Megastad Wies Ubags

Afval scheiden doe je zelf in Rio de Janeiro

Uitzicht op één van de sloppenwijken van Rio de Janeiro Beeld REUTERS

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad. Wies Ubags bericht over de afvalproblematiek in Rio de Janeiro.

We zijn in mijn buurtje in Rio de Janeiro afval gaan scheiden. Dat is geen nieuws zult u zeggen, dat doen wij in Nederland al jaren. Maar wij buurtbewoners gaan het zelf doen, omdat de overheid in gebreke blijft. De overheid werkt ons zelfs tegen: de paar bakken die er stonden voor gescheiden organisch afval en recyclebare materialen zijn alweer afgevoerd. Alles verdwijnt op één hoop in de vuilniswagen.

Onverteerbaar, vinden wij, in een tijd dat we worden geconfronteerd met walvissen die dood worden aangetroffen met hun maag vol plastic. De mensen worden aan het denken gezet, ook in Rio de Janeiro, waar plastic zakjes nog volop in omloop zijn en mensen op straat hun bier drinken uit plastic bekers.

Eduardo Bernhardt van de Recicloteca, een non-gouvernementele organisatie die zich inzet voor het milieu en recycling in het bijzonder, zegt dat er heel veel mensen zijn als wij, “Van allerlei opleidingsniveaus ook. Het zijn niet alleen de goed geïnformeerde, academisch gevormde mensen. Ik had laatst een werkster aan de telefoon, die vond dat ze er niet langer omheen kon en afvalscheiding ook in haar werk moest doorvoeren.”

Op allerlei manieren wordt er in Rio, buiten de overheid om, aan afvalscheiding gedaan, deels geboren uit nood. Mensen die op straat leven bijvoorbeeld, die met een grote zak op hun rug blikjes verzamelen en die naar een vuilnisophaalpunt brengen. Die blikjes worden gewogen en de persoon in kwestie krijgt er geld voor.

Maar blikjes verzamelen is niet genoeg. Wat doe je met je lege shampoflessen, tandpastatubes en melkpakken? Waar laat je je lege flessen? Glasbakken heb ik hier in Rio nooit gezien.

Er zijn veel clubjes in de stad die zich op het afvalscheidingsprobleem hebben gestort en daar hun geld mee verdienen: de straatbewoner met zijn zak op de rug in het groot, zeg maar. Als je goed oplet, zie je in het verkeer niet alleen de gemeentelijke vuilniswagens rondrijden, maar ook allerlei particuliere auto’s.

Veel te weinig

Zo hebben we een paar zaterdagen geleden onze eerste vrachtwagen ontvangen. We hadden, schat ik, een kuub of twee met plastic, glas, papier, een paar houten meubels en een paar afgedankte huishoudelijke apparaten. Best veel, vonden we zelf en we hebben trots selfies staan maken. Maar de coöperatie die de vrachtwagen stuurde heeft ons laten weten dat dat lang niet genoeg is om het voor hen interessant te maken. 

We zijn een groep van veertig mensen, kleine huishoudens allemaal, die dus niet heel veel vuilnis produceren. We zullen zendingswerk moeten doen in onze buurt. De eerste geluiden zijn bemoedigend. Dona Regina van de kruidenierswinkel wil meedoen, dat scheelt al enorm, en de buurman die een eetcafé bestiert heeft ook ja gezegd. Zo hopen wij de tweede keer dat de wagen komt de oogst te verdubbelen.

Misschien komen er zelfs bakken waar we het gescheiden afval in kunnen doen, maar dan moeten we er eerst zeker van kunnen zijn dat de hele buurt het afval keurig scheidt en de materialen stopt in daarvoor bestemde bak. We hopen op een zich snel uitbreidende olievlek en de eerste signalen zijn gunstig: in de winkel van Dona Regina komt een bak waar de hele buurt het gescheiden afval kan achterlaten in afwachting van de volgende ophaalronde van onze recycle-coöperatie.

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden