Verkiezingen

Afscheidingspartij Sinn Féin stevent af op historische zege in Noord-Ierland

Michelle O’Neill, vicevoorzitter van Sinn Féin, op campagne in een winkelcentrum in Belfast. Beeld Getty Images
Michelle O’Neill, vicevoorzitter van Sinn Féin, op campagne in een winkelcentrum in Belfast.Beeld Getty Images

Sinn Féin lijkt donderdag bij de verkiezingen in Noord-Ierland voor het eerst de grootste te worden. Frustraties over de brexit spelen de afscheidingspartij in de kaart.

Niels Posthumus

Het moet gek lopen, wil de nationalistische afscheidingspartij Sinn Féin donderdag bij de verkiezingen voor het Noord-Ierse parlement niet als grootste uit de bus komen. Dat zou voor het allereerst zijn. Sinds het ontstaan van Noord-Ierland in 1921 leverden de unionisten, die willen dat Noord-Ierland deel blijft van het Verenigd Koninkrijk, altijd de premier. De nationalisten willen juist afscheiding van het VK en een hereniging met Ierland.

Toch staat Sinn Féin niet op grote winst; de unionistische Democratic Unionist Party (Dup) staat vooral op verlies. Zij loopt volgens de peilingen zelfs het risico electoraal ingehaald te worden door de razendsnel groeiende partij Alliance, die zich niet als unionistisch noch nationalistisch ziet.

Frustratie over Noord-Ierlandprotocol

Voor het verlies van de Dup zijn meerdere redenen. Allereerst is er de chaos binnen de partij de laatste jaren. Dat de Dup de regering begin dit jaar liet klappen helpt evenmin. In Noord-Ierland bestaat momenteel onvrede over de hoge inflatie en een huizencrisis. Maar ook frustratie over brexit, en de daaruit voortkomende problemen rond het zogenoemde Noord-Ierlandprotocol, is cruciaal.

Dit protocol bepaalt dat, om een harde grens op het Ierse eiland te voorkomen, de grens voor goederen tussen de Europese Unie en Groot-Brittannië in de Ierse Zee moet liggen: tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk in dus. De Dup was de enige Noord-Ierse partij die zich in het verleden uitsprak voor brexit. In Noord-Ierland stemde 56 procent van de bevolking daartegen.

Referendum over afscheiding

De Dup waarschuwde tijdens de campagne dat Sinn Féin, als zij de grootste wordt, direct zal aandringen op een referendum over Noord-Ierse afscheiding van het VK. Maar hoogleraar politicologie en Noord-Ierland-expert van de Universiteit van Liverpool, Jon Tonge, denkt dat het zo’n vaart niet zal lopen. Want alleen de Britse minister voor Noord-Ierland in Londen kan zo’n referendum daadwerkelijk afkondigen, niet Sinn Féin. En het Goede Vrijdagakkoord, dat in 1998 een eind maakte aan het bloedige conflict tussen Noord-Ierse unionisten en nationalisten, bepaalt dat de minister dit alleen mag doen als het aannemelijk is dat een meerderheid van de Noord-Ierse bevolking voor afscheiding stemt.

“Die kans is nog steeds klein”, legt Tonge uit. “Als je de verwachte stemmen voor Sinn Féin en andere nationalistische partijen bij elkaar optelt, kom je uit op zo’n 40 procent.” Volgens peilingen kan Sinn Féin zelf rekenen op 27 procent van de stemmen. “Maar het is zeker een waarschuwing”, meent de professor. “Want er is ook geen stabiele meerderheid meer die Noord-Ierland in het VK wil houden.” Brexit heeft meer Noord-Ieren in de richting van afscheiding geduwd, omdat zij terug willen in de EU.

Dat betekent volgens Tonge dus niet dat er onmiddellijk een hereniging met Ierland aan zit te komen. Zelfs Sinn Féin zal eerst tijd willen om daarvoor een gedegen plan uit te werken. Zo’n plan bestaat nog niet. “Maar op langere termijn zou het wel degelijk een potentiële nagel aan de doodskist kunnen zijn van een Noord-Ierse toekomst binnen het VK.”

Lees ook:

Genoeg van de oude Noord-Ierse tegenstellingen

Noord-Ierland gaat donderdag naar de stembus. Traditioneel woedt de strijd tussen unionisten, die bij het Verenigd Koninkrijk willen blijven horen, en nationalisten, die zich willen aansluiten bij Ierland. Maar een groeiende groep, vooral jongere Noord-Ieren, is klaar met die tegenstelling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden