InterviewBen Tonra

‘Als dit wetsvoorstel van Johnson niet verdwijnt, dan is Ierland de pineut’

Tijdens de coronacrisis werd er op de grens tussen Noord-Ierland en Ierland tijdelijk gecontroleerd omdat niet-essentiële reizen afgeraden werden. Deze grensovergang wordt door brexit straks de enige grens tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk.Beeld AFP

Boris Johnson tornt aan eerdere afspraken over de grens tussen Ierland en Noord-Ierland. Zijn nieuwe wetsvoorstel kan de Ierse republiek regelrecht in de ellende storten, zegt politicoloog Ben Tonra.

“Als dit niet verdwijnt, dan is Ierland de pineut.” Professor Ben Tonra, politicoloog en deskundige op het gebied van internationale verhoudingen aan University College in Dublin zegt het graag zo duidelijk mogelijk. De wet die de Britse premier Boris Johnson nu heeft voorgelegd in zijn Lagerhuis, kan de Ierse republiek regelrecht in de ellende storten.

Het wetsvoorstel van Johnson betekent namelijk dat het Britse eiland zich niet geroepen voelt om zich te houden aan de afspraken over de grens tussen het Ierse en het Engelse eiland. Die zouden in de zee moeten komen te liggen, zo sprak Johnson maanden geleden af. Nu krabbelen de Britten terug. Dat heeft grote nadelen voor Ierland, zegt Tonra.

“De grens tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk zal toch ergens bewaakt moeten worden”, zegt hij. “Want de Britten willen ik-weet-niet-wat allemaal gaan importeren uit bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Kippen die met chloor zijn schoongemaakt, kankerverwekkende bestrijdingsmiddelen. In de EU willen we die spullen niet. Dus er is maar één manier om te voorkomen dat ze de EU binnenkomen: dat wij de grens op het Ierse eiland gaan bewaken.”

‘Er zijn daar nog wapens en explosieven’

Het is de nachtmerrie die de Ieren al jaren zien aankomen door brexit. De ramp die ze met een akkoord met de EU proberen te voorkomen. Want een grens op het Ierse eiland in het leven roepen, zorgt onherroepelijk voor problemen.

Ierland bestaat uit twee delen: de republiek Ierland, waar Tonra woont, en Noord-Ierland, rond Belfast, dat bij Engeland hoort. “Tussen die twee delen loopt een grens die fysiek onbewaakbaar is: 400 kilometer lang, met een weg erlangs die iedere paar kilometer van de ene kant naar de andere slingert, die dwars door huizen en dorpen gaat en die honderden overgangen kent”, tekent de professor. “Het is een streep die nooit bedoeld is als grens.”

Het fysieke probleem is klein vergeleken met het politieke probleem. “Aan weerszijden van die grens is jaren oorlog geweest. Er zijn daar nog wapens en explosieven en er zijn daar ook nog altijd mensen die bereid zijn om die te gebruiken. Wie dat zijn, dat doet eigenlijk niet eens zo ter zake. Wat ter zake doet, is dat er een geniale uitweg was gevonden in een conflict tussen beide landsdelen en dat Johnson juist die uitweg op het spel zet. Het was briljant bedacht: iedereen kon zijn wie hij wil. Noord-Ieren mochten Iers zijn, of Brits, of allebei. Het maakte niet uit. Dat haalde de angel uit de oorlog. Nu zal dat verdwijnen.”

‘Johnson deed al vaker dingen die we voor onmogelijk hielden’

“Het verbaast mij”, zegt Tonra, “dat iedereen hier zo laconiek op reageert. Ik merk dat mensen het maar moeilijk kunnen geloven. Ze denken: Het is misschien niet het slimste, maar het zal toch wel tactiek zijn. Johnson wil toch niet echt een oorlog riskeren, alleen om zijn kiezers te plezieren?”

“Maar zelf weet ik dat niet zo zeker. Johnson heeft al vaker dingen gedaan die we voor onmogelijk hielden. Hij lijkt echt in zijn kop te hebben dat Engeland na brexit een grootse natie zal worden die soeverein over de wereld heerst. Hij heeft geen oog voor de Ieren, niet voor de Noord-Ieren, maar ook niet voor de Schotten en de Welshmen, inwoners van regio’s die nu nog een bepaalde mate van autonomie kennen. Ook die staat onder druk.”

“Wat mij betreft laat de EU een steviger geluid horen dan tot nu toe. Ik snap dat Brussel zegt: ‘we laten ons niet van de onderhandelingstafel provoceren’, maar ze kunnen Johnson wel iets luidruchtiger veroordelen dan ze tot nog toe hebben gedaan. Ik hoop dat dat werkt. Ik geloof nog altijd dat het mogelijk is om een akkoord te sluiten, maar het moet nu wel echt snel.”

Lees ook:

Iedereen moet zich aan de wet houden, behalve de regering Johnson

Het staat zwart op wit: Johnson wil delen uit het eerder gesloten uittredingsakkoord met de EU wissen. Partijgenoten hebben er moeite mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden