Hooggerechtshof

Algemeen recht op abortus in VS is nu geschiedenis

Treurende abortusrecht-activisten voor het Hooggerechtshof in Washington na de verstrekkende uitspraak waarmee het al bijna 50 jaar bestaande federale recht op abortus in de VS onderuit wordt gehaald. Beeld Getty Images
Treurende abortusrecht-activisten voor het Hooggerechtshof in Washington na de verstrekkende uitspraak waarmee het al bijna 50 jaar bestaande federale recht op abortus in de VS onderuit wordt gehaald.Beeld Getty Images

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft een einde gemaakt aan het landelijke recht op abortus. De afzonderlijke staten van de VS gaan voortaan zelf over abortus.

Bas den Hond

Dat kiezen voor abortus een grondrecht zou zijn voor Amerikaanse vrouwen, was een vergissing van het Hooggerechtshof een kleine vijftig jaar geleden en het werd hoog tijd dat recht te zetten. Onder dat motto haalde de huidige conservatieve meerderheid van dat hof vrijdag een streep door het landelijke recht een zwangerschap af te breken.

Het hof keurde een wet van de staat Mississippi goed die abortus verbiedt bij een zwangerschap van meer dan 15 weken. Maar de kern van de uitspraak is dat de afzonderlijke staten voortaan zelf over abortus gaan.

26 staten beperken of verbieden abortus

In dertien daarvan zal abortus binnen een maand verboden of zeer streng beperkt zijn. Ze hebben wetten aangenomen die in werking zouden treden zodra het hof het beroemde precedent ‘Roe versus Wade’ zou loslaten, het arrest dat in 1973 abortus uit de criminaliteit haalde. In nog eens dertien staten zijn strenge wetten in behandeling. De conservatieve staat Missouri heeft uren na de uitspraak van het hof het recht op abortus geschrapt.

Dat dit zou gebeuren, was al duidelijk toen vorige maand een concept-uitspraak uitlekte, die de beslissing van destijds met de grond gelijk maakte. Donderdag bleek dat de maanden van overleg en onderhandelingen tussen de negen rechters niet tot een tussenoplossing hebben geleid.

‘Geen rust maar debat’

In het arrest schrijft rechter Samuel Alito: “Roe zat er vanaf het begin totaal naast. De redenering was buitengewoon zwak en het arrest had schadelijke gevolgen. En in plaats van een landelijke rust te laten neerdalen over het abortusvraagstuk, zorgde het voor een oplaaiend debat en steeds diepere verdeeldheid. Het is tijd om de Grondwet te gehoorzamen en de kwestie weer over te laten aan de volksvertegenwoordigers.”

De zwakte waar tegenstanders van abortus tientallen jaren op hebben gehamerd, is dat de Grondwet abortus niet noemt. Vijftig jaar geleden concludeerde het Hooggerechtshof dat de algemene belofte van de Grondwet van vrijheid voor elke burger inhoudt dat die ook een recht heeft op privacy, en dat daarom een vrouw de beslissing over een zwangerschap binnen zekere grenzen zelf moet kunnen nemen.

Maar de conservatieve lichting rechters die nu in het Hooggerechtshof de meerderheid heeft, is afkerig van het ‘uitvinden’ van rechten die niet in de wet staan.

Democraten woedend

De uitspraak betekent dat ook andere verworvenheden van vrouwen op het spel staan, zeker als die door conservatieve Amerikanen als abortus worden gezien, zei een woedende Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden na de uitspraak. “Dit gaat ook over IVF, en anticonceptie. En het is zo’n tegenstelling: donderdag verbood het Hof staten om wetten te maken die het recht om wapens te dragen reguleren, vandaag zeggen ze precies het omgekeerde. De hypocrisie is gigantisch, de schade is eindeloos.”

De Democraten vrezen dat het ontkennen van een recht op privacy ook andere door het hof toegekende rechten zal aantasten, zoals het homohuwelijk.

En volgens Pelosi is het overlaten van abortus aan de staten nog maar de eerste stap. Als het aan de Republikeinen ligt, vreest ze, komt er een wettelijk verbod op abortus in het hele land.

Maar de Republikeinse fractieleider in de Senaat, Mitch McConnell, noemde het arrest ‘moedig en ‘correct’, en vond het ‘een historische overwinning voor de Grondwet en de meest kwetsbaren in onze samenleving.’

Lees ook:

Het schrappen van het recht op abortus zou heel Amerika veranderen

Het Hooggerechtshof lijkt met het schrappen van het recht op abortus het leven van vrouwen én het Amerikaanse politieke landschap overhoop te ploegen. Vijf vragen over een hoogst controversiële uitspraak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden