurlijk Gretchen Whitmer worden, de gouverneur van Michigan. Of, zoals de Amerikaanse president haar noemt: "Dat mens in Michigan".

Whitmer wekte vorige week de woede van Trump door hem tijdens een telefonische vergadering met alle gouverneurs recht in zijn gezicht te zeggen dat zijn aanpak van de coronacrisis tekortschiet. Vrijdag zei ze dat de federale overheid leveranciers aan het verbieden is bestelde beschermingsmiddelen voor ziekenhuizen aan Michigan te leveren. Wat Trump betreft is ze persona non grata, haar team moet haar niet eens meer bellen, zei hij vrijdag. En dat terwijl de grootste stadsregio van de staat, rond Detroit, op het punt staat een van de volgende brandhaarden te worden. 

Dat een gouverneur landelijk bekend wordt, is niet gebruikelijk. Maar staten hebben, als het om veiligheid en gezondheid gaat, veel meer bevoegdheden dan de federale overheid. 

Minder restricties tegen Pasen, of nee: toch niet

De boodschappen die uit het Witte Huis komen zijn bovendien elke dag anders. Vorige week zei Trump nog te koersen op het vrijer laten van mensen en bedrijven tegen Pasen, half april. Zondag besloot hij dat de strenge richtlijnen nog tot mei zullen duren.

Nu de coronacrisis staat na staat bereikt, kijkt dus het hele land mee hoe de gouverneurs het doen. Gretchen Whitmer van Michigan wordt wat dat betreft weer ongunstig vergeleken met collega Mike DeWine van Ohio. Die was met een aantal maatregelen, zoals het sluiten van cafés en restaurants, een week eerder. Dat kan hebben bijgedragen aan het verschil in het aantal mensen dat tot zondag aan de ziekte was overleden: 132 in Michigan, 29 in Ohio.

Dat valt allemaal in het niet bij het aantal doden dat is gevallen in New York. En daar is het einde nog lang niet in zicht. Gouverneur Andrew Cuomo geeft elke dag op een landelijk uitgezonden persconferentie de sombere cijfers: maandag waren het er in totaal 1218. Langs die weg oefent hij druk uit op Trump om zijn staat zo snel mogelijk te voorzien van de noodzakelijke apparatuur en materialen.

Geen auto's met een kenteken van New York

Het hoge aantal besmettingen in New York - hoe hoog precies is niet bekend, omdat de federale overheid lang in gebreke bleef bij het aanmaken en leveren van testkits - zorgt ook voor spanningen tussen staten. Gouverneur Gina Raimondo van New Yorks kleine buurstaat Rhode Island kondigde maatregelen af tegen New Yorkers die in haar staat, bijvoorbeeld in hun tweede huis, de epidemie willen uitzitten. De politie kreeg opdracht auto's met een New Yorks kenteken aan te houden. Wie van plan was in de staat te blijven, kreeg de opdracht zichzelf twee weken in quarantaine te plaatsen en voor controle het adres op te geven. Na heftige protesten van Andrew Cuomo, en een dreiging met een rechtszaak, zag Raimondo af van het eruit pikken van New Yorkers; de regel geldt nu voor iedereen die van buiten de staat komt.

‘VS kunnen meer dan 100.000 doden verwachten’

“Het zou me niet verbazen als het dodental boven de 100.000 ligt”, zei de Amerikaanse immunoloog Anthony Fauci, lid van de stuurgroep die president Trump adviseert over de corona-epidemie in het land. Zijn collega Deborah Birx was maandag nog iets explicieter en somberder: “Als we het allemaal goed doen, bijna perfect, kunnen we het tussen de 100.000 en 200.000 doden houden.”

In de VS ligt het zwaartepunt van de corona-uitbraak nu nog in de stad New York en omgeving. Daar staat de gezondheidszorg op het punt van breken, niet alleen door een gebrek aan beademingsapparatuur en beschermingsmiddelen, maar ook doordat steeds meer personeel van ziekenhuizen en ambulancediensten besmet raakt en ziek wordt. Er liggen een kleine 10.000 mensen in het ziekenhuis, 1218 inwoners van de staat overleden al aan de ziekte.

Burgemeester Bill de Blasio van New York verwelkomde maandag dankbaar het hospitaalschip Comfort, dat met duizend bedden de ziekenhuizen van de stad kan ontlasten door niet-coronapatiënten over te nemen.

Die concessie heeft gouverneur Ron DeSantis van Florida nog niet gedaan. Hij liet controleposten opzetten op de plek waar de oostelijke slagader voor het autoverkeer, snelweg I-95, de staat binnenkomt. Mensen uit New York en omliggende staten worden gecontroleerd op symptomen, net zoals dat op de vliegvelden van Florida al langer gebeurt.

Met die strengheid ten opzichte van mogelijke virusdragers van buiten is DeSantis laat. Nog maar tien dagen geleden weigerde hij de stranden tot verboden gebied te verklaren. Die bleven daardoor een toneel van feestvierende studenten uit heel het land, naar de staat gekomen voor een traditionele voorjaarsvakantie waarin sociaal-afstandhouden bepaald niet past. En pas maandag kondigde DeSantis voor zijn eigen burgers een thuisblijfmaatregel af - maar alleen voor Miami en omgeving.

Lees ook:

Corona in de VS: ziek zijn is voor velen een luxe

Niet alle Amerikanen kunnen het zich veroorloven om ziek te worden, laat staan om naar de dokter te gaan. Dat maakt de bestrijding van de corona-epidemie in de Verenigde Staten een stuk moeilijker.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden