ReportageOorlog in Oekraïne

Alleen de katten bleven achter in de verwoeste buitenwijk Saltovka. ‘Vechtjassen overleven het wel’

Buitenwijk Saltovka in Charkov werd in de lente grotendeels verwoest door een wekenlang artilleriebombardement.  Beeld Michiel Driebergen
Buitenwijk Saltovka in Charkov werd in de lente grotendeels verwoest door een wekenlang artilleriebombardement.Beeld Michiel Driebergen

In de Oekraïense stad Charkov lopen veel dakloze katten, die achterbleven toen bewoners vluchtten. Oksana Solodovnikova probeert de dieren te redden uit de puinhopen. ‘Katten die een huis hadden, noem ik treurkatten. Die redden het niet.’

Michiel Driebergen

“Ksss ksss ksss ksss.” Tussen de kapotgeschoten flats is niets anders te horen dan het geschreeuw van kraaien, het gekras van eksters, het gefladder van duiven en het geknars van glas onder voetzolen. Op nog een ‘ksss ksss ksss’ van Oksana Solodovnikova komen ze mauwend chter de brokstukken en zwartgeblakerde kozijnen vandaan: een rode kat, twee witte poezen, een bontgevlekt stel en een pikzwarte kater. “Inmiddels herkennen ze me, daarom zijn ze niet meer bang.”

De mensen zijn verdwenen, maar er is nog leven in de hel die Saltovka heet. De megawijk in de Oekraïense stad Charkov, waar voorheen enkele honderdduizenden mensen woonden, werd afgelopen voorjaar verwoest door een wekenlang aanhoudend Russisch artilleriebombardement. Tussen de flats vind je angstaanjagend grote bomkraters. Op straat liggen stukken metaal, losse kledingstukken en een verminkte koelkast. Een Lada is geplet door een dakplaat; verderop steekt het staartstuk van een raket uit de grond.

‘Inmiddels herkennen ze me, daarom zijn ze niet meer bang’, zegt Oksana Solodovnikova in Charkov. Beeld Michiel Driebergen
‘Inmiddels herkennen ze me, daarom zijn ze niet meer bang’, zegt Oksana Solodovnikova in Charkov.Beeld Michiel Driebergen

Twintig katten in een portiek

“Kijk, daar heb je Piraat”, zegt ­Solodovnikova, die een zak diervoer met zich meetorst. Ze wijst naar de zwarte kater, die maar één oog blijkt te hebben. “Wat er gebeurd is, weet ik niet. Hij werpt zich op als beschermer van de anderen.” Ze daalt af in de duisternis van een kelder. Daar schudt ze brokjes in een bak. Er leven ongeveer twintig katten in het portiek, vertelt ze, terwijl ze een kan vult met water uit een fles die ze er een dag eerder heeft neergezet. “Deze flats zullen langzaam ineenzakken. Sommige dieren zullen het overleven, andere niet.”

De huisdieren werden achtergelaten door vluchtende bewoners. Sommige dieren leefden grotendeels op straat, zegt Solodovnikova. Ze werden beschouwd als buurtbewoners. Ze werden gevoerd en sommige zijn gesteriliseerd. De meeste dieren woonden bij een baasje. “Dappere katten, vechtjassen overleven wel. maar katten die een huis hadden, noem ik treurkatten. Zij lopen ver­loren rond en redden het niet.” De flats hebben geen ramen, water, verwarming of gezelschap, zegt Solodovnikova snikkend.

De vrouw woont zelf in een minder beschadigd deel van Saltovka. Op het hoogtepunt van de oorlog, maart en april, week ze uit naar het centrum van Charkov. Daar was het veiliger. Elke dag keerde ze terug om haar twaalf katten te voeren en liep dan ook even de wijk in. Toen militairen deze verlaten buurt introkken, gaf ze voer mee voor de katten. Toen het leger weg was, riskeerde ze zelf haar leven tijdens gevechtspauzes. Een angstige poes, die steeds zachtjes jankte, voegde ze toe aan de kattenfamilie thuis.

Olga Solodovni­kova zet de katten op de foto. Via Instagram herenigde ze al meer dan tien katten met hun baasjes. Beeld Michiel Driebergen
Olga Solodovni­kova zet de katten op de foto. Via Instagram herenigde ze al meer dan tien katten met hun baasjes.Beeld Michiel Driebergen

Uit een zwartgeblakerde flat, Solodovnikova’s laatste stop, komt een vrouw van rond de zestig naar buiten. “Net zag ik een zwarte langs wandelen”, zegt de vrouw, die zich voorstelt als Olga Petrovna. Ze helpt zoeken naar de dieren tussen zandzakken en puin. “Daar woonde ik, op de tiende”, zegt Petrovna wijzend. “De elfde en de negende verdieping zijn uitgebrand.” Haar ramen worden net dichtgetimmerd. Het plafond is verzakt, maar ze probeert de meubels nog te redden.

Samen schuilen in de gang

Bij het bombardement van 25 april schudde het gebouw op zijn grondvesten. Er brak brand uit, vertelt Petrovna. Met haar man was ze naar de kelder gerend, tien verdiepingen lager. Tussen beschietingen door klommen ze twee keer naar boven om in de rook naar de kat te zoeken. “Zo’n lief meisje, zo donzig”, zegt ze. “Asja woont al elf jaar bij ons.” Zodra de poes was gevonden, vertrokken ze. Telkens als het luchtalarm klinkt, kijkt het dier haar in paniek aan, vertelt ze. “Dan schuilen we samen in de gang.”

“Ksss ksss ksss ksss.” Solodovni­kova ligt op de grond om de dieren zo mooi mogelijk te fotograferen voor Instagram. Zo herenigde ze al meer dan tien katten met hun baasjes, vertelt ze. Militairen gaven haar een gewonde kat; toen ze een foto van het dier publiceerde, namen de eigenaren verbijsterd contact op. Ze dachten dat het dier overleden was toen een raket op hun huis ontplofte. Dolblij haalden ze het dier op.

Toch heeft Solodovnikova vooral treurige verhalen. Ze wijst op een bruin-zwarte kat, ‘mijn meisje’. Haar baasjes weten dat ze leeft, maar komen haar niet halen; dieren zijn verboden in hun vluchtelingenverblijf.

Voor de winter moeten de dieren een nieuw baasje hebben, vindt de vrouw. Petrovna is het er roerend mee eens. “Mensen kunnen blijven of gaan, dieren hebben geen keus.”

null Beeld Anne Blaak
Beeld Anne Blaak

Lees ook:

Huisdieren vluchten mee met hun Oekraïense baasjes. ‘Dit land is gemaakt voor honden’

Een aantal Oekraïense vluchtelingen neemt een geliefd huisdier mee op de vlucht naar Nederland. Dat gebeurde nog nooit op deze schaal. Welke problemen levert dat op?

Rechtszaken over opvang Oekraïense honden: ‘Niemand wil een uitbraak van hondsdolheid’

De oorlog in Oekraïne zorgt niet alleen voor een stroom aan menselijke vluchtelingen. Er kwamen ook zo’n 2000 dieren naar Nederland. Dat leidt nu tot een serie rechtszaken over vaccinaties tegen hondsdolheid en verplichte quarantainemaatregelen.

Oorlog of niet, studeren in frontstad Charkov blijft populair

De oorlog weerhoudt jonge Oekraïners er niet van zich in te schrijven voor het nieuwe studiejaar. Zo is de faculteit geneeskunde in frontstad Charkov ongekend populair. ‘Wij dokters zijn sterke mensen.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden