InterviewsTunesië

Als de nieuwe Tunesische grondwet erdoor komt, gaat bijna alle macht naar de president

Mensen lopen langs een café in Tunis met campagneposters met het gezicht van president Kais Saied die oproepen te gaan stemmen in het referendum over de nieuwe grondwet.   Beeld Reuters
Mensen lopen langs een café in Tunis met campagneposters met het gezicht van president Kais Saied die oproepen te gaan stemmen in het referendum over de nieuwe grondwet.Beeld Reuters

De Tunesiërs mogen zich maandag in een referendum uitspreken over een nieuwe grondwet, die veel macht geeft aan de autocratische president Saied.

Faïrouz ben Salah

Tunesië houdt maandag een referendum over een nieuwe grondwet. Als die er komt, gaat bijna alle macht naar president Kais Saied. In een speech riep de president alle Tunesiërs op hun stem uit te brengen: “Zeg ja tegen de grondwet, zodat de staat niet in elkaar stort”. Maar de grootste politieke partij, het gematigd islamistische Ennahda, en de meeste andere partijen zijn tegen en boycotten de stemming. De verwachting is dan ook dat de opkomst zeer laag zal zijn.

Het referendum valt samen met de eerste verjaardag van de machtsgreep, toen Saied de premier ontsloeg, het parlement schorste en de regeringsmacht naar zich toetrok. Hij betoogde dat deze ‘uitzonderlijke maatregelen’ noodzakelijk waren om het land uit de hardnekkige politieke en economische crisis te redden en van Tunesië een ‘ware democratie’ te maken.

Hij bracht al de rechters en de kiesraad onder zijn controle

Gaandeweg bracht Saied ook de rechters en de kiesraad onder zijn controle. Sinds vorig jaar herfst regeert de president per decreet. De stembusgang over de nieuwe grondwet maakt deel uit van Saieds routekaart voor ‘herstel van het democratisch bestuur’ in Tunesië.

Oppositieleden waarschuwen echter dat de grondwetswijziging zal leiden tot een ‘schandelijke dictatuur’. Ze wijzen erop dat de president volgens de plannen aan niemand verantwoording hoeft af te leggen en verkiezingen kan uitstellen met een beroep op een ‘noodtoestand’. Hij benoemt en ontslaat in het nieuwe stelsel de premier en de ministers, dient wetten in en gaat in zijn eentje over het opstellen van de begroting en het afsluiten van verdragen.

Het toekomstige parlement heeft weinig in te brengen en moet zijn bevoegdheden delen met een ‘raad van de regio’s’. Aan de scheiding der machten komt officieel een einde in Tunesië. Straks bepaalt het staatshoofd wie rechter mag worden of lid van de raad die controleert of de grondwet goed wordt toegepast. De oppositie noemt het referendum een farce.

Nada Ferchichi: ‘Mijn partij boycot het referendum en daar sta ik helemaal achter.’ Beeld Khaled Nasraoui
Nada Ferchichi: ‘Mijn partij boycot het referendum en daar sta ik helemaal achter.’Beeld Khaled Nasraoui

Nada Ferchichi, 25 jaar, student en lid van de jongerenraad van de gematigd islamistische partij Ennahda

“Mijn partij boycot het referendum en daar sta ik helemaal achter. Ik vecht voor vrijheid. Saied heeft vorig jaar een staatsgreep gepleegd en wij gaan dat niet legaliseren. Het is onterecht dat Ennahda de schuld krijgt van alle problemen van voor de coup. Mijn partij heeft goede en slechte beslissingen genomen, precies zoals alle andere politieke partijen.

“De slechtste beslissing ooit is dat we in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen hebben opgeroepen op Saied te stemmen. Een grondwetsvoorstel dat door de president zelf in 48 uur is geschreven, kan niet goed zijn.

“Ik vind het heel gevaarlijk dat de president door niemand gecontroleerd kan worden. Ook ben ik er tegen dat de staat zich meer met de islam gaat bemoeien. Je mag andersdenkenden nooit uitsluiten.

“Ik vraag me af hoe wij Saied weg kunnen krijgen. Tijdens demonstraties is het altijd heel rustig. Maar het parlement moet zo snel mogelijk terugkomen.’

Mohamed Bouhlel gaat ja stemmen, maar wil vrij blijven om kritiek te uiten op de president.  Beeld Khaled Nasraoui
Mohamed Bouhlel gaat ja stemmen, maar wil vrij blijven om kritiek te uiten op de president.Beeld Khaled Nasraoui

Mohamed Bouhlel, 47 jaar, acteur

“Ik ga voor 200 procent ‘ja’ stemmen voor de nieuwe grondwet. Tunesië heeft, net als andere Arabische landen, een sterke leider nodig. Vooral om investeringen aan te trekken en de economie aan de praat te krijgen. Democratie is alleen bla-bla-bla.

“Het afgelopen jaar heeft Saied weinig kunnen doen, omdat hij nog te weinig macht had. Volgend jaar gaat hij een einde maken aan de corruptie. Ik vind het te gek voor woorden dat ik jarenlang belasting heb betaald voor corrupte parlementsleden met belachelijk hoge salarissen.

“Maar ik ben tegen een dictatuur en steunde in 2011 de revolutie. De vrijheid van meningsuiting is belangrijk. Zo wil ik vrij zijn om kritiek te leveren op de president. Saied kan geen dictator worden, als hij dat al zou willen. Hij moet gehoorzamen aan God en aan het Tunesische volk. We hebben eerder bewezen dat we een dictator weg kunnen sturen.”

Najwa Brichni gaat niet stemmen. ‘Politiek interesseert mij helemaal niets.’ Beeld Khaled Nasraoui
Najwa Brichni gaat niet stemmen. ‘Politiek interesseert mij helemaal niets.’Beeld Khaled Nasraoui

Najwa Brichni, 48 jaar, schoonmaker bij een telefoonprovider

“Over de nieuwe grondwet heb ik geen mening. Ik ga niet stemmen. Politiek interesseert mij helemaal niets.

“Achteraf heb ik er zelfs spijt van dat ik in 2019 wel heb gestemd. Zonde van mijn tijd. Saied heeft helemaal niets gedaan! Het gaat nog net zo slecht met de economie als vorig jaar. Mijn twee zoons van in de dertig zijn al jaren werkloos, ze kunnen geen kant op. Wij hebben nauwelijks geld om rond te komen, het leven is onbetaalbaar.

“Maar daar hoor je politici nooit over. Ze helpen het land alleen maar verder de vernieling in. Het gaat allemaal de verkeerde kant op, en dat is de schuld van de politiek.”

Lees ook:

Tunesische rechters staken tegen ‘inmenging’ door president

Het verzet tegen de autocratische neigingen van president Saied groeit.

Tien jaar na de Arabische Lente is er van de hoop op democratie weinig over in Noord-Afrika

Na de Arabische Lente, tien jaar geleden, belichaamden gematigde islamisten in Noord-Afrika de hoop op democratie. Maar daar is weinig van over. ‘De islamisten hangen in de touwen.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden